बाबा मला शाळेला जायचं आहे - मराठी कविता (रविंद्र गाडबैल)

मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराचे नोंदणीकृत सभासद कवी ‘रविंद्र गाडबैल’ यांची ‘बाबा मला शाळेला जायचं आहे’ ही मराठी कविता.

कवी रवींद्र गाडबैल यांच्या लेखणीतून उमटलेली ही कविता बालसुलभ कुतूहल आणि राष्ट्रप्रेमाचे सुरेख एकत्रीकरण करते...

बाबा मला शाळेला जायचं आहे

रविंद्र गाडबैल (हिरपूर, मूर्तिजापूर, अकोला, महाराष्ट्र)

प्रस्तावना

प्रस्तुत कविता एका चिमुकल्याच्या नजरेतून शाळेच्या ओढीचे आणि शिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित करते. बालमनाला शाळेत जाण्याची जी ओढ असते, त्यामध्ये केवळ अक्षरओळख नाही, तर देशाच्या जडणघडणीचे स्वप्नही सामावलेले असते. ‘पाटी-पुस्तक’ आणि ‘बोरू’ सारख्या पारंपरिक प्रतिमांतून कवीने मुलांच्या भावविश्वातील साधेपणा आणि त्यांच्या शिक्षणाचा पाया किती भक्कम असतो, याचा भावनिक पट मांडला आहे.

बाबा, मला शाळेला जायचं आहे, पाटी, पुस्तक सोबत न्यायचं आहे. गणिताचा तास घेतात गुरु, बेरीज, वजाबाकी करायची सुरू; एक, दोन, तीन अंक गिरवतो धरून बोरू. भाषा मराठी बाईंची, अंकलिपी शिकवितात अ, आ, ई, ई ची; इतिहास तासात दिसतात पंडित नेहरू, देशासाठी बलिदान दिले वीर भगतसिंग, राजगुरू. भूगोल आहे आपली साथी, माया मातीची दाखवते नाती; दख्खन पठार, नद्या, ओढे, निसर्गाचे रम्य नजारे, ऐतिहासिक किल्ले, राष्ट्राची शान. आज आम्ही जरी लहान, उद्या देशाचे नागरिक होऊ महान; तुमची छाया, आमचे ज्ञान, देशाचा सर्वांगीण विकास हे आमचे ध्यान.

संपादकीय विश्लेषण

‘बाबा मला शाळेला जायचं आहे’ या कवितेची मध्यवर्ती कल्पना बालशिक्षण आणि त्यातून निर्माण होणारी राष्ट्रभक्ती ही आहे. कवीने शाळेतील दिनचर्येचे वर्णन करताना गणिताच्या तासापासून ते इतिहास आणि भूगोलापर्यंतचा प्रवास अतिशय नैसर्गिकपणे टिपला आहे. “गणिताचा तास घेतात गुरु” पासून सुरू होणारी ही लय हळूहळू इतिहासातील थोर पुरुषांच्या बलिदानापर्यंत पोहोचते, जी बालमनावर होणाऱ्या संस्कारांची व्याप्ती दर्शवते. भावगतीचा विचार करता, कविता सुरुवातीला वैयक्तिक ओढीने (शाळेला जायचे आहे) सुरू होते आणि शेवटी व्यापक सामाजिक जबाबदारीकडे (देशाचा सर्वांगीण विकास) वळते. ही भावनिक प्रगल्भता कवितेच्या परिणामात भर घालते. “आज आम्ही जरी लहान, उद्या देशाचे नागरिक होऊ महान” या ओळींतून कवीने भविष्यातील पिढीच्या जबाबदारीचा जो उच्चार केला आहे, तो अतिशय प्रभावी आणि प्रेरणादायी आहे. शैलीच्या दृष्टीने ही कविता मुक्तछंदात असूनही लयीत आहे. “बोरू”, “अंकलिपी”, “दख्खन पठार” यांसारख्या शब्दांची निवड ग्रामीण आणि शहरी संस्कृतीचा संगम साधते. “माया मातीची दाखवते नाती” या ओळीत वापरलेले रूपक निसर्ग आणि माणूस यांच्यातील अतूट नाते व्यक्त करते. येथे कवीची भाषा अत्यंत साधी, पण आशयपूर्ण आहे, जी वाचक किंवा विद्यार्थ्याच्या मनात शाळेविषयीची सकारात्मकता निर्माण करण्यास पुरेशी आहे. एकूणच, ‘बाबा मला शाळेला जायचं आहे’ ही रचना शिक्षणाकडे केवळ साक्षरता म्हणून न पाहता, ती राष्ट्रनिर्मितीची पहिली पायरी आहे, हा संदेश ठळकपणे देते. “तुमची छाया, आमचे ज्ञान” ही ओळ शिक्षक आणि पालक यांच्या मार्गदर्शनाचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी पुरेशी आहे. या कवितेतील साधेपणा हाच तिचा खरा अलंकार आहे. सारांश: शाळेतील शिक्षणातून घडणाऱ्या बालमनाचे स्वप्न आणि त्यांच्या राष्ट्रप्रेमाची बांधिलकी व्यक्त करणारी ही कविता आहे.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठमराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.

अभिप्राय

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.