भय - अनुवादित कविता (खलील जिब्रान)

खलील जिब्रान यांची 'भय' अनुवादित कविता: नदीचा सागरात विलीन होण्याचा प्रवास आणि अस्तित्वाचे गहन तत्वज्ञान सांगणारे सुंदर मराठी भाषांतर व विश्लेषण.

स्वतःला हरवून अथांग होण्याचे भय आणि बदलाचा स्वीकार करणे म्हणजेच प्रगती हा विचार अतिशय सुंदरपणे मांडणारी कविता...

भय (अनुवादित कविता)

खलील जिब्रान (१८८३-१९३१ लेबनानी-अमेरिकन कवी, तत्त्वज्ञ आणि चित्रकार)

भूमिका

कवी परिचय: खलील जिब्रान (१८८३-१९३१) हे लेबनानी-अमेरिकन कवी, तत्त्वज्ञ आणि चित्रकार होते. त्यांच्या साहित्यात गूढवाद, अध्यात्म आणि मानवी भावनांचे अतिशय तरल दर्शन घडते. ‘द प्रॉफेट’ (The Prophet) हा त्यांचा जगप्रसिद्ध काव्यसंग्रह असून, त्यातील विचारांनी जगभरातील पिढ्यांना प्रभावित केले आहे. मानवी अस्तित्वाचे गहन प्रश्न साध्या, सुंदर आणि काव्यमय भाषेत मांडण्यात त्यांचा हातखंडा होता. त्यांचे लेखन केवळ शब्द नसून ते जीवनाचे तत्त्वज्ञान सांगणारे एक वैश्विक माध्यम मानले जाते. प्रस्तावना: ‘भय’ (Fear) ही अनुवादित कविता मानवी मनातील असुरक्षितता आणि परिवर्तनाच्या भीतीचे प्रतीक आहे. नदी जेव्हा सागराला मिळते, तेव्हा तिला आपली स्वतंत्र ओळख संपण्याची भीती वाटते, परंतु तोच तिचा उत्कर्ष असतो. जीवनातील मोठ्या बदलांना सामोरे जाताना निर्माण होणारी द्विधा मनस्थिती आणि शेवटी होणारा आत्मसाक्षात्कार, याचे अत्यंत प्रभावी चित्रण या कवितेत आढळते.

असे म्हटले जाते की, सागरात मिसळण्यापूर्वी नदी भयाने थरथर कापते. ती वळून मागे बघते त्या वाटेकडे, ज्यावरून ती आजवर चालत आली आहे... उंच डोंगरदऱ्यांच्या शिखरांपासून ते जंगले आणि गावे ओलांडत आलेल्या त्या नागमोडी वळणांपर्यंत. आणि समोर तिला दिसतो तो अथांग, विशाल सागर... ज्यात प्रवेश करणे म्हणजे स्वतःला कायमचे हरवून बसण्यासारखे वाटते. पण दुसरा कोणताही मार्ग नसतो, नदी पुन्हा मागे परतू शकत नाही. कोणीच मागे जाऊ शकत नाही, अस्तित्वाच्या प्रवासात मागे फिरणे अशक्य असते. नदीला त्या सागरात शिरण्याचे धाडस करावेच लागते, कारण तेव्हाच त्या भयाचा अंत होतो. कारण तेव्हाच नदीला उमजते की, हे सागरात विलीन होऊन नाहीसे होणे नसून, स्वतः ‘सागर’ बनून जाणे आहे.

संपादकीय विश्लेषण

हा काव्यप्रवास केवळ नदीचा प्रवास नसून तो एका जीवाचा शिवाशी होणाऱ्या मिलनाचा प्रवास आहे. नदीचे थरथरणे हे मानवी अहंकाराचे प्रतीक आहे, ज्याला आपली आजवरची ओळख, आपली परंपरा आणि आपले वेगळेपण गमावण्याची भीती वाटते. आपण ज्या मार्गावरून आलो आहोत, त्या भूतकाळाची ओढ आपल्याला मागे खेचते, पण निसर्गाचा नियम असा आहे की काळ आणि अस्तित्व कधीच मागे वळत नाही. ही अपरिहार्यता समजून घेणे हाच प्रगतीचा पहिला टप्पा आहे. विश्लेषण करताना असे जाणवते की, नदीला समोर दिसणारा अथांग सागर हा सुरुवातीला मृत्यू किंवा विनाशासारखा वाटतो. पण हा विनाश नसून तो विस्तार आहे. भीती तेव्हाच संपते जेव्हा आपण त्या भीतीला कवेत घेतो आणि त्यात झोकून देतो. जोपर्यंत नदी स्वतःला नदी समजून सागराकडे पाहते, तोपर्यंत तिला भीती वाटते; मात्र ज्या क्षणी ती स्वतःला सागराचाच एक अंश मानते, त्या क्षणी ती ‘सागर’ बनते. हा दृष्टिकोन बदलणे म्हणजेच भीतीवर विजय मिळवणे होय. शेवटच्या टप्प्यात ही कविता आपल्याला समर्पणाचे महत्त्व पटवून देते. जीवनातील कठीण प्रसंगी किंवा मोठ्या बदलाच्या वेळी आपण कच खातो, कारण आपल्याला वाटते की आपण संपणार आहोत. पण जिब्रान यांच्या मते, ही समाप्ती नसून एका नव्या, अफाट अस्तित्वाची सुरुवात आहे. स्वतःला मर्यादित चौकटीतून बाहेर काढून अथांगतेचा भाग होणे, हेच मानवी जीवनाचे अंतिम उद्दिष्ट आहे. भीतीचा अंत हाच आनंदाचा आणि विशालतेचा प्रारंभ बिंदू ठरतो. सारांश: स्वतःचे अस्तित्व संपवून विशालतेत विलीन होणे म्हणजे विनाश नव्हे, तर विराट होण्याचा एकमेव मार्ग आहे.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

मराठीमाती डॉट कॉम वरील इतर अनुवादित कविता वाचा:

विषयानुसार कविता

आईच्या कवितानिसर्ग कवितापावसाच्या कवितागावाकडच्या कविताआत्मविश्वासाच्या कविताआनंदाच्या कवितादुःखाच्या कविताप्रेम कविताप्रेरणादायी कविताबाबाच्या कविताबायकोच्या कविताबालकवितामैत्रीच्या कविताविरह कविताशांततेच्या कविताशाळेच्या कविताशिक्षकांवर कवितासामाजिक कविताअंधश्रद्धेच्या कवितादेशभक्तीपर कवितासैनिकांच्या कविताशेतकऱ्याच्या कविताप्रवासाच्या कवितातिच्या कवितासंघर्षाच्या कविताआठवणीच्या कविताराजकीय कवितातरुणाईच्या कविता

मराठीमाती डॉट कॉमवरील निवडक मराठी कविता आता श्राव्य स्वरूपात उपलब्ध. सर्व ऑडिओ कविता येथे ऐका.

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठ

मराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.