मन तुझे ठाई - मराठी कविता (अनिकेत येमेकर)

मन तुझे ठाई (मराठी कविता) - मराठीमाती डॉट कॉम चे सभासद कवी अनिकेत येमेकर यांची मन तुझे ठाई ही मराठी कविता.

एका तरल प्रेमानुभवाचे आणि समर्पणाच्या भावनेचे शब्दांकन करणारी ‘मन तुझे ठाई’ ही एक भावकविता आहे...

मन तुझे ठाई

अनिकेत येमेकर (चौफाळा, नांदेड, महाराष्ट्र)

प्रस्तावना

प्रस्तुत कवितेतून प्रियतमेच्या ओढीचे आणि तिच्या आगमनाने नायकाच्या जीवनात झालेल्या स्थित्यंतराचे अत्यंत साधेपणाने चित्रण केले आहे. प्रेम ही एक अशी अवस्था आहे, जिथे स्वतःचे अस्तित्व हरवून जाते आणि समोरची व्यक्तीच ध्यानाचा केंद्रबिंदू बनते. या रचनेचे भावविश्व हे केवळ आकर्षण नसून, त्या पलीकडे जाणारी एक आत्मिक ओढ आणि त्यातून निर्माण झालेली व्याकुळता अधोरेखित करते. संवेदनेच्या स्तरावर ही कविता एका संमोहित करणाऱ्या प्रीतीचा आलेख मांडते.

तुझ्या चाहुलीची मला आहे ओढ, सहवास तुझा तो किती वाटे गोड. तू जाताना मागून पाहतो तुला मी, की वळून मजला तू पाहशील थोडं. असे तर नव्हते पहिले कधीही, मुली पाहिल्या फारशा मी आधीही. परी तुजपाशी काही जादूच आहे, केलीस मजवर कसली मंत्रविधी ही? माझा तर आता मी राहिलोच नाही, तुजविण मला बघ सुचेनाच काही. जैसे तपस्वींचे असे एकची ध्यान, तसे गुंतले माझे मन तुझे ठाई...

संपादकीय विश्लेषण

या रचनेची मध्यवर्ती कल्पना ही प्रेमातील ‘अनन्यता’ या सूत्राभोवती फिरते. कवीने प्रारंभी भेटीची ओढ आणि सहवासातील आनंद व्यक्त केला आहे. प्रत्यक्ष भेटीनंतरही नजर खिळून राहणे आणि प्रतिसादाची अपेक्षा असणे, ही प्रेमातील स्वाभाविक ओढ यातून स्पष्ट होते. ही भावगती हळूहळू बाह्य जगाकडून आंतरिक जगाकडे वळते. सुरुवातीला केवळ सौंदर्याचे कौतुक वाटणारा नायक हळूहळू स्वतःच्या अस्तित्वाचे विस्मरण होण्यापर्यंत पोहोचतो, हे या कवितेचे महत्त्वाचे वळण आहे. कवितेच्या शैलीवैशिष्ट्यांचा विचार करता, भाषेचा ओघ अत्यंत सुटसुटीत आणि थेट आहे. जुन्या वळणाच्या गझल धाटणीचा स्पर्श या रचनेला लाभला असला, तरी त्यातील भाव प्रांजळ आहे. व्याकरणाच्या दृष्टीने शुद्धता साधताना यमक आणि अनुप्रासाचा समतोल राखला गेल्यामुळे रचनेला एक संथ लय प्राप्त झाली आहे. विशेषतः दुसऱ्या कडव्यातील आत्मसंवादात्मक शैली वाचकाला नायकाच्या मनातील संभ्रमाशी आणि विस्मयाशी जोडून घेते. प्रतीकात्मकतेच्या स्तरावर कवीने ‘जादू’ आणि ‘मंत्रविधी’ या शब्दांचा वापर करून प्रेमाच्या अकल्पित प्रभावाचे दर्शन घडवले आहे. शेवटच्या कडव्यातील ‘तपस्वी’ आणि ‘ध्यान’ ही रूपके अत्यंत परिणामकारक ठरली आहेत. ज्याप्रमाणे एखादा ऋषी एकाच ध्येयासाठी सर्वस्व विसरून ध्यानस्थ होतो, त्याचप्रमाणे नायक आपल्या प्रेयसीच्या स्मरणात मग्न झाला आहे. ही प्रतिमा कवितेला केवळ शृंगारापुरते मर्यादित न ठेवता त्याला एक उदात्त उंची प्रदान करते. समर्पणाची ही पराकाष्ठा कवितेचा शेवट अधिक प्रभावी आणि संस्मरणीय करते. सारांश: प्रीतीची व्याकुळता आणि प्रेयसीच्या ठायी झालेले मनःसमर्पण यांचे हे एक ऋजू शब्दचित्र आहे.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठमराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.

अभिप्राय

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.