गरुड आणि घुबड (इसापनीती कथा)

गरुड आणि घुबड (इसापनीती कथा) - खरी हकीकत न सांगीतल्यास आपण कसे संकटात सापडतो हे सांगणारी इसापनीती कथा.

स्वतःच्या गोष्टींचे अती स्तुतीकरण केल्याने कधी कधी मोठे नुकसान होऊ शकते, हे सांगणारी कथा...

गरुड आणि घुबड

मराठीमाती (मराठीमाती डॉट कॉम, संपादक मंडळ)

प्रस्तावना

जंगलात राहणारे पक्षी अनेकदा आपापसात भांडत असत. परंतु काही वेळा भांडण थांबवून मैत्री करणे अधिक शहाणपणाचे असते. अशीच एक घटना गरुड आणि घुबड यांच्या बाबतीत घडली.

एक गरुड आणि एक घुबड अनेक दिवस एकमेकांशी भांडत होते. शेवटी त्यांनी भांडण थांबवून मैत्रीने राहण्याची शपथ घेतली. तसेच एकमेकांच्या पिल्लांना खाणार नाही, असेही त्यांनी ठरवले. तेव्हा घुबड गरुडाला म्हणाले, “गड्या, पण माझी पिल्ले कशी दिसतात हे तुला माहीत आहे ना? जर तुला ती ओळखता आली नाहीत, तर तू ती दुसऱ्या पक्ष्याची पिल्ले समजून खाशील, अशी मला भीती वाटते.” गरुड म्हणाला, “खरे सांगायचे तर मला तुझी पिल्ले कशी दिसतात हे अजिबात ठाऊक नाही.” तेव्हा घुबड म्हणाले, “मग ऐक. माझी पिल्ले फार सुंदर असतात. त्यांचे डोळे सुंदर, पिसे सुंदर—सगळेच काही अतिशय सुंदर असते. हे वर्णन लक्षात ठेव. मग तुला माझी पिल्ले सहज ओळखता येतील.” काही दिवसांनी गरुडाला एका झाडाच्या ढोलीत काही पिल्ले दिसली. त्याने त्यांच्याकडे नीट पाहिले आणि मनात म्हणाला, “अरे! ही पिल्ले किती घाणेरडी, कंडाळवाणी आणि कुरूप दिसतात! घुबड म्हणाले होते की त्यांची पिल्ले फार सुंदर असतात. म्हणजे ही त्याची पिल्ले असू शकत नाहीत. बहुतेक ती दुसऱ्या एखाद्या पक्ष्याची असतील.” असे समजून गरुडाने त्या पिल्लांना मारून खाल्ले. थोड्या वेळाने घुबडाला आपली पिल्ले दिसेनाशी झाल्याचे लक्षात आले. ते गरुडाला म्हणाले, “गड्या, माझी पिल्ले तूच मारून खाल्लीस असे मला वाटते.” गरुड म्हणाला, “हो, मी ती खाल्ली. पण त्यात माझा दोष नाही. तूच आपल्या पिल्लांचे खूप सुंदर असे वर्णन केलेस. त्यामुळे मला ती ओळखता आली नाहीत. इतकी कुरूप पिल्ले तुझी असतील असे मला वाटलेच नाही!” तात्पर्य: स्वतःच्या गोष्टींचे अतिशयोक्तीपूर्ण वर्णन केल्याने गैरसमज निर्माण होऊ शकतात. सत्यापेक्षा जास्त बढाई मारली तर इतरांना खरी गोष्ट ओळखणे कठीण जाते. अशा वेळी नुकसानही होऊ शकते. म्हणून नेहमी सत्य आणि साधेपणाने बोलणे योग्य असते.

संपादकीय विश्लेषण

ही कथा लहान मुलांना अतिशयोक्ती आणि बढाई यांचे परिणाम समजावून सांगते. घुबडाने आपल्या पिल्लांचे खूप सुंदर असे वर्णन केल्यामुळे गरुडाला खरी पिल्ले ओळखता आली नाहीत. त्यामुळे घडलेली घटना मुलांना सोप्या पद्धतीने दाखवते की वास्तवापेक्षा जास्त सांगितल्याने कधी कधी मोठी चूक घडू शकते. कथेची भाषा साधी, स्पष्ट आणि बालमैत्रीपूर्ण आहे. संवादांच्या माध्यमातून कथानक पुढे सरकते, त्यामुळे मुलांना गोष्ट वाचताना सहज चित्र उभे राहते. शेवटचा प्रसंग मुलांना विचार करायला लावतो आणि प्रामाणिकपणा व साधेपणाचे महत्त्व अधोरेखित करतो. बोध / नीती: अतिशयोक्ती आणि खोटी बढाई शेवटी नुकसानच करून जाते.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठमराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.

अभिप्राय

ज्योत्स्ना१५ मे, २०२२
गोष्ट आवडली तुमची.
उत्तर द्याहटवा
प्रत्युत्तरे

टिप्पणी जोडा

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.