आई गेल्यानंतर सर्वकाही तुटून - मराठी कविता (नरेश रावताला)

मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराचे नोंदणीकृत सभासद कवी नरेश रावताला यांची ‘आई गेल्यानंतर सर्वकाही तुटून गेले’ ही मराठी कविता.

प्रस्तुत कविता मातृशोक आणि त्यातून निर्माण झालेल्या अथांग एकाकीपणाची भावपूर्ण अभिव्यक्ती करणारी एक हळवी शोकरचना आहे...

आई गेल्यानंतर सर्वकाही तुटून गेले

प्रस्तावना

आईच्या निधनानंतर उद्विग्न झालेल्या मनाची अवस्था आणि संपूर्ण जगण्यात निर्माण झालेली पोकळी ‘आई गेल्यानंतर सर्वकाही तुटून गेले’ या कवितेच्या केंद्रस्थानी आहे. कवीने मातृविरहाच्या तीव्र वेदनेला निसर्ग आणि घरगुती वातावरणाच्या संदर्भातून मांडले आहे. सर्वस्व गमावल्याची भावना अत्यंत साध्या, तरीही थेट काळजाला भिडणाऱ्या शब्दांत व्यक्त झाली असून, यात एका पुत्राच्या मनातील आक्रंदन आणि आईच्या जाण्याने कोलमडलेले त्याचे भावविश्व अत्यंत संवेदनशीलतेने टिपले आहे.

आई गेल्यावर आकाशही रडून गेले, माझ्या डोळ्यांतील पाणी तिच्यासोबत निघून गेले. कापसासारखे हलके तिचे ममत्व होते, आता मनावर दुःखाचे ओझं दगडासारखे बसून गेले. हातात ठेवलेले तिचे उबदार आयुष्य, क्षणात थंड होत गेले, सगळे काही विरून गेले. देवळातल्या देवांनाही आता अर्थ उरला नाही, कारण घरातले देवपणच माझ्यापासून दूर गेले. वाराही आता तिचे नाव कुजबुजत नाही, घरभरचे तिचे अस्तित्व अचानक हरवून गेले. ‘रावताला’ विचारतो, इतके रिकामे का वाटतेय? आई गेल्याने माझे सगळेच काही तुटून गेले.

संपादकीय विश्लेषण

मध्यवर्ती कल्पना व भावगती ‘आई गेल्यानंतर सर्वकाही तुटून गेले’ या रचनेची मध्यवर्ती कल्पना मातृवियोगाची असह्य वेदना आणि त्यानंतर सभोवतालच्या जगात निर्माण झालेले रितेपण यावर आधारित आहे. कवितेची भावगती आईच्या जाण्याने सुरू होते आणि हळूहळू ती आंतरिक दुःखाकडून बाह्य सृष्टीकडे व शेवटी स्वतःच्या अस्तित्वाच्या रिकामेपणाकडे सरकते. सुरुवातीला वैयक्तिक वाटणारे हे दुःख नंतर वैश्विक पातळीवर पोहोचते, जिथे निसर्गातील घटकही या शोकात सामील झाल्यासारखे वाटतात. शैलीवैशिष्ट्ये व भाषिक शुद्धता कवितेची शैली अत्यंत संवादात्मक, आर्त आणि आत्मनिष्ठ आहे. कवीने कुठेही भाषेचा बडेजाव न करता दैनंदिन जगण्यातील भावनिक प्रामाणिकपणा जपला आहे. मूळ रचनेतील भावनांचा प्रवाहीपणा कायम ठेवून केवळ व्याकरणिक शुद्धता आणि विरामचिन्हांचे योग्य संपादन केले गेले आहे, ज्यामुळे कवितेचा आंतरिक सूर अधिक स्पष्ट होतो. प्रत्येक कडव्यातील यमक आणि अंत्यानुप्रास कवितेला एक संथ आणि शोकव्याकुळ लय प्रदान करतात. प्रतीकात्मकता व परिणामकारकता कवितेत वापरलेली प्रतीके अतिशय थेट आणि परिणामकारक आहेत. आईच्या प्रेमाची कोमलता आणि विरहानंतर मनावर आलेली सुन्नता यांमधील विरोधाभास तीव्रतेने जाणवतो. उबदारपणाचे थंड पडणे हे मृत्यूचे कटू सत्य अचूक अधोरेखित करते. घर आणि देवपण यांच्यातील गहिरा संबंध कवीने ज्या पद्धतीने मांडला आहे, तो वाचकाच्या मनाचा ठाव घेतो. शेवटच्या चरणात कवीने स्वतःच्याच नावाचा उल्लेख करत स्वतःशीच साधलेला संवाद या विवंचनेला अधिक गडद करतो. सारांश: मातृविरहामुळे उध्वस्त झालेल्या मनाची आर्त व्याकुळता आणि जगण्यातील अचानक निर्माण झालेले अथांग रितेपण यांचे भावोत्कट दर्शन घडवणारी ही एक अत्यंत हृदयस्पर्शी रचना आहे.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठमराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.

अभिप्राय

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.