हे सर्व का आणि कशासाठी - मराठी कविता (हर्षद खंदारे)

मराठीमाती डॉट कॉमचे निर्माते-मुख्य संपादक, लेखक आणि कवी हर्षद खंदारे यांची हे सर्व का आणि कशासाठी ही मराठी कविता.

जीवनाच्या अस्तित्वसंघर्षात अडकलेल्या मनाचा अंतर्मुख प्रश्न...

हे सर्व का आणि कशासाठी

हर्षद खंदारे (मराठीमाती डॉट कॉमचे निर्माते-मुख्य संपादक)

कवितेत कवी स्वतःला भक्ष्याच्या भीतीत अडकलेल्या हरणासारखा पाहतो. बाह्य जगाच्या निर्दयी नजरा त्याच्यावर रोखलेल्या आहेत. तरीही तो जिंकण्याच्या ध्यासाने शेवटपर्यंत धावत राहतो. अखेरीस मात्र मनात एकच प्रश्न घुमतो—या संघर्षाचा अर्थ काय?

सर्वांच्या नजरा एकवटलेल्या भुकेल्या नरभक्षकासारख्या माझ्यावर आणि मी अस्तित्व पणावर लावलेल्या निर्भीड पण बावरलेल्या निरागस हरणासारखा रानोमाळ अखेरच्या क्षणापर्यंत श्वासांच्या शर्यतीत जिंकण्याच्या विलक्षण ध्यासाने पेटलेलो मात्र मनाच्या खांद्यावर श्वापदांच्या सुळ्यांचे ओघळणारे रक्तरंजीत पसायदान नरडीचा घोट घेऊनदेखील मुठीत आवळून धरलेली क्षितिजरेष आणि काहिशी संभ्रमात पडलेली माझी अंधुक पण स्वच्छ नजर विचारत होती— हे सर्व का? आणि कशासाठी? हे सर्व का? आणि कशासाठी?

संपादकीय विश्लेषण

ही कविता अस्तित्वाच्या टोकाच्या संघर्षाचे रूपकात्मक चित्र उभे करते. ‘नरभक्षक’ आणि ‘निरागस हरण’ या प्रतिमा समाजातील आक्रमकता आणि व्यक्तीची असुरक्षितता यांच्यातील तीव्र विरोध दाखवतात. कवी स्वतःला एकाच वेळी निर्भीड आणि बावरलेला म्हणतो—ही द्वंद्वस्थितीच कवितेचा केंद्रबिंदू ठरते. जिंकण्याच्या ध्यासाने पेटलेला जीव शेवटच्या क्षणापर्यंत झुंजतो, पण त्या झुंजीत मनावर रक्तरंजीत अनुभवांचे ओझे साचत जाते. ‘क्षितिजरेषा मुठीत आवळून धरणे’ ही प्रतिमा आशा, स्वप्न आणि ध्येय यांच्या चिकाटीचे प्रतीक आहे; तर ‘अंधुक पण स्वच्छ नजर’ अंतर्मनातील प्रामाणिकतेचा संकेत देते. शेवटी उरतो तो केवळ प्रश्न—संघर्षाचे, धावपळीचे, जिंकण्याच्या हव्यासाचे खरे प्रयोजन काय? हा प्रश्नच कवितेला अस्तित्ववादी अधोरेखित करतो.

हर्षद खंदारे यांचे इतर लेखन वाचा:

---

मराठीमाती डॉट कॉम येथे प्रकाशित होणाऱ्या निवडक मराठी कविता आता श्राव्य स्वरूपात देखील उपलब्ध आहेत. सर्व ऑडिओ कविता या दुव्यावर ऐकता येतील.

---

• [col]
• - आईच्या कविता
• - निसर्ग कविता
• - पावसाच्या कविता
• - गावाकडच्या कविता

• [col]
• - आत्मविश्वासाच्या कविता
• - आनंदाच्या कविता
• - दुःखाच्या कविता
• - प्रेम कविता

• [col]
• - प्रेरणादायी कविता
• - बाबाच्या कविता
• - बायकोच्या कविता
• - बालकविता

• [col]
• - मैत्रीच्या कविता
• - विरह कविता
• - शांततेच्या कविता
• - शाळेच्या कविता

• [col]
• - शिक्षकांवर कविता
• - सामाजिक कविता
• - अंधश्रद्धेच्या कविता
• - देशभक्तीपर कविता

• [col]
• - सैनिकांच्या कविता
• - शेतकर्‍याच्या कविता
• - प्रवासाच्या कविता
• - तिच्या कविता

• [col]
• - संघर्षाच्या कविता
• - आठवणींच्या कविता
• - राजकीय कविता
• - तरुणाईच्या कविता

---

अक्षरमंच - मुक्त व्यासपीठ

---

मराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त व्यासपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.