नववर्षाचा संकल्प - मराठी कविता (चैताली गिते)

मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराच्या नोंदणीकृत सभासद कवयित्री चैताली गिते यांची नववर्षाचा संकल्प ही मराठी कविता.

आत्मभान आणि सकारात्मक जीवनदृष्टीचा जागर करणारी एक प्रेरक जाणीवजागृती म्हणजे नववर्षाचा संकल्प ही कविता...

नववर्षाचा संकल्प

चैताली गिते (नाशिक, महाराष्ट्र)

प्रस्तावना

‘नववर्षाचा संकल्प’ ही कविता केवळ एका कॅलेंडरच्या बदलाचा उत्सव मांडत नाही, तर ती मानवी मनाच्या आंतरिक परिवर्तनाचा आराखडा मांडते. कवयित्रीने या रचनेत काळाच्या ओघात स्वतःला अधिक प्रगल्भ आणि कणखर बनवण्याचा मानस व्यक्त केला आहे. भूतकाळातील अपयशाकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलून भविष्यातील संधींकडे सकारात्मकतेने पाहण्याची ओढ या कवितेच्या केंद्रस्थानी आहे. हे भावविश्व व्यक्तिगत असले तरी ते वैश्विक स्तरावर प्रत्येक वाचकाला स्वतःच्या प्रगतीसाठी साद घालणारे ठरते.

या नववर्षी फक्त दिनदर्शिका बदलणार नाही, विचारांची दिशाही बदलायची आहे; मनाच्या कप्प्यात साठवलेली भीती आता हळूहळू पुसून टाकायची आहे. ॥ १ ॥ या नववर्षी स्वतःशी प्रामाणिक राहायचे आहे, अपयशालाही धडा समजून पुढे चालत राहायचे आहे; तुटलेली स्वप्ने पुन्हा जुळवायची नाहीत, तर नव्याने स्वप्ने घडवायची आहेत. ॥ २ ॥ या नववर्षी स्वतःच्या कष्टांनी, स्वतःच्या विश्वासाने जे मिळाले त्यात समाधान, जे हरवले त्यातून शहाणपण, जे उरले त्यातून आशा आणि जे येणार आहे त्यासाठी मन सज्ज ठेवायचे आहे. ॥ ३ ॥ या नववर्षी नकारांना घाबरायचे नाही, टीकेला थांबायचे नाही, कारण प्रत्येक ‘नाही’मध्ये दडलेला असतो एक नवीन ‘हो’. मनात राग नको, ओठांवर कटुता नको, शब्दांत जखम नको— पण गरज पडली, तर सत्य मांडण्याचे धैर्य हवे. ॥ ४ ॥ या नववर्षी स्वप्नांना वेळ द्यायचा, स्वतःला सन्मान द्यायचा, आणि प्रत्येक दिवस अर्थपूर्ण जगायचा. ॥५॥ कारण नववर्ष म्हणजे फक्त नवीन तारीख नाही, तो आहे एक संकल्प— स्वतःला अधिक चांगले घडवण्याचा, आणि आयुष्याला नव्या उजेडाकडे नेण्याचा... ॥ ६ ॥

संपादकीय विश्लेषण

या कवितेची मध्यवर्ती कल्पना ही केवळ बाह्य बदलापेक्षा मानसिक स्थित्यंतरावर अधिक भर देणारी आहे. नववर्षाकडे पाहण्याचा पारंपरिक दृष्टिकोन बदलून, लेखिकेने विचारांच्या शुद्धीकरणाला आणि ध्येयप्राप्तीसाठी लागणाऱ्या आंतरिक तयारीला प्राधान्य दिले आहे. भीतीचा त्याग करून धैर्याचा स्वीकार करणे आणि जुन्या तुटलेल्या गोष्टींच्या दुरुस्तीपेक्षा नव्या सृजनाचा ध्यास घेणे, ही या रचनेतील विचारांची प्रगती वाचकाला अंतर्मुख करते. कवितेची भावगती संथ तरीही निश्चित आहे. पहिल्या कडव्यापासून ते शेवटच्या ओळीपर्यंत एक प्रकारचा क्रमबद्ध विकास जाणवतो. प्रारंभी केवळ विचारांच्या बदलापासून झालेली सुरुवात पुढे कृती, शहाणपण आणि शेवटी सामाजिक वागणुकीतील सत्याग्रहापर्यंत पोहोचते. नकाराकडे बघण्याची नवी दृष्टी आणि टीकेकडे दुर्लक्ष करण्याचे आवाहन यातून कवयित्रीची वैचारिक परिपक्वता दिसून येते. ही गती वाचकाला नकारात्मकतेकडून प्रकाशमान भविष्याकडे घेऊन जाते. शैलीवैशिष्ट्यांचा विचार करता, ही कविता संवादात्मक आणि ओघवती आहे. क्लिष्ट शब्दांचा वापर टाळून अत्यंत साध्या पण प्रभावी भाषेत मोठे जीवनविषयक तत्वज्ञान येथे मांडले गेले आहे. शब्दांची मांडणी ही आत्मसंवादाच्या स्वरूपात असल्याने ती थेट काळजाला भिडते. रचनेत वापरलेले विरोधाभास—जसे की नकारातील होकार आणि हरवलेल्या गोष्टीतील शहाणपण—हे कवितेची परिणामकारकता द्विगुणित करतात. प्रतीकात्मकता आणि परिणामाच्या स्तरावर, ‘दिनदर्शिका’ हे केवळ काळाचे प्रतीक न राहता ते बदलाचे एक साधन म्हणून वापरले आहे. ‘नवा उजेड’ हे प्रतीक प्रगती आणि ज्ञानाचे निदर्शक आहे. कवितेचा शेवट हा केवळ एका संकल्पाने होत नाही, तर तो आयुष्याला एका उदात्त ध्येयाकडे नेण्याचा मार्ग मोकळा करतो. वाचन संपल्यानंतरही मनावर एक सकारात्मक ठसा उमटवण्यात ही रचना यशस्वी ठरते, जे एका उत्तम प्रेरक कवितेचे लक्षण आहे. सारांश: स्थित्यंतराच्या उंबरठ्यावर उभे राहून स्वतःच्या अस्तित्वाला अर्थपूर्ण व प्रगल्भ बनवण्याची ही एक आर्त साद आहे.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठमराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.

अभिप्राय

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.