कणा - ओळखलत का सर मला? - मराठी कविता (कुसुमाग्रज)

कणा (मराठी कविता) - ज्येष्ठ कवी कुसुमाग्रज/वि.वा. शिरवाडकर यांची प्रसिद्ध मराठी कविता कणा (ओळखलत का सर मला? पावसात आला कोणी).

कुसुमाग्रज यांच्या कणा या कवितेत आपत्तीने उद्ध्वस्त झालेल्या संसारातही न खचणाऱ्या स्वाभिमानी माणसाच्या जिद्दीचे आणि आत्मबलाचे चित्रण आहे...

कणा

कुसुमाग्रज (विष्णू वामन शिरवाडकर)

या कवितेत एक गरीब, पावसाने उद्ध्वस्त झालेला माणूस आपल्या गुरूंना भेटायला येतो. त्याचा संसार पावसात वाहून गेला आहे—भिंती खचल्या, चूल विझली, घरातील सर्व काही नष्ट झाले. तरीही तो खचलेला नाही; उलट तो पुन्हा उभे राहण्याच्या निर्धाराने कामाला लागलेला आहे. त्याला आर्थिक मदतीपेक्षा भावनिक आधार अधिक महत्त्वाचा वाटतो. “पैसे नकोत सर” म्हणत तो केवळ पाठीवरचा प्रोत्साहनाचा हात मागतो. संसार मोडला तरी त्याचा ‘कणा’ म्हणजेच आत्मसन्मान आणि जिद्द मोडलेली नाही—हा कवितेचा मूलभाव आहे.

कवी: कुसुमाग्रज·सादरकर्ते: योगेश कर्डिले

ओळखलंत का सर मला? पावसात आला कोणी, कपडे होते कर्दमलेले, केसांवरती पाणी. क्षणभर बसला, नंतर हसला, बोलला वरती पाहून, गंगामाई पाहुणी आली, गेली घरट्यात राहून. माहेरवाशिणीसारखी चार भिंतींत नाचली, मोकळ्या हाती जाईल कशी? बायको मात्र वाचली. भिंत खचली, चूल विझली, होते-नव्हते नेले, प्रसाद म्हणून पापण्यांवरती पाणी थोडे ठेवले. कारभारणीला घेऊन संगे, सर, आता लढतो आहे, पडकी भिंत बांधतो आहे, चिखलगाळ काढतो आहे. खिशाकडे हात जाताच हसत हसत उठला, पैसे नकोत, सर; जरा एकटेपणा वाटला. मोडून पडला संसार तरी मोडला नाही कणा, पाठीवरती हात ठेवून तुम्ही फक्त ‘लढ’ म्हणा!

कुसुमाग्रज यांचे इतर लेखन वाचा:

विषयानुसार कविता

आईनिसर्गपाऊसगावआत्मविश्वासआनंददुःखप्रेमप्रेरणाबाबाबायकोबालकवितामैत्रीविरहशांतताशाळाशिक्षकसामाजिकअंधश्रद्धादेशभक्तीसैनिकशेतकरीप्रवासतिच्यासंघर्षआठवणीराजकीयतरुणाई

मराठीमाती डॉट कॉमवरील निवडक मराठी कविता आता श्राव्य स्वरूपात उपलब्ध. सर्व ऑडिओ कविता येथे ऐका.

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठ

मराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.