मायेची सावली आई - मराठी कविता (चैताली गिते)

मायेची सावली आई (मराठी कविता) - मराठीमाती डॉट कॉमच्या सभासद कवयित्री श्रीमती चैताली गिते यांची मायेची सावली आई ही मराठी कविता.

मातृत्वाच्या मायेची, आधाराची आणि जीवनदायी शक्तीची स्तुतिगाथा उलगडणारी ही भावकविता आहे...

मायेची सावली आई

चैताली गिते (नाशिक, महाराष्ट्र)

प्रस्तावना

ही कविता आईच्या व्यक्तिमत्त्वातील बहुआयामी ममत्व, त्याग आणि प्रेरणाशक्ती यांचे साध्या पण प्रभावी शब्दांत केलेले चित्रण आहे. जीवनाच्या विविध टप्प्यांमध्ये आई कशी सावली, आधार, मार्गदर्शक आणि शक्ती बनून उभी राहते, याचे संवेदनशील प्रतिबिंब या कवितेत उमटते. मातृत्वाच्या भावविश्वाकडे पाहताना कवीने अलंकारिक गुंतागुंत टाळून सरळ, प्रांजळ आणि भावस्पर्शी अभिव्यक्तीचा अवलंब केला आहे. त्यामुळे ही कविता केवळ स्तुतीगीत न राहता जीवनातील आईच्या स्थानाचे भावनिक व तात्त्विक भानही देणारी ठरते.

प्रेमाची सावली आई, जगण्याची प्रेरणा आई; सुखाची सावली गोड, दुःखाची साथ ती आई. ॥ १ ॥ जन्माची सोबती थोर, मनाचा आधार आई; यशाचे गमक छान, वात्सल्याचे रूप आई. ॥ २ ॥ स्वप्नांची पाठीराखी आई, वास्तवाचे भान आई; जीवनाचे गोड सार, लेकरांची सोबती आई. ॥ ३ ॥ पंखांचे बळ आई, जीवनसामर्थ्य आई; सुखाची सावली आई, कर्तव्याची पूर्ती आई. ॥ ४ ॥ थकल्या मनाचा आधार, मायेचा सागर आई; देव शोधुनी थकले, देवात भेटली आई. ॥ ५ ॥ आयुष्याची ओळख आई, जगण्याचे बळ आई; नात्यांचा खरा अर्थ ती, आपली ओळख आई. ॥ ६ ॥

संपादकीय विश्लेषण

या कवितेची मध्यवर्ती कल्पना म्हणजे आई ही जीवनातील सर्व अनुभवांना अर्थ देणारी, प्रेम व सुरक्षिततेची अखंड सावली आहे. कवीने आईला केवळ जन्मदात्री म्हणून न पाहता जीवनातील प्रेरणा, यशाचे रहस्य आणि भावनिक आधार यांचे मूळ मानले आहे. मानवी आयुष्याच्या प्रवासात आनंद आणि दुःख या दोन्ही अवस्थांमध्ये आईचे अस्तित्व कसे साथ देणारे असते, याचे साध्या पण प्रभावी शब्दांमध्ये सूचक चित्रण येथे दिसते. भावगतीच्या दृष्टीने कविता अत्यंत सलग आणि नैसर्गिकपणे पुढे सरकते. सुरुवातीच्या कडव्यांत आईच्या मायेच्या सावलीचे आणि प्रेमाच्या उबदारतेचे चित्र दिसते; पुढील कडव्यांत ती जीवनाच्या मार्गदर्शक शक्तीच्या रूपात उलगडते. स्वप्नांना पाठबळ देणारी आणि वास्तवाचे भान देणारी अशी द्वैती भूमिका कवीने दाखवली आहे. त्यामुळे मातृत्वाचे भावविश्व केवळ कोमलतेपुरते मर्यादित न राहता जीवनदृष्टी घडविणाऱ्या शक्तीपर्यंत विस्तारते. शैलीवैशिष्ट्यांच्या दृष्टीने कविता संक्षिप्त, पुनरुक्तीप्रधान आणि लयबद्ध आहे. प्रत्येक ओळीत “आई” हा शब्द केंद्रस्थानी येत असल्याने आशयाला एकात्मता आणि भावनिक आवर्तन प्राप्त होते. साध्या शब्दांची निवड आणि सरळ वाक्यरचना यांमुळे भावनेचा प्रवाह सहजपणे वाचकांपर्यंत पोहोचतो. ही साधेपणा हीच कवितेची मुख्य ताकद ठरते. प्रतीकात्मकतेच्या पातळीवर आईचे विविध रूपकांमधून केलेले दर्शन उल्लेखनीय आहे. सावली, सागर, आधार आणि बळ यांसारख्या प्रतिमा मातृत्वाच्या व्यापकतेचा संकेत देतात. शेवटच्या भागात आईचे देवाशी केलेले सूचक साधर्म्य विशेष प्रभाव निर्माण करते; ते मातृत्वाला आध्यात्मिक उंची देत मानवी अनुभवातील सर्वोच्च ममत्वाचे रूप म्हणून उभे करते. त्यामुळे कविता भावनिक पातळीवर वाचकाला स्पर्श करते आणि आईच्या नात्याची अंतर्मुख जाणीव घडवते. सारांश: ही कविता आईच्या मायेचा, आधाराचा आणि जीवनाला दिशा देणाऱ्या शक्तीचा साध्या शब्दांत प्रभावी गौरव करणारी भावपूर्ण अभिव्यक्ती आहे.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

चैताली गिते यांचे इतर लेखन वाचा:

विषयानुसार कविता

आईच्या कवितानिसर्ग कवितापावसाच्या कवितागावाकडच्या कविताआत्मविश्वासाच्या कविताआनंदाच्या कवितादुःखाच्या कविताप्रेम कविताप्रेरणादायी कविताबाबाच्या कविताबायकोच्या कविताबालकवितामैत्रीच्या कविताविरह कविताशांततेच्या कविताशाळेच्या कविताशिक्षकांवर कवितासामाजिक कविताअंधश्रद्धेच्या कवितादेशभक्तीपर कवितासैनिकांच्या कविताशेतकऱ्याच्या कविताप्रवासाच्या कवितातिच्या कवितासंघर्षाच्या कविताआठवणीच्या कविताराजकीय कवितातरुणाईच्या कविता

मराठीमाती डॉट कॉमवरील निवडक मराठी कविता आता श्राव्य स्वरूपात उपलब्ध. सर्व ऑडिओ कविता येथे ऐका.