फुलपाखरू - मराठी कविता (देव कुमकर)

फुलपाखरू (मराठी कविता) - मराठीमाती डॉट कॉमच्या सभासद कवयित्री देव कुमकर यांची फुलपाखरू ही मराठी कविता.

देव कुमकर यांची ही लघुकविता निसर्गातील सौंदर्याशी एकरूप होण्याच्या अनुभवातून निर्माण होणाऱ्या ओळखीचा सूक्ष्म भाव व्यक्त करते...

फुलपाखरू .

देव कुमकर (महाराष्ट्र, भारत)

प्रस्तावना

‘फुलपाखरू’ या शीर्षकाखाली येणारी ही कविता निसर्गातील एक साधा पण अर्थगर्भ अनुभव पकडते. एका फुलाशी इतके निकटचे नाते निर्माण होते की त्या सौंदर्याचा अंश स्वतःमध्ये सामावल्याची जाणीव होते. या अनुभवातून ‘मी’ आणि ‘ते’ यांमधील सीमारेषा विरघळत जातात आणि ओळखीचा एक नवा, सहअस्तित्वाचा अर्थ उलगडतो. कविता आकाराने लहान असली तरी तिच्या भावविश्वात निसर्ग, सौंदर्य आणि आत्मओळख यांचा कोमल संगम दिसतो.

की एका फुलाने त्याच्या सौंदर्याचा भाग बनवलं मला. त्याच्यासोबत असा मिसळलो की त्याच्या नावासोबत ओळखू लागलो.

संपादकीय विश्लेषण

कवितेची मध्यवर्ती कल्पना ही सौंदर्याशी आणि निसर्गाशी एकरूप होण्याच्या अनुभवाभोवती फिरते. फुलाशी झालेल्या निकट संबंधामुळे ‘मी’ हा केवळ बाह्य निरीक्षक राहत नाही; उलट त्या सौंदर्याचा एक भाग असल्याची जाणीव त्याला होते. ही जाणीव स्वतःच्या अस्तित्वाला नव्या अर्थाने परिभाषित करते आणि ‘ओळख’ ही स्वतंत्र नसून परस्परसंबंधातून घडणारी असते, असा आशय सूचित करते. भावगतीच्या दृष्टीने कविता अतिशय शांत आणि क्रमिक पद्धतीने पुढे सरकते. सुरुवातीला फुलाशी झालेल्या संपर्काची जाणीव दिसते, त्यानंतर त्या सौंदर्याचा भाग बनण्याची भावना निर्माण होते आणि शेवटी त्या एकरूपतेतून नवी ओळख तयार होते. ही क्रमिक भावगती कवितेला सूक्ष्म पण प्रभावी अंतःप्रवाह देते. शैलीवैशिष्ट्यांच्या बाबतीत कवितेची भाषा अत्यंत साधी, मितकथनशील आणि थेट आहे. अलंकारिक गुंतागुंत न करता काही ओळींमध्येच भावविश्व उभे करण्याची कवीची प्रवृत्ती दिसते. शब्दांची निवड मर्यादित असली तरी त्यामधील भावार्थ व्यापक आहे. ही लघुरूपात्मक शैली कवितेच्या आशयाला अधिक प्रभावी बनवते. प्रतीकात्मकतेच्या स्तरावर ‘फूल’ आणि ‘फुलपाखरू’ यांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा ठरतो. फुलाचे सौंदर्य आणि फुलपाखराच्या अस्तित्वाची हलकी, मुक्त प्रवृत्ती एकत्र येऊन निसर्गातील परस्परावलंबनाची जाणीव निर्माण करतात. या प्रतीकातून निसर्गाशी नाते जोडताना मनुष्याची ओळखही कशी बदलते, हे सूचकपणे व्यक्त होते. त्यामुळे कविता आकाराने लहान असली तरी तिचा परिणाम अंतर्मुख करणारा ठरतो. सारांश: निसर्गातील सौंदर्याशी एकरूप होताना व्यक्तीची ओळख कशी नव्याने घडते, हा या कवितेचा सूक्ष्म आणि अर्थगर्भ आशय आहे.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठमराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.

अभिप्राय

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.