हिंसा आणि अहिंसा

हिंसा आणि अहिंसा - कायिक, वाचिक आणि मानसिक या तिन्ही पैकी कुठल्याही प्रकारे कोणाच्या मनाविरुद्ध केलेली त्रासदायक गोष्ट म्हणजे हिंसा.

हिंसा आणि अहिंसा

इतरांना त्रास न देता आपले आयुष्य जगणे म्हणजे अहिंसा


कायिक, वाचिक आणि मानसिक या तिन्ही पैकी कुठल्याही प्रकारे कोणाच्या मनाविरुद्ध केलेली त्रासदायक गोष्ट म्हणजे ‘हिंसा’ आणि इतरांना त्रास न देता आपले आयुष्य जगणे म्हणजे ‘अहिंसा’. असे मला वाटते. यात सुदैवाने आपल्या देशात प्राणी आणि वनस्पतींना देखील समाविष्ट केले आहे. त्यावर अवलंब कितपत होतो ही वेगळी गोष्ट परंतु वेगवेगळ्या निमित्ताने त्याचे पालन लोक उत्सवांच्या रूपात करतात.


आजकाल बऱ्याच वेळा ‘हिंसा’ आणि ‘अहिंसा’ याविषयी अनेक मतभेद ऐकू येतात. परंतु चार मित्रांमधे वादात जिंकण्यासाठी केलेला युक्तिवाद खरेच योग्य आहे का? अहिंसेचे तत्वज्ञान सांगणारे तत्वज्ञानी कधी मोडकळीस आलेल्या देशात राहून तेथील हिंसक लोकांना बदलवून आले आहेत का? किमान आपल्या सोसायटीला लोकांना तरी अहिंसावादी केले आहे का? म्हणजे अहिंसेचे खरेखुरे उदाहरण दाखवायला असेल. मग आपल्या आसपास असणारे तत्वचिंतक अहिंसेविषयी कसे काय बोलू शकतात? बुद्धांनी देखील स्वसंरक्षण करण्यास परवानगी निश्चितच दिली असेल. मग अहिंसेचे आपल्याकडे एवढे स्तोम का? याला अहिंसा म्हणावे की समोरच्याचा बुद्धिभेद आणि पुरुषार्थाचे खच्चीकरण? तिबेट, चीन, आणि अफगाणिस्तानातील समृद्ध गौतम बुद्धांचा वारसा कसा संपविला गेला? आजही ठिकठिकाणच्या कलाकृतींबाबत तेच होत आहे. जग खरंच अहिंसेवर चालते की निसर्गनियमानुसार चालते? अशा वेळेस छत्रपतींचा, राणा प्रतापाचा, लचित बोरफुकन यांच्या मार्गाविषयी आपणास काय वाटते? बुद्ध जन्माला येण्यासाठी त्यांची कदर असणारा समाज तयार करणे आपले कर्तव्य नाही का? आणि त्याकरिता अहिंसेसोबत स्वसंरंक्षणही तितकेच गरजेचे नाही का? अनेक हिंदू , जैन बौद्ध लेणी व मंदिरे या देशात आणि आसपासच्या देशांत बनवली गेली. ताजिकिस्तान, उझबेकिस्तान, अफगाणिस्तान, किर्गिझस्तान आणि पाकिस्तान येथील वारसा हळू हळू संपविला गेला. बुद्धांच्या आणि सम्राट अशोकाच्या काळातील सर्वोच्च उन्नती असलेला धम्माचा मार्ग आक्रमकांना तोंड का देऊ शकला नाही? उन्नत समाजासाठी साधू, भिक्कू जसे हवेत तसेच शेतकरी, सैनिक, समर्थ राजा असणे हि देखील गरज नक्कीच आहे. पोट भरल्यावर हिंस्त्र पशु देखील दुसऱ्याला मारीत नाही परंतु असंस्कृत लोक मात्र कवट्यांचे ढिगारे रचतात.

बुद्धांच्या काळात प्रश्न वेगळे होते. स्थळ, काळ आणि संस्कृती मुळे लोक देखील सुसंकृत होते. आज इतके शिकून देखील लोक हिंसक बनतात. हिंसेचे पाठराखण करतात. मग अशा वेळेस समाज, देश रक्षणासाठी अर्जुनासारखे किंकर्तव्यमूढ बनून धनुष्य टाकून द्यावे? का भगवान कृष्णाचा उपदेश स्वीकारून दुष्ट असेल तर त्या भावाचा देखील संहार करावा?

अहिंसेविषयी बोलणारे लोक नेहमी श्रीमंत असतात आणि हिंसेचे समर्थन करणारे देखील. त्यात होरपळून जाणारा समाज मात्र नेहमी मेंढ्यांसारखा असतो. वरील श्रीमंत लोकांना पळून जाण्यासाठी विमाने आणि परदेश असतो. आपले काय? जेव्हा केव्हा युद्ध होते ते दोन राजांमध्ये होते . त्यात भाग घेणारे सैनिक हे पूर्णपणे मानसिकरीत्या कुठल्यातरी धर्माच्या भावनेने मेंदू काबीज केलेले असतात. धर्माच्या नावाखाली अधर्म फैलावतो. अत्याचार, बलात्कार आणि निसर्गाचा नाश केला जातो. हुतात्म्यांचा गौरव केला जातो . म्हणजे अजून लोक मरणासाठी तयार होतात. अहिंसेचा बोलबाला करवून घेणारे देशातील प्रजेला निष्क्रिय आणि गाफील ठेवतात. अति अहिंसा हि देखील एक प्रकारची विकृतीच होय. स्वसंरक्षण करणे हे छोटा पक्षी देखील जाणतो. या दोंन्ही टोकांच्या गोष्टीत स्वतःचा मेंदू गहाण टाकणारे लोक मात्र स्वतःचे स्वातंत्र्य गमावतात पर्यायाने देश आणि संस्कृतीदेखील. म्हणूनच म्हणतात दागिना बनविण्यासाठी सोन्यात देखील भेसळ करावी लागते. निकोप समाज बनण्यासाठी पाठीचा कणा ताठ असावा आणि भविष्यावर नजर ठेवताना इतिहास विसरू नये असे वाटते. कारण जर आपण स्वतःचा भूतकाळ विसरलो तर तेच लोक आपल्याला पुनःपुनः फसवितात . मग जर आपण गावाचा, राज्याचा आणि देशाचा भूतकाळ विसरलो तर खरेच पुढची पिढी या देशाला चांगले दिवस दाखवू शकेल का? सत्य मान्य करताना आपली जात, धर्म आणि कोणाच्या धार्मिक भावना दुखावतील याचा विचार का करावा? सत्य हे जर सत्य असेल तर त्याची एवढी भीती का? कदाचित कोणाचा तरी स्वार्थ त्यात दडलेला असतो.

स्वतःचे मत असणे आणि अनुभव यात बराच फरक असतो. त्याकरिता फिरणे आणि लोकांशी संवाद साधने आले. आभासी दुनियेत जागृती आणि त्याहूनही अधिक विकृती निर्माण होण्याचीच शक्यता जास्त.

कदाचित मी चुकीचा असू शकतो परंतु तुमची उत्तर शोधण्यात मदत हवी आहे. कारण पुढील पिढीला नक्की आपण काय शिकवावे जेव्हा आपण स्वतःच उत्तर शोधत असतो? प्रत्येक काळात प्रश्न, संस्कृती, गरज आणि जागतिक गणिते बदलत असतात. छत्रपती किंवा बुद्धांसारखे थोर व्यक्तिमत्व जर परत आले तर ते निश्चितच तत्वज्ञान्यांसारखे हट्टी न राहता नवे डाव आणि नवे नियम निश्चित तयार करतील. आतला दिवा जागा ठेवावा आणि डोळसपणे जग आहे तसे पाहून जशास तसा व्यवहार करावा. यावेळी मला मराठी मातीतील जगद्गुरू तुकाराम महाराजांचा रोखठोक अभंग योग्य वाटतो.

मऊ मेणाहुनी आम्ही विष्णुदास ।
कठीण वज्रास भेदूं ऐसे ॥१॥

मेले जीत असों निजोनियां जागे ।
जो जो जें जें मागे तें तें देऊं ॥२॥

भले तरि देऊं गांडीची लंगोटी ।
नाठयाळा चे कांठी देऊं माथां ॥३॥

- तुकाराम


योगेश कर्डिले | Yogesh Kardile
पुणे, महाराष्ट्र (भारत) । सभासद, मराठीमाती डॉट कॉम
व्यवसायाने छायाचित्रकार असलेले योगेश कर्डिले निसर्गावर असलेल्या प्रेमापोटी सातत्याने भारत भ्रमंती करत असतात.

अभिप्राय

ब्लॉगर


  सामायिक करा


तुमच्यासाठी सुचवलेले संबंधित लेखन

नाव

अंधश्रद्धेच्या कविता,5,अजय दिवटे,1,अजित पाटणकर,18,अनिकेत शिंदे,1,अनिल गोसावी,2,अनुभव कथन,10,अनुराधा फाटक,39,अपर्णा तांबे,7,अब्राहम लिंकन,2,अभंग,2,अभिव्यक्ती,865,अमन मुंजेकर,6,अमरश्री वाघ,1,अमित पडळकर,4,अमित पवार,1,अमित बाविस्कर,3,अमुक-धमुक,1,अमोल देशमुख,1,अमोल वाघमारे,1,अमोल सराफ,2,अर्थनीति,2,अलका खोले,1,अश्विनी तातेकर-देशपांडे,1,अक्षय वाटवे,1,अक्षरमंच,633,आईच्या कविता,17,आईस्क्रीम,3,आकाश पवार,1,आकाश भुरसे,8,आज,10,आजीच्या कविता,1,आठवणींच्या कविता,11,आतले-बाहेरचे,3,आत्मविश्वासाच्या कविता,9,आनंद दांदळे,8,आनंदाच्या कविता,20,आभिजीत टिळक,2,आमट्या सार कढी,15,आरती गांगन,2,आरती शिंदे,4,आरत्या,80,आरोग्य,4,आशिष खरात-पाटील,1,इंद्रजित नाझरे,26,इसापनीती कथा,44,उदय दुदवडकर,1,उन्मेष इनामदार,1,उपवासाचे पदार्थ,13,उमेश कानतोडे,1,उमेश कुंभार,12,ऋग्वेदा विश्वासराव,2,ऋचा पिंपळसकर,10,ऋचा मुळे,16,ऋषिकेश शिरनाथ,2,एप्रिल,30,एहतेशाम देशमुख,2,ऑक्टोबर,31,ऑगस्ट,31,ओंकार चिटणीस,1,कपिल घोलप,11,करमणूक,43,कर्क मुलांची नावे,1,कविता शिंगोटे,1,कवितासंग्रह,6,कार्यक्रम,9,कालिंदी कवी,2,किल्ले,92,किल्ल्यांचे फोटो,5,किशोर चलाख,6,कुठेतरी-काहीतरी,2,कुसुमाग्रज,1,कृष्णाच्या आरत्या,5,केदार कुबडे,40,केदार नामदास,1,केदार मेहेंदळे,1,कोशिंबीर सलाड रायते,11,कौशल इनामदार,1,खंडोबाची स्थाने,1,खरगपूर,1,गणपतीच्या आरत्या,5,गणेश तरतरे,10,गणेश पाटील,1,गण्याचे विनोद,1,गाडगे बाबा,1,गावाकडच्या कविता,7,गुरूच्या आरत्या,2,गुलझार काझी,1,गोड पदार्थ,37,घरचा वैद्य,2,घाट,1,चटण्या,1,चातुर्य कथा,6,चित्रपट समीक्षा,1,चैतन्य म्हस्के,1,जानेवारी,31,जिल्हे,1,जीवनशैली,267,जुलै,31,जून,30,ज्योती मालुसरे,1,टीझर्स,1,ट्रेलर्स,3,डिसेंबर,31,तरुणाईच्या कविता,2,तिच्या कविता,33,तुकाराम गाथा,4,तेजस्विनी देसाई,1,दत्ताच्या आरत्या,5,दर्शन जोशी,2,दादासाहेब गवते,1,दिनदर्शिका,372,दिनविशेष,366,दिनेश बोकडे,1,दिनेश हंचाटे,1,दिपक शिंदे,2,दिवाळी फराळ,9,दुःखाच्या कविता,61,देवीच्या आरत्या,3,देशभक्तीपर कविता,2,धार्मिक स्थळे,1,धोंडोपंत मानवतकर,9,निखिल पवार,1,निमित्त,3,निराकाराच्या कविता,6,निवडक,1,निसर्ग कविता,15,नोव्हेंबर,30,न्याहारी,37,पंचांग,6,पथ्यकर पदार्थ,2,पराग काळुखे,1,पल्लवी माने,1,पांडुरंग वाघमोडे,3,पाककला,205,पालकत्व,6,पावसाच्या कविता,18,पी के देवी,1,पुडिंग,10,पुणे,9,पोस्टर्स,5,पोळी भाकरी,11,पौष्टिक पदार्थ,14,प्रजोत कुलकर्णी,1,प्रतिक बळी,1,प्रतिभा जोजारे,1,प्रतिक्षा जोशी,1,प्रभाकर लोंढे,3,प्रवास वर्णन,1,प्रवासाच्या कविता,10,प्रविण पावडे,9,प्रवीण राणे,1,प्रसन्न घैसास,2,प्रज्ञा वझे-घारपुरे,9,प्राजक्ता गव्हाणे,1,प्रिया जोशी,1,प्रियांका न्यायाधीश,3,प्रेम कविता,72,प्रेरणादायी कविता,14,फेब्रुवारी,29,फोटो गॅलरी,11,बा भ बोरकर,1,बातम्या,6,बाबाच्या कविता,1,बायकोच्या कविता,3,बालकविता,8,बालकवी,1,बाळाची मराठी नावे,1,बाळासाहेब गवाणी-पाटील,1,बिपीनचंद्र नेवे,1,बेकिंग,9,भक्ती कविता,8,भाज्या,21,भाताचे प्रकार,11,भूमी जोशी,1,मंगळागौरीच्या आरत्या,2,मंजुषा कुलकर्णी,2,मंदिरांचे फोटो,2,मंदिरे,1,मधल्या वेळेचे पदार्थ,33,मनाचे श्लोक,205,मनिषा दिवेकर,3,मराठी उखाणे,2,मराठी कथा,87,मराठी कविता,486,मराठी गझल,17,मराठी गाणी,2,मराठी गोष्टी,1,मराठी चारोळी,1,मराठी चित्रपट,12,मराठी टिव्ही,27,मराठी नाटक,1,मराठी पुस्तके,4,मराठी प्रेम कथा,22,मराठी भयकथा,41,मराठी रहस्य कथा,2,मराठी लेख,28,मराठी विनोद,1,मराठी साहित्य,12,मराठी साहित्यिक,1,मराठी सुविचार,2,मराठीमाती,353,मसाले,12,महाराष्ट्र,271,महाराष्ट्र फोटो,9,महाराष्ट्राचा इतिहास,32,महाराष्ट्रीय पदार्थ,18,महालक्ष्मीच्या आरत्या,2,महेश बिऱ्हाडे,1,मांसाहारी पदार्थ,17,माझं मत,1,माझा बालमित्र,53,मातीतले कोहिनूर,13,मारुतीच्या आरत्या,2,मार्च,31,मुंबई,8,मुकुंद शिंत्रे,35,मुक्ता चैतन्य,1,मुलांची नावे,1,मुलाखती,1,मे,31,मैत्रीच्या कविता,5,यश सोनार,2,यशपाल कांबळे,2,यशवंत दंडगव्हाळ,17,यादव सिंगनजुडे,2,योगा,1,योगेश कर्डिले,4,रजनी जोगळेकर,4,राजकीय कविता,6,राजकुमार शिंगे,1,रामचंद्राच्या आरत्या,5,राहुल अहिरे,3,रेश्मा विशे,1,रोहित काळे,7,रोहित साठे,14,लता मंगेशकर,1,लक्ष्मण अहिरे,2,लिलेश्वर खैरनार,2,लोणची,8,वासुदेव कामथ,1,वाळवणाचे पदार्थ,6,विचारधन,211,विठ्ठलाच्या आरत्या,5,विद्या कुडवे,4,विद्या जगताप,2,विनायक मुळम,1,विरह कविता,46,विराज काटदरे,1,विलास डोईफोडे,3,विवेक जोशी,2,विशेष,4,विष्णूच्या आरत्या,4,विज्ञान तंत्रज्ञान,2,वृषाली काकडे,2,वेदांत कोकड,1,वैभव सकुंडे,1,वैशाली झोपे,1,व्यंगचित्रे,15,व्हिडिओ,20,शंकराच्या आरत्या,4,शशांक रांगणेकर,1,शांततेच्या कविता,5,शांता शेळके,1,शारदा सावंत,4,शाळेच्या कविता,10,शितल सरोदे,1,शिक्षकांवर कविता,2,शुभम बंबाळ,2,शुभम सुपने,2,शेतकर्‍याच्या कविता,9,श्याम खांबेकर,1,श्रद्धा नामजोशी,9,श्रावणातल्या कहाण्या,27,श्रीनिवास खळे,1,श्रीरंग गोरे,1,संगीता अहिरे,1,संघर्षाच्या कविता,20,संजय पाटील,1,संजय बनसोडे,2,संजय शिवरकर,5,संजय सावंत,1,संत एकनाथ,1,संत तुकाराम,7,संत नामदेव,2,संत ज्ञानेश्वर,4,संतोष झोंड,1,संतोष सेलुकर,30,संदिप खुरुद,1,संदेश ढगे,37,संपादकीय,23,संपादकीय व्यंगचित्रे,14,संस्कार,1,संस्कृती,125,सचिन पोटे,8,सचिन माळी,1,सण-उत्सव,16,सणासुदीचे पदार्थ,32,सतिश चौधरी,1,सदाशिव गायकवाड,2,सनी आडेकर,10,सप्टेंबर,30,समर्थ रामदास,206,सरबते शीतपेये,8,सागर बनगर,1,सागर बाबानगर,1,सामाजिक कविता,88,सायली कुलकर्णी,5,साहित्य सेतू,1,साक्षी खडकीकर,9,सिमा लिंगायत-कुलकर्णी,1,सुदेश इंगळे,3,सुनिल नेटके,2,सुनील गाडगीळ,1,सुभाष कटकदौंड,2,सुमती इनामदार,1,सुरेश भट,1,सुशीला मराठे,1,सैनिकांच्या कविता,2,सैरसपाटा,97,सोमकांत दडमल,1,स्तोत्रे,1,स्फूर्ती गीत,1,स्वप्नाली अभंग,3,स्वाती खंदारे,204,स्वाती दळवी,6,स्वाती नामजोशी,31,स्वाती वक्ते,2,ह मुलांची नावे,1,हमार्टिक समा,1,हरितालिकेच्या आरत्या,1,हर्षद खंदारे,38,हर्षदा जोशी,3,हर्षवर्धन घाटे,1,हर्षाली कर्वे,2,हसनैन आकिब,3,हेमा चिटगोपकर,8,होळी,5,harshad-khandare,1,swati-khandare,1,
ltr
item
मराठीमाती | माझ्या मातीचे गायन: हिंसा आणि अहिंसा
हिंसा आणि अहिंसा
हिंसा आणि अहिंसा - कायिक, वाचिक आणि मानसिक या तिन्ही पैकी कुठल्याही प्रकारे कोणाच्या मनाविरुद्ध केलेली त्रासदायक गोष्ट म्हणजे हिंसा.
https://1.bp.blogspot.com/-LizgE8tkhLk/YSYtuDKXxnI/AAAAAAAAGkc/JK9inBjTZNg3340MfkbOUsaSsv2mSjsKQCLcBGAsYHQ/s0/hinsa-aani-ahinsa.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-LizgE8tkhLk/YSYtuDKXxnI/AAAAAAAAGkc/JK9inBjTZNg3340MfkbOUsaSsv2mSjsKQCLcBGAsYHQ/s72-c/hinsa-aani-ahinsa.jpg
मराठीमाती | माझ्या मातीचे गायन
https://www.marathimati.com/2021/08/hinsa-aani-ahinsa.html
https://www.marathimati.com/
https://www.marathimati.com/
https://www.marathimati.com/2021/08/hinsa-aani-ahinsa.html
true
2079427118266147504
UTF-8
सर्व पोस्ट लोड केल्या आहेत कोणत्याही पोस्ट आढळल्या नाहीत सर्व पहा अधिक वाचा उत्तर द्या उत्तर रद्द करा हटवा द्वारे स्वगृह पाने पाने सर्व पहा तुमच्यासाठी सुचवलेले विभाग संग्रह शोधा सर्व पोस्ट आपल्या विनंतीसह कोणतीही पोस्ट जुळणी आढळली नाही स्वगृहाकडे रविवार सोमवार मंगळवार बुधवार गुरुवार शुक्रवार शनिवार रवी सोम मंगळ बुध गुरु शुक्र शनी जानेवारी फेब्रुवारी मार्च एप्रिल मे जून जुलै ऑगस्ट सप्टेंबर ऑक्टोबर नोव्हेंबर डिसेंबर जाने फेब्रु मार्च एप्रि मे जून जुलै ऑग सप्टें ऑक्टो नोव्हें डिसें आत्ताच १ मिनिटापूर्वी $$1$$ मिनिटांपूर्वी १ तासापूर्वी $$1$$ तासांपूर्वी काल $$1$$ दिवसांपूर्वी $$1$$ आठवड्यांपूर्वी ५ आठवड्यांपेक्षा अधिक पूर्वी अनुयायी अनुसरण करा हे दर्जेदार साहित्य अवरोधीत केले आहे १: सामायिक करा २: सामायिक केलेल्या दुव्यावर क्लिक करून वाचा सर्व कोड कॉपी करा सर्व कोड कॉपी करा सर्व कोड आपल्या क्लिपबोर्डवर कॉपी केला आहे Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy विषय सूची