एक बामण ढसाळलेला - कवितासंग्रह

कवितेसंबंधी कवीनं बोलणं म्हणजे घटपटात गुंतलेल्या पंडीत समीक्षकांसमोर लाजवंतीनं ओठंगुन उभं राहण्याचाच प्रकार नव्हे काय? तरीही स्वस्थ बसवे...

एक बामण ढसाळलेला - कवितासंग्रह | Ek Baman Dhasalalela - Kavita Sangrah

कवितेसंबंधी कवीनं बोलणं म्हणजे घटपटात गुंतलेल्या पंडीत समीक्षकांसमोर लाजवंतीनं ओठंगुन उभं राहण्याचाच प्रकार नव्हे काय? तरीही स्वस्थ बसवेना म्हणून सांगतोय!


‘एक बामण ढसाळलेला’ या शिर्षकावरून नामदेव ढसाळांच अनुकरण किंवा प्रभाव असली बेगडी भुल कोणा समीक्षकानं माझ्या कवितेवर केली तर ते केवळ अन्यायीच नव्हे तर दोषास्पद ठरेल कारण ‘ढसाळ’ नावाच्या कवीचा अंशात्मक ऋणबोजा उचलूनही मी माझी कविता स्वतंत्र आणि केवळ माझीच मानतो. आत्ता आत्ता माहित पडलेल्या ‘नाम्या मठात’ मी कधी भजनालाही गेलो नाही आणि ढसाळ पंचाशी चुंबाचुंबी करण्याचा सोसही बाळगला नाही. ‘संताप’ हा भाव मला समर्थ शब्दातून व्यक्त करायचा होता परंतु संतापाची तिरपागडी झूल मला कवीतेला डकवायची नव्हती. ‘संताप’ या शब्दाबरोबर येणार ‘सात्वीक’ हे फुटकळ बिरुद लागोलग त्याच्या मागे लागायच अर्थात मी या शब्दाला हद्दपार करण्याचा माझ्या नकळत प्रयत्न केला तरी तो आलाच. ‘संताप’ व्यक्तविण्यासाठी ‘ढसाळ-ढसाळलेला’ हे शब्द समर्थ वाटले.

‘मुंडा’ म्हणजे ओरीसातील जास्पुररोडनजीक आणि कटकच्या आसपासच्या प्रदेशात वावरणारी अर्धनग्न, कंगाल जमात आपल्याइथले दलितही त्यांच्यासमोर सावकार ठरतील एवढी दरिद्रता दशांगुळे व्यापुन राहिल्यासारखी ते उरीपोटी खेळवतात. तिथे माझं बालपण गेलं आणि नकळत माझ्यातही भिनलं. मग ते कवितेतून व्यक्त न झालं तर नवलच! जन्म पुण्याचा, नाव कानडी मानाप्पा, त्याचं लाडीक रुप मानु आणि बालपण ओरीसातलं, हे सगळं वडिलांच्या सततच्या बदलीमुळे!

बालपणाच्या मुशाफिरीमुळे मी माझ्या मराठी आईला ‘आम्मा’ हे कानडी संबोधन लावतो. ‘आई’ पेक्षा तेच जवळचं वाटतं. तिनेच सगळं बालपण भळाभळा पुढ्यात ओतलं. त्यातला ‘परबाळ - पोकळ भाताचा’ संदर्भ हृदय आतून हलवण्यासारखा जीवघेणा!
‘परबाळ भात’ म्हणजे रात्रीचा उकडून ठेवलेला भात, त्यातलं पाणी सकाळी पिणं आणि तो दुपारी खाणं. ‘पोकळ भात’ म्हणजे त्यात पुन्हा पाणी टाकून शिजवणं संध्याकाळी पुन्हा तोच प्रकार, रात्री खातात तोच हा भात! चवीला मिरचीचा तुकडा असला तर आभाळभर येळकोट करुन स्वर्ग मिळाल्याचा आनंद मोहाच्या दारुत ओथंबून, ढोलकीच्या तालावर बेभान होऊन नाचणं हा त्यांचा दरिद्री पुनवेचा उत्सव! त्यांच्याच लयीच्या तोलात भिजलेली माझी दुधभाताची अस्मिता, त्यांची वेदना (की माझी?) शब्दांकित करते. तेव्हा ऋण चुकतं केल्याचं फसवं समाधान देऊन जाते. प्रबोधनाची रुळलेली पाऊलवाट तुडवतांना आलेल्या अनुभवांचे संमेलन म्हणजे कविता नव्हे हे मी जाणतो. परंतु हृदय भेलकांडविणारे अनुभव शब्दांना सारुन कवितेत उतरले. त्यांना माझा नकार लटका पडला म्हणूनच त्यांच्या कविता झाल्या एवढे मात्र नमूद करतो.

सुशिक्षित हिंदू मनाचा परंपरागत अस्पृश्य द्वेष अजूनही शाबूत आहे. किंबहुना तो घाणेरडं रुप धारण करतोय हे पाहून स्वतःलाच काळवंडल्यासारखे होते. त्यातुनच ‘बी. डी’ची संकल्पना फेसाळत बाहेर निघते. मग आगरकर आणि सावरकरांची वेदना माझीही होते. अपमान आणि निंदा या भोवऱ्यात अटकलेल्या मला, कविता ही ‘उताऱ्यासारखी’ बाटली यात मी समाधानी आहे.

मुंबईला झालेल्या ‘युवक बिरादरी ८६’च्या राज्यस्तरावरच्या काव्यस्पर्धेत संग्रहातील ‘मी चित्तपावन’ ही कविता पहिली आली आणि चेव आला. मित्रांच्या वेगवेगळ्या कंपूत माझ्या कविता मी सादर केल्या आणि त्यांनी उत्कटपणे (हाय! कलीजा खलास झाला. अशी लटकी नव्हे) दाद देऊन संग्रह प्रसिद्ध करण्याचा लकडा लावला. एवढेच नव्हे तर हार्दिक आणि आर्थिक धक्का देऊन हा प्रसिद्ध करण्यास उद्युक्तही केले. त्यांचे ऋण मी मोकळ्या मनाने स्विकारतो. त्यांनी नामोल्लेखाची अट घातली नाही तरी ती करणे कर्तव्य समजतो.

घोटीची कला-क्रीडा क्षेत्रातली ‘आझाद हिंद मंडळ’ ही संस्था सर्वश्री रामनाथ शिंदे, इंदरचंद सुराणा, भवरीलाल मोदी, नंदकुमार खंदारे, अशोक कुमठ, श्रीकांत सोनवणे, आनंद दळवी, आमदार शिवराम झोले या मित्रांनी सहकार्य केले म्हणूनच या कविता आपल्या हाती देता येतात. श्री. मुरलीधर ढाके व सौ. पुष्पावहिनी यांनी दिवसरात्र मेहनत करुन, आपलेचे काम समजून छपाईचे काम जल्दीने आटोपले अर्थात त्यांचा निर्देश करणे अगत्याचे आहे. प्रकाशक श्री. सुरेश गोठी यांनीही माझा पहिला कवितासंग्रह प्रकाशित करण्याचे सौजन्य दाखविले त्यांचाही मी आभारी आहे. चित्रकार श्री. सुदाम वाघमारे यांचे आभार मानले तर त्याला खचितच रुचणार नाही म्हणून थांबतो.


मानु शिंत्रे
दिनांक ५ मे १९८७
इराणी चाळ, श्रीरामवाडी
मु. पो घोटी, जि. नाशिक.


एक बामण ढसाळलेला





मुकुंद शिंत्रे | Mukund Shintre
नाशिक, महाराष्ट्र (भारत) । सभासद, मराठीमाती डॉट कॉम
मराठी कविता या विभागात लेखन.

अभिप्राय

ब्लॉगर


  सामायिक करा


तुमच्यासाठी सुचवलेले संबंधित लेखन

नाव

अंधश्रद्धेच्या कविता,5,अजय दिवटे,1,अजित पाटणकर,18,अनिकेत शिंदे,1,अनिल गोसावी,2,अनुभव कथन,6,अनुराधा फाटक,39,अपर्णा तांबे,7,अब्राहम लिंकन,2,अभंग,1,अभिव्यक्ती,808,अमन मुंजेकर,6,अमित पडळकर,4,अमित पवार,1,अमित बाविस्कर,3,अमुक-धमुक,1,अमोल देशमुख,1,अमोल वाघमारे,1,अमोल सराफ,1,अर्थनीति,2,अलका खोले,1,अश्विनी तातेकर देशपांडे,1,अक्षरमंच,581,आईच्या कविता,17,आईस्क्रीम,3,आकाश भुरसे,8,आज,401,आजीच्या कविता,1,आठवणींच्या कविता,11,आतले-बाहेरचे,1,आत्मविश्वासाच्या कविता,8,आनंद दांदळे,8,आनंदाच्या कविता,20,आभिजीत टिळक,2,आमट्या सार कढी,14,आरती गांगन,2,आरती शिंदे,4,आरत्या,80,आरोग्य,4,आशिष खरात-पाटील,1,इंद्रजित नाझरे,15,इसापनीती कथा,44,उदय दुदवडकर,1,उन्मेष इनामदार,1,उपवासाचे पदार्थ,13,उमेश कुंभार,12,ऋग्वेदा विश्वासराव,2,ऋचा पिंपळसकर,10,ऋचा मुळे,16,ऋषिकेश शिरनाथ,2,एप्रिल,30,एहतेशाम देशमुख,2,ऑक्टोबर,31,ऑगस्ट,31,ओंकार चिटणीस,1,कपिल घोलप,5,कपील घोलप,2,करमणूक,42,कर्क मुलांची नावे,1,कविता शिंगोटे,1,कवितासंग्रह,4,कार्यक्रम,9,कालिंदी कवी,2,किल्ले,92,किल्ल्यांचे फोटो,5,किशोर चलाख,6,कुठेतरी-काहीतरी,2,कुसुमाग्रज,1,कृष्णाच्या आरत्या,5,केदार कुबडे,41,केदार नामदास,1,केदार मेहेंदळे,1,कोशिंबीर सलाड रायते,11,कौशल इनामदार,1,खरगपूर,1,गणपतीच्या आरत्या,5,गणेश तरतरे,8,गणेश पाटील,1,गण्याचे विनोद,1,गावाकडच्या कविता,7,गुरूच्या आरत्या,2,गुलझार काझी,1,गोड पदार्थ,37,घरचा वैद्य,2,घाट,1,चटण्या,1,चातुर्य कथा,6,चित्रपट समीक्षा,1,जानेवारी,31,जिल्हे,1,जीवनशैली,259,जुलै,31,जून,30,ज्योती मालुसरे,1,टीझर्स,1,ट्रेलर्स,3,डिसेंबर,31,तरुणाईच्या कविता,2,तिच्या कविता,32,तुकाराम गाथा,4,तेजस्विनी देसाई,1,दत्ताच्या आरत्या,5,दादासाहेब गवते,1,दिनदर्शिका,380,दिनविशेष,366,दिनेश बोकडे,1,दिनेश हंचाटे,1,दिपक शिंदे,2,दिवाळी फराळ,9,दुःखाच्या कविता,54,देवीच्या आरत्या,3,देशभक्तीपर कविता,2,धोंडोपंत मानवतकर,9,निखिल पवार,1,निमित्त,2,निराकाराच्या कविता,5,निवडक,1,निसर्ग कविता,15,नोव्हेंबर,30,न्याहारी,37,पंचांग,14,पथ्यकर पदार्थ,2,पराग काळुखे,1,पल्लवी माने,1,पांडुरंग वाघमोडे,3,पाककला,203,पावसाच्या कविता,18,पी के देवी,1,पुडिंग,10,पुणे,8,पोस्टर्स,5,पोळी भाकरी,11,पौष्टिक पदार्थ,14,प्रतिक बळी,1,प्रतिक्षा जोशी,1,प्रभाकर लोंढे,3,प्रवास वर्णन,1,प्रवासाच्या कविता,10,प्रज्ञा वझे-घारपुरे,3,प्राजक्ता गव्हाणे,1,प्रिया जोशी,1,प्रिया महाडिक,6,प्रियांका न्यायाधीश,3,प्रेम कविता,69,प्रेरणादायी कविता,14,फेब्रुवारी,29,फोटो गॅलरी,11,बा भ बोरकर,1,बातम्या,5,बाबाच्या कविता,1,बायकोच्या कविता,3,बालकविता,8,बालकवी,1,बाळाची मराठी नावे,1,बाळासाहेब गवाणी-पाटील,1,बिपीनचंद्र नेवे,1,बेकिंग,8,भक्ती कविता,2,भाज्या,21,भाताचे प्रकार,11,भूमी जोशी,1,मंगळागौरीच्या आरत्या,2,मंजूषा कुलकर्णी,1,मंदिरांचे फोटो,2,मंदिरे,1,मधल्या वेळेचे पदार्थ,33,मनाचे श्लोक,205,मनिषा दिवेकर,3,मराठी कथा,79,मराठी कविता,456,मराठी गझल,17,मराठी गाणी,2,मराठी गोष्टी,1,मराठी चारोळी,1,मराठी चित्रपट,11,मराठी टिव्ही,27,मराठी नाटक,1,मराठी पुस्तके,3,मराठी प्रेम कथा,16,मराठी भयकथा,41,मराठी रहस्य कथा,2,मराठी लेख,21,मराठी विनोद,1,मराठी साहित्य,9,मराठी साहित्यिक,1,मराठी सुविचार,2,मराठीमाती,387,मसाले,12,महाराष्ट्र,267,महाराष्ट्र फोटो,9,महाराष्ट्राचा इतिहास,32,महाराष्ट्रीय पदार्थ,18,महालक्ष्मीच्या आरत्या,2,मांसाहारी पदार्थ,17,माझं मत,1,माझा बालमित्र,53,मातीतले कोहिनूर,12,मारुतीच्या आरत्या,2,मार्च,31,मुंबई,8,मुकुंद शिंत्रे,35,मुक्ता चैतन्य,1,मुलांची नावे,1,मुलाखती,1,मे,31,मैत्रीच्या कविता,5,यशपाल कांबळे,2,यशवंत दंडगव्हाळ,17,यादव सिंगनजुडे,2,योगा,1,योगेश कर्डीले,1,रजनी जोगळेकर,4,राजकीय कविता,6,रामचंद्राच्या आरत्या,5,राहुल अहिरे,3,रेश्मा विशे,1,रोहित काळे,7,रोहित साठे,14,लता मंगेशकर,1,लक्ष्मण अहिरे,2,लोणची,8,वाळवणाचे पदार्थ,6,विचारधन,211,विठ्ठलाच्या आरत्या,5,विद्या कुडवे,4,विद्या जगताप,2,विनायक मुळम,1,विरह कविता,38,विराज काटदरे,1,विलास डोईफोडे,3,विवेक जोशी,2,विशेष,5,विष्णूच्या आरत्या,4,विज्ञान तंत्रज्ञान,2,वेदांत कोकड,1,वैभव सकुंडे,1,वैशाली झोपे,1,व्यंगचित्रे,9,व्हिडिओ,20,शंकराच्या आरत्या,4,शशांक रांगणेकर,1,शांततेच्या कविता,5,शारदा सावंत,4,शाळेच्या कविता,8,शितल सरोदे,1,शिक्षकांवर कविता,2,शुभम बंबाळ,2,शुभम सुपने,2,शेतकर्‍याच्या कविता,8,श्याम खांबेकर,1,श्रद्धा नामजोशी,9,श्रावणातल्या कहाण्या,27,श्रीनिवास खळे,1,श्रीरंग गोरे,1,संगीता अहिरे,1,संघर्षाच्या कविता,19,संजय पाटील,1,संजय बनसोडे,2,संजय शिवरकर,5,संजय सावंत,1,संत एकनाथ,1,संत तुकाराम,7,संत नामदेव,2,संत ज्ञानेश्वर,4,संतोष झोंड,1,संतोष सेलुकर,30,संदेश ढगे,37,संपादकीय,14,संपादकीय व्यंगचित्रे,8,संस्कार,1,संस्कृती,123,सचिन पोटे,8,सचिन माळी,1,सण-उत्सव,14,सणासुदीचे पदार्थ,32,सतिश चौधरी,1,सदाशिव गायकवाड,2,सनी आडेकर,10,सप्टेंबर,30,समर्थ रामदास,206,सरबते शीतपेये,8,सागर बाबानगर,1,सामाजिक कविता,86,सायली कुलकर्णी,3,साहित्य सेतू,1,साक्षी खडकीकर,9,सुदेश इंगळे,2,सुभाष कटकदौंड,2,सुमती इनामदार,1,सुरेश भट,1,सुशीला मराठे,1,सैनिकांच्या कविता,2,सैरसपाटा,97,सोमकांत दडमल,1,स्तोत्रे,1,स्फूर्ती गीत,1,स्वप्नाली अभंग,3,स्वाती खंदारे,196,स्वाती दळवी,6,स्वाती नामजोशी,28,स्वाती वक्ते,2,ह मुलांची नावे,1,हमार्टिक समा,1,हरितालिकेच्या आरत्या,1,हर्षद खंदारे,38,हर्षदा जोशी,3,हर्षाली कर्वे,2,हसनैन आकिब,3,हेमा चिटगोपकर,8,होळी,5,harshad-khandare,1,swati-khandare,1,
ltr
item
मराठीमाती | माझ्या मातीचे गायन: एक बामण ढसाळलेला - कवितासंग्रह
एक बामण ढसाळलेला - कवितासंग्रह
https://1.bp.blogspot.com/-MOpWnCcsoM8/YGnYvn-GBkI/AAAAAAAAGHs/9UOByod4E1kUms1r8wwv_PyarVqRKvatwCLcBGAsYHQ/s0/ek-baman-dhasalalela-kavita-sangrah.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-MOpWnCcsoM8/YGnYvn-GBkI/AAAAAAAAGHs/9UOByod4E1kUms1r8wwv_PyarVqRKvatwCLcBGAsYHQ/s72-c/ek-baman-dhasalalela-kavita-sangrah.jpg
मराठीमाती | माझ्या मातीचे गायन
https://www.marathimati.com/2008/10/ek-baman-dhasalalela-kavita-sangrah.html
https://www.marathimati.com/
https://www.marathimati.com/
https://www.marathimati.com/2008/10/ek-baman-dhasalalela-kavita-sangrah.html
true
2079427118266147504
UTF-8
सर्व पोस्ट लोड केल्या आहेत कोणत्याही पोस्ट आढळल्या नाहीत सर्व पहा अधिक वाचा उत्तर द्या उत्तर रद्द करा हटवा द्वारे स्वगृह पाने पाने सर्व पहा तुमच्यासाठी सुचवलेले विभाग संग्रह SEARCH सर्व पोस्ट आपल्या विनंतीसह कोणतीही पोस्ट जुळणी आढळली नाही स्वगृहाकडे रविवार सोमवार मंगळवार बुधवार गुरुवार शुक्रवार शनिवार रवी सोम मंगळ बुध गुरु शुक्र शनी जानेवारी फेब्रुवारी मार्च एप्रिल मे जून जुलै ऑगस्ट सप्टेंबर ऑक्टोबर नोव्हेंबर डिसेंबर जाने फेब्रु मार्च एप्रि मे जून जुलै ऑग सप्टें ऑक्टो नोव्हें डिसें आत्ताच १ मिनिटापूर्वी $$1$$ minutes ago १ तासापूर्वी $$1$$ hours ago काल $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago ५ आठवड्यांपेक्षा अधिक पूर्वी अनुयायी अनुसरण करा हे दर्जेदार साहित्य अवरोधीत केले आहे १: सामायिक करा २: सामायिक केलेल्या दुव्यावर क्लिक करून वाचा सर्व कोड कॉपी करा सर्व कोड कॉपी करा सर्व कोड आपल्या क्लिपबोर्डवर कॉपी केला आहे Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy विषय सूची