Loading ...

किल्ले घनगड: इतिहास, माहिती आणि ट्रेक मार्ग

रायगड जिल्ह्यातील किल्ले घनगड (Ghangad Fort) ची माहिती, इतिहास, प्रवास मार्ग आणि ट्रेकिंग टिप्स जाणून घ्या.

किल्ले घनगड: इतिहास, माहिती आणि ट्रेक मार्ग

किल्ले घनगड: कोरसबारस मावळातील आडवाटेचा गिरीदुर्ग…

किल्ले घनगड: इतिहास, माहिती आणि ट्रेक मार्ग

मराठीमाती (मराठीमाती डॉट कॉम, संपादक मंडळ)

प्रस्तावना

पुणे-रायगड जिल्ह्यांच्या सीमेवर, लोणावळ्यापासून जवळ असलेल्या मुळशीच्या कोरसबारस मावळात ‘घनगड’ हा निसर्गरम्य आणि आडवाटेचा गिरीदुर्ग वसलेला आहे. सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेला हा किल्ला शांत निसर्ग आणि साहसी चढाईमुळे ट्रेकर्स आणि इतिहासप्रेमींमध्ये विशेष लोकप्रिय आहे.

  • प्रकार: गिरीदुर्ग
  • उंची: ३,००० फूट
  • स्थान: रायगड जिल्हा, लोणावळा डोंगररांग (मुळशीच्या पश्चिमेकडील कोरसबारस मावळ)
  • चढाईची श्रेणी: कठीण

ऐतिहासिक पार्श्वभूमी

इतिहागात घनगडाबद्दल फारसे विस्तृत उल्लेख आढळत नाहीत. हा किल्ला सुरुवातीला कोळी सामंतांच्या ताब्यात होता. त्यानंतर तो निजामशाहीत आणि पुढे आदिलशाहीत गेला. कालांतराने हा किल्ला मराठ्यांच्या साम्राज्यात समाविष्ट झाला. ब्रिटिश काळात गडाचा वापर मराठ्यांकडून पुन्हा होऊ नये म्हणून इंग्रजांनी गडावर जाणारी मुख्य वाट सुरुंग लावून उध्वस्त केली होती.

गडावरील मुख्य आकर्षणे आणि अवशेष

  • गारजाई देवीचे मंदिर: गडाच्या पायथ्याशी हे मंदिर असून त्यावर "श्री गारआई महाराजाची व किले घनगडाची" असा ऐतिहासिक शिलालेख कोरलेला आहे आणि मंदिरासमोर एक तोफगोळा पडलेला आहे.
  • कातळकडा व प्रस्तरारोहण: मुख्य वाट उध्वस्त झाल्यामुळे गडावर प्रवेश करताना १५ फुटांचा कातळकडा चढून जावे लागते.
  • पडका दरवाजा व अवशेष: कडा पार केल्यानंतर एका पडक्या दरवाजातून गडमाथ्यावर प्रवेश होतो. गडावर जुन्या पडक्या घरांचे अवशेष आणि १-२ पाण्याची टाकी (सध्या फुटलेल्या अवस्थेत) पाहायला मिळतात.
  • आसपासचा विहंगम परिसर: गडमाथ्यावरून सुधागड, सरसगड आणि तैलबैलाची भिंत हा परिसर स्पष्ट दिसतो. तसेच कोकणात उतरणाऱ्या नाणदांड घाट आणि भोरप्याची नाळ या ऐतिहासिक घाटवाटांचे विहंगम दृश्य येथून दिसते.

गडावर जाण्याची वाट आणि प्रवास मार्ग

मुंबई किंवा पुण्याहून प्रथम लोणावळा गाठावे. लोणावळ्यावरून भांबर्डेकडे जाणारी एस.टी. बस पकडून ४० किमी अंतरावरील भांबर्डे गावात पोहोचावे. तिथून सुमारे २० मिनिटांच्या अंतरावर असलेल्या 'ऐकोले' या पायथ्याच्या गावात यावे. ऐकोले गावातूनच गडावर जाण्यासाठी मुख्य वाट आहे. गावातून बाहेर पडल्यावर डावीकडची वाट पकडल्यास वाटेत गारजाई मंदिर लागते. मंदिराच्या डाव्या बाजूने पुढे गेल्यास कातळकडा लागतो. ऐकोले गावातून गडावर पोहोचण्यासाठी साधारण अर्धा तास लागतो.

पर्यटकांसाठी उपयुक्त टिप्स

  • भेट देण्याची योग्य वेळ: गडाला भेट देण्यासाठी सर्वच ऋतू उत्तम आहेत.
  • राहण्याची सोय: किल्ल्यावर राहण्याची सोय नाही; मात्र पायथ्याशी असलेल्या गारजाई देवीच्या मंदिरात २० लोकांची राहण्याची सोय होऊ शकते.
  • अन्न आणि पाणी: गडावर पिण्याचे पाणी उपलब्ध नाही, त्यामुळे पुरेसे पाणी सोबत बाळगावे. जेवणाची व्यवस्था ट्रेकर्सनी स्वतःच करावी.
  • सुरक्षा व खबरदारी: १५ फुटांचा कातळकडा पार करताना खबरदारी बाळगावी. प्रस्तरारोहणासाठी आवश्यक असल्यास १५ फुटांचा दोर (Rope) सोबत ठेवणे सोयीचे पडेल.

दुर्गसंवर्धनाचा संदेश

किल्ले घनगड हा आपल्या ऐतिहासिक वारशाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. गडावर भ्रमंती करताना कचरा करू नका आणि गडावरील शिलालेख व अवशेषांचे पावित्र्य राखून या दुर्गवारशाचे जतन करा.

अभिप्राय

  1. घनगड किल्ल्यावर जाण्यास पाहिल थांबा जो हे त्या गावचे नाव भांबूर्डे असे नसून ते भांबर्डे असे आहे तरी या लेखामध्ये तसा बदल करावा ही नम्र विनंती

    उत्तर द्याहटवा
  2. घनगड किल्ल्यावर जाण्यास पाहिल थांबा जो हे त्या गावचे नाव भांबूर्डे असे नसून ते भांबर्डे असे आहे तरी या लेखामध्ये तसा बदल करावा ही नम्र विनंती

    उत्तर द्याहटवा
तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.

सर्व पोस्ट लोड केल्या आहेतकोणत्याही पोस्ट आढळल्या नाहीतसर्व पहाअधिक वाचाउत्तर द्याउत्तर रद्द कराहटवाद्वारेस्वगृहपानेपानेसर्व पहातुमच्यासाठी सुचवलेलेविभागसंग्रहशोधासर्व पोस्टआपल्या विनंतीसह कोणतीही पोस्ट जुळणी आढळली नाहीस्वगृहाकडेरविवारसोमवारमंगळवारबुधवारगुरुवारशुक्रवारशनिवाररवीसोममंगळबुधगुरुशुक्रशनीजानेवारीफेब्रुवारीमार्चएप्रिलमेजूनजुलैऑगस्टसप्टेंबरऑक्टोबरनोव्हेंबरडिसेंबरजानेफेब्रुमार्चएप्रिमेजूनजुलैऑगसप्टेंऑक्टोनोव्हेंडिसेंआत्ताच१ मिनिटापूर्वी$$1$$ मिनिटांपूर्वी१ तासापूर्वी$$1$$ तासांपूर्वीकाल$$1$$ दिवसांपूर्वी$$1$$ आठवड्यांपूर्वी५ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळापूर्वीअनुयायीअनुसरण कराहे दर्जेदार साहित्य अवरोधीत केले आहे१: सामायिक करा२: सामायिक केलेल्या दुव्यावर क्लिक करून वाचासर्व कोड कॉपी करासर्व कोड कॉपी करासर्व कोड आपल्या क्लिपबोर्डवर कॉपी केला आहेCan not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copyविषयसूची