Loading ...

गांधीतीर्थ: इतिहास, माहिती आणि दर्शन मार्गदर्शिका

जळगाव येथील गांधीतीर्थ (Gandhi Tirth Jalgaon) ची संपूर्ण माहिती, इतिहास, ऑडिओ-गाइडेड संग्रहालय, प्रमुख आकर्षणे, प्रवेश वेळ व प्रवास मार्ग जाणून घ्या.

गांधीतीर्थ: इतिहास, माहिती आणि दर्शन मार्गदर्शिका

गांधी विचारांचा आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अद्भूत संगम…

गांधीतीर्थ: इतिहास, माहिती आणि दर्शन मार्गदर्शिका

किशोर कुळकर्णी (जळगाव, महाराष्ट्र)

जैन उद्योग समूहाचे संस्थापक अध्यक्ष श्रद्धेय भवरलालजी जैन यांनी गांधी रिसर्च फाउंडेशनच्या माध्यमातून जळगाव येथे गांधीतीर्थची उभारणी केली आहे. महात्मा गांधीजींच्या जीवनचरित्रातून उलगडणारा त्यांच्या विचारांचा व आदर्शांचा हा ठेवा नव्या पिढीसाठी एक आधुनिक अभ्यासलेणे ठरला आहे. राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्या जीवनमूल्यांचे जतन करणारे आणि सत्य, अहिंसेची शिकवण देणारे हे जागतिक दर्जाचे एक प्रमुख केंद्र मानले जाते.

  • प्रकार: ऑडिओ गाइडेड वस्तू संग्रहालय, संशोधन केंद्र व कलादालन
  • स्थापना वर्ष व संस्थापक: २५ मार्च २०१२ (संस्थापक: श्रद्धेय भवरलालजी जैन)
  • स्थान: जैन हिल्स, जळगाव, महाराष्ट्र
  • प्रवेश वेळ व शुल्क: सकाळी ९:३० ते सायंकाळी ६:०० वाजेपर्यंत (दर सोमवारी बंद). प्रवेशासाठी सशुल्क तिकिटाची व्यवस्था आहे.
  • संपर्क: ०२५७-२२६००३३ / २२६४८०३
  • अधिकृत वेबसाईट: www.gandhifoundation.net

ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि स्थापना

महात्मा गांधी केवळ एक व्यक्ती नसून भारताच्या संस्कृती आणि तत्त्वज्ञानाशी निगडित एक विचार होते. हा विचार नव्या पिढीपर्यंत पोहोचावा आणि त्यांच्या जीवनमूल्यांचे चिरंतन जतन व्हावे, या भावनेतून श्रद्धेय भवरलाल जैन यांनी गांधीतीर्थाची स्थापना केली. २५ मार्च २०१२ रोजी तत्कालीन राष्ट्रपती प्रतिभाताई पाटील यांच्या हस्ते या वास्तूचे लोकार्पण झाले. ही वास्तू अवघ्या १६ महिने २० दिवसांत जोधपूरच्या वैशिष्ट्यपूर्ण लाल दगडांमध्ये साकारण्यात आली असून तिचे बांधकाम ग्रीन बिल्डिंग मापदंडानुसार ८.५ रिक्टर स्केल भूकंपप्रतिरोधक आहे. पर्यावरणपूरक रचनेमुळे या वास्तूला केंद्रीय अपारंपरिक ऊर्जा मंत्रालय आणि ‘टेरी’ यांच्या संयुक्त ‘ग्रीहा’ उपक्रमाद्वारे सन्मानित करण्यात आले आहे. या उपक्रमाचे पहिले अध्यक्ष मा. न्या. चंद्रशेखर धर्माधिकारी होते, तर सध्या डॉ. अनिल काकोडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली या केंद्राचे कार्य चालते.

प्रमुख दालने आणि दुर्मीळ वस्तूंचा संग्रह

  • ‘खोज गांधीजी की’ म्युझियम: गांधीजींच्या जीवनकार्यावर आधारित आधुनिक तंत्रज्ञानाने सज्ज असलेले जगातील एकमेव ऑडिओ गाइडेड म्युझियम.
  • दुर्मीळ ग्रंथालय: गांधीजींनी स्वतः लिहिलेले व त्यांच्यावर इतरांनी लिहिलेले १२,००० हून अधिक ग्रंथ, आचार्य विनोबा भावे यांच्यावरील १,००० ग्रंथ, ४,५०० ई-बुक्स आणि ‘इंडियन ओपिनियन’, ‘हरिजन सेवक’, ‘यंग इंडिया’, ‘नवजीवन’ या नियतकालिकांचे ५,००० हून अधिक अंक.
  • ऐतिहासिक दस्तऐवज व छायाचित्रे: १२,००० हून अधिक दुर्मीळ छायाचित्रे, गांधीजींच्या मूळ डायऱ्या, मनुबेन देसाई यांच्या डायऱ्या आणि तब्बल २ लाख दस्तऐवजांच्या ओरिजिनल डिजिटाईज्ड प्रती.
  • ध्वनी व चित्रफिती संग्रह: गांधीजींवरील विविध भाषांतील ८५ चित्रपट/लघुपट आणि त्यांच्या मूळ आवाजातील १५२ भाषणांचे ऑडिओ रेकॉर्डिंग.
  • टपाल तिकीट संग्रह: जगभरातील १५० पेक्षा जास्त देशांनी महात्मा गांधींवर प्रसिद्ध केलेली ३,००० हून अधिक टपाल तिकिटे, पाकिटे व कार्ड्स.
  • विशेष दालने: गांधीजींच्या आश्रमाची हुबेहूब प्रतिकृती, चरखा दालन आणि मानपत्र दालन.
  • आभासी सहल (Virtual Tour): जगाच्या कानाकोपऱ्यातून घरबसल्या प्रदर्शन पाहता यावे यासाठी डिजिटल आभासी सहलीची सुविधा.

संग्रहालयापर्यंत कसे पोहोचावे?

गांधीतीर्थ जळगाव शहरात राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ६ च्या नजीक स्थित आहे. जळगाव रेल्वेस्थानकापासून हे ठिकाण १० किमी अंतरावर असून मुंबई, पुणे व इतर शहरांतून दररोज अनेक रेल्वे गाड्या येथे येतात. रस्तेमार्गाने अजिंठा लेण्यांपासून ५५ किमी आणि छत्रपती संभाजीनगरपासून १६० किमी अंतरावर जळगाव आहे. विमानप्रवासासाठी जळगाव येथे थेट विमानसेवा उपलब्ध आहे, तसेच छत्रपती संभाजीनगर विमानतळावरून बस किंवा टॅक्सीने सहज पोहोचता येते. याशिवाय जैन हिल्स परिसरात हेलिपॅडचीही सोय आहे.

भेट देणाऱ्यांसाठी उपयुक्त टिप्स व नियम

  • दालनातील सर्व माहिती व्यवस्थित समजून घेण्यासाठी सुमारे २.५ ते ३ तासांचा वेळ हातात ठेवावा.
  • मोठ्या समूहाने (Group) भेट द्यायची असल्यास आगाऊ नोंदणी (Advance Booking) करण्याची सोय उपलब्ध आहे.
  • दर सोमवारी हे दालन पर्यटकांसाठी बंद असते, याची नोंद घ्यावी.
  • परिसरात जैन हिल्स येथे पर्यटकांसाठी दर्जेदार निवास व भोजनाची सशुल्क व्यवस्था उपलब्ध आहे.
  • संशोधन वृत्तीच्या अभ्यासकांसाठी येथे पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा अभ्यासक्रम, इंटर्नशिप आणि फेलोशिपचे पर्याय उपलब्ध आहेत.

अधिकृत माहिती आणि लोकेशन (गूगल मॅप)

सांस्कृतिक वारसा जतनाचे महत्त्व

गांधीतीर्थ ही केवळ दगड-विटांची वास्तू नसून सत्य, अहिंसा, अपरिग्रह आणि शांतता या वैश्विक मूल्यांचे अधिष्ठान आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा सुरेख वापर करून ऐतिहासिक दस्तऐवज आणि जीवनमूल्ये जतन करण्याचे हे कार्य येणाऱ्या कित्येक पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी दीपस्तंभ ठरेल. माजी राष्ट्रपती डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांनीही या वास्तूबद्दल ‘जगातील सर्वोत्कृष्ट गांधी संग्रहालय’ असे उद्गार काढून या सांस्कृतिक वारशाचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.

अभिप्राय

सर्व पोस्ट लोड केल्या आहेतकोणत्याही पोस्ट आढळल्या नाहीतसर्व पहाअधिक वाचाउत्तर द्याउत्तर रद्द कराहटवाद्वारेस्वगृहपानेपानेसर्व पहातुमच्यासाठी सुचवलेलेविभागसंग्रहशोधासर्व पोस्टआपल्या विनंतीसह कोणतीही पोस्ट जुळणी आढळली नाहीस्वगृहाकडेरविवारसोमवारमंगळवारबुधवारगुरुवारशुक्रवारशनिवाररवीसोममंगळबुधगुरुशुक्रशनीजानेवारीफेब्रुवारीमार्चएप्रिलमेजूनजुलैऑगस्टसप्टेंबरऑक्टोबरनोव्हेंबरडिसेंबरजानेफेब्रुमार्चएप्रिमेजूनजुलैऑगसप्टेंऑक्टोनोव्हेंडिसेंआत्ताच१ मिनिटापूर्वी$$1$$ मिनिटांपूर्वी१ तासापूर्वी$$1$$ तासांपूर्वीकाल$$1$$ दिवसांपूर्वी$$1$$ आठवड्यांपूर्वी५ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळापूर्वीअनुयायीअनुसरण कराहे दर्जेदार साहित्य अवरोधीत केले आहे१: सामायिक करा२: सामायिक केलेल्या दुव्यावर क्लिक करून वाचासर्व कोड कॉपी करासर्व कोड कॉपी करासर्व कोड आपल्या क्लिपबोर्डवर कॉपी केला आहेCan not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copyविषयसूची