Loading ...

नाना ‘तर्‍हा’ : एक निडर व संवेदनशील व्यक्तिमत्त्व

ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाचा, रोखठोक राजकीय भूमिकेचा आणि ‘नाम फाउंडेशन’द्वारे केलेल्या कृतीशील सामाजिक कार्याचा वेध.

नाना ‘तर्‍हा’ : एक निडर व संवेदनशील व्यक्तिमत्त्व

ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या बहुआयामी कलागुणांची आणि सामाजिक बांधिलकीची ओळख करून देणारा प्रेरक लेख…

नाना ‘तर्‍हा’ : एक निडर व संवेदनशील व्यक्तिमत्त्व

राहुल बोर्डे (पुणे, महाराष्ट्र)

प्रस्तावना

मराठी व हिंदी चित्रपटसृष्टीत आपल्या अभिनयाचा स्वतंत्र आणि ठसठशीत ठसा उमटवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर हे केवळ एक कसलेले कलाकार नाहीत, तर तीव्र सामाजिक भान जपणारे एक संवेदनशील आणि रोखठोक व्यक्तिमत्त्व आहे. यशाच्या शिखरावर असतानाही जमिनीशी घट्ट जोडलेले राहणे आणि जनसामान्यांच्या प्रश्नांवर सत्ताधाऱ्यांना थेट जाब विचारण्याचे धाडस दाखवणे, ही नानांची खरी ओळख आहे. राहुल बोर्डे लिखित हा लेख नाना पाटेकर यांच्या आयुष्यातील विविध पैलूंचा, त्यांच्या लष्करी बाण्याचा, सामाजिक योगदानाचा आणि त्यांच्या अनोख्या ‘तर्‍हांचा’ अत्यंत दिलखुलास आढावा घेतो.

२०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकांनंतर निर्माण झालेल्या राजकीय वातावरणात जनमताचा कौल बाजूला सारून सत्तेचे अनेक प्रयोग झाले. अशा गढूळ वातावरणातही सर्वपक्षीय नेत्यांना एकाच व्यासपीठावर आणून, “तुम्हा राजकारण्यांच्या लेखी सामान्य जनतेच्या मताला काहीच किंमत नाही का?” असा परखड प्रश्न विचारण्याचे धाडस नाना पाटेकर यांनी दाखवले. कॅमेऱ्यासमोर असा थेट प्रश्न विचारताना राजकीय वा वैयक्तिक संबंध बिघडतील याची कोणतीही पर्वा त्यांनी केली नाही. पुण्याच्या गणेशोत्सवात मानाच्या गणपतींच्या दर्शनासोबतच सिंहगडाच्या पायथ्याशी असलेल्या नानाच्या फार्महाऊसमधल्या गणपतीचीही विशेष चर्चा असते. राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांपासून ते नामवंत कलाकारांपर्यंत अनेकांची तेथे हजेरी असते आणि नानाच्या या आदरातिथ्याची नेहमीच चर्चा रंगते.

१९९१ मध्ये ‘प्रहार’ चित्रपटासाठी नानांनी सैनिकी प्रशिक्षण घेतले होते. चित्रपटासाठी घेतलेले हे प्रशिक्षण केवळ अभिनयापुरते मर्यादित न राहता प्रत्यक्ष आयुष्यात कामी यावे, अशी त्यांची इच्छा होती. १९९९ मधील कारगिल युद्धादरम्यान तत्कालीन संरक्षणमंत्री जॉर्ज फर्नांडिस यांची विशेष परवानगी घेऊन नानांनी तब्बल दोन महिने प्रत्यक्ष युद्धभूमीवर वास्तव्य केले आणि सीमेवर लढणाऱ्या जवानांची सेवा करत त्यांचे मनोधैर्य वाढवले. पुढे २०१५ मध्ये अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्या सोबतीने त्यांनी ‘नाम फाउंडेशन’ या सामाजिक संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेच्या माध्यमातून महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागात जलसंधारणाचे मोठे कार्य उभे राहिले. केवळ पाणी संवर्धनच नव्हे, तर शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत आणि कोविड काळात आसामसारख्या दूरवरच्या राज्यातही मदत पोहोचवण्याचे कार्य ‘नाम’ने केले. या चळवळीत अनेक हात जोडले गेले असले, तरी तिचे मुख्य प्रेरणास्थान नाना पाटेकर हेच राहिले.

बॉलीवूडमध्ये ‘अँग्री यंग मॅन’ ही प्रतिमा अमिताभ बच्चन यांची असली, तरी खऱ्या आयुष्यात आणि सार्वजनिक वर्तनात नानांची ओळखही तशीच होती. ‘तिरंगा’ चित्रपटातील ‘पहिले लाथ, फिर बात…’ हा संवाद त्यांच्या तत्कालीन तापट स्वभावाला धरूनच होता. परंतु काळाच्या ओघात हा तापटपणा परिपक्वतेत बदलला. अतिशय यशस्वी आणि मोठा कलाकार असूनही त्यांचा साधा, ग्रामीण वेशभूषेला साजेसा पेहराव चाहत्यांना नेहमीच भावत आला. याशिवाय, नानाने स्वतः तयार केलेले मटण आणि त्यांच्या खास रेसिपींचे सोशल मीडियावरील व्हिडिओ नानामधील एका मनमोकळ्या आणि सुग्रण माणसाची वेगळीच ओळख करून देतात.

अनेकदा नानाच्या नावावर अनेक तत्त्वज्ञानात्मक विचार सोशल मीडियावर फिरत असतात; ज्यावर “हे आपण कधी मांडले?” असा प्रश्न स्वतः नानांनाही पडत असेल. परंतु, हे त्यांच्याबद्दल जनमानसात असणाऱ्या प्रेमाचेच प्रतीक आहे. पडद्यावरील आक्रमक कलाकार आणि पडद्यामागील अत्यंत संवेदनशील व दिलदार माणूस अशा दोन्ही रूपांत नाना पाटेकर यांनी लोकांच्या हृदयात अढळ स्थान मिळवले आहे. दिलखुलासपणे आणि स्वतःच्या अटींवर जगणाऱ्या या अवलिया कलावंताचे व्यक्तिमत्त्व मराठी संस्कृतीचा एक आगळावेगळा मानबिंदू आहे.

संपादकीय विश्लेषण

प्रस्तुत लेखातून अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे विविध पदर अत्यंत नेमकेपणाने उलगडले आहेत. कलाकाराने केवळ मनोरंजनापुरते मर्यादित न राहता सामाजिक व नागरी कर्तव्याची जाणीव कशी ठेवावी, याचे नाना पाटेकर हे एक उत्तम उदाहरण आहेत. २०१९ च्या राजकीय घडामोडींदरम्यान त्यांनी विचारलेला ‘सामान्य जनतेच्या मताची किंमत काय?’ हा प्रश्न म्हणजे केवळ एका कलाकाराची वैयक्तिक प्रतिक्रिया नव्हती, तर ती संपूर्ण जनमानसातील असंतोषाची अभिव्यक्ती होती.

लेखात त्यांच्या लष्करी प्रेमाचा आणि ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून केलेल्या जलसंधारणाच्या कामाचा उल्लेख त्यांच्या कृतीशील देशप्रेमावर प्रकाश टाकतो. ‘तिरंगा’ चित्रपटातील ‘पहिले लाथ, फिर बात…’ या संवादाचा संदर्भ देऊन त्यांच्यातील आक्रमक प्रतिमेचा प्रवास आजच्या परिपक्व व संवेदनशील व्यक्तिमत्त्वाकडे कसा झाला, याचे सुरेख विश्लेषण लेखक राहुल बोर्डे यांनी केले आहे. नानाचा साधा पेहराव, त्यांची आचारी कला (कुकिंग) आणि चाहत्यांमधील त्यांची लोकप्रियता या साऱ्या गोष्टी नानामधील ‘माणूस’ अधोरेखित करतात. मूळ मसुद्यातील काही व्याकरणाच्या व माहितीच्या त्रुटी दूर करून, नानाच्या अष्टपैलू व जिवंत व्यक्तिमत्त्वाला साजेसा आदरयुक्त व सुसूत्र संपादकीय संस्कार या लेखावर करण्यात आला आहे.

सारांश

नाना पाटेकर हे केवळ एक कसलेले कलाकार नसून रोखठोक वक्तृत्व, कृतीशील समाजकारण आणि अथांग साधेपणा जपणारे महाराष्ट्राचे एक अवलिया व संवेदनशील व्यक्तिमत्त्व आहेत.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

अभिप्राय

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.

सर्व पोस्ट लोड केल्या आहेतकोणत्याही पोस्ट आढळल्या नाहीतसर्व पहाअधिक वाचाउत्तर द्याउत्तर रद्द कराहटवाद्वारेस्वगृहपानेपानेसर्व पहातुमच्यासाठी सुचवलेलेविभागसंग्रहशोधासर्व पोस्टआपल्या विनंतीसह कोणतीही पोस्ट जुळणी आढळली नाहीस्वगृहाकडेरविवारसोमवारमंगळवारबुधवारगुरुवारशुक्रवारशनिवाररवीसोममंगळबुधगुरुशुक्रशनीजानेवारीफेब्रुवारीमार्चएप्रिलमेजूनजुलैऑगस्टसप्टेंबरऑक्टोबरनोव्हेंबरडिसेंबरजानेफेब्रुमार्चएप्रिमेजूनजुलैऑगसप्टेंऑक्टोनोव्हेंडिसेंआत्ताच१ मिनिटापूर्वी$$1$$ मिनिटांपूर्वी१ तासापूर्वी$$1$$ तासांपूर्वीकाल$$1$$ दिवसांपूर्वी$$1$$ आठवड्यांपूर्वी५ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळापूर्वीअनुयायीअनुसरण कराहे दर्जेदार साहित्य अवरोधीत केले आहे१: सामायिक करा२: सामायिक केलेल्या दुव्यावर क्लिक करून वाचासर्व कोड कॉपी करासर्व कोड कॉपी करासर्व कोड आपल्या क्लिपबोर्डवर कॉपी केला आहेCan not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copyविषयसूची