मनातील मोकळी जागा: शांततेचा उंबरठा- स्फुटलेखन (विराज काटदरे)

मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराचे नोंदणीकृत सभासद लेखक विराज काटदरे यांचे मनातील मोकळी जागा: शांततेचा उंबरठा हे स्फुटलेखन.

अंतर्मनातील विचारांचा पसारा आवरून मानसिक शांततेसाठी ‘रिक्त जागा’ निर्माण करण्याच्या गरजेवर भाष्य करणारे हे एक चिंतनात्मक स्फुटलेखन आहे...

मनातील मोकळी जागा: शांततेचा उंबरठा

प्रस्तावना

ज्याप्रमाणे घरात साठलेला अनावश्यक पसारा आपली अस्वस्थता वाढवतो, तसेच मनातील सततचे विचार आपल्याला स्वतःपासून दूर नेतात. बाह्य जगातील माहिती आणि अनावश्यक विचारांच्या गर्दीमुळे आपण स्वतःशी संवाद साधू शकत नाही. संतांनी दिलेल्या शिकवणीनुसार मनाला काही काळ विचारांपासून मुक्त ठेवणे आवश्यक आहे. जोपर्यंत आपण मनातील कोलाहल थांबवून तिथे शांततेसाठी जागा निर्माण करत नाही, तोपर्यंत जीवनाचा खरा आनंद मिळवणे कठीण आहे.

आपल्या घरात जेव्हा नको असलेला पसारा वाढतो आणि चालायलाही जागा उरत नाही, तेव्हा आपली चिडचिड होते. अगदी हेच तत्त्व आपल्या मनालाही लागू पडते. आपण दिवसभर मनामध्ये विचारांचा राबता सुरू ठेवतो. मग ते बाहेरचे ज्ञान असो किंवा इतर गोष्टी; जर मनाला विश्रांती दिली नाही, तर तिथे विचारांचा डोंगर उभा राहतो. कळत-नकळत आपणच साठवलेल्या या चांगल्या-वाईट गोष्टींचा पसारा आपल्याला स्वतःमध्येच मुक्तपणे वावरू देत नाही. सतत विचारांचे चक्र चालू असेल, तर ‘स्वतःला’ न्याहाळण्यासाठी वेळ उरणार कधी? मनाची ही गिरणी जर अविश्रांत फिरत राहिली, तर अस्वस्थता अटळ आहे. आपण मनात जे काही साठवतो, तसेच आपले व्यक्तिमत्त्व घडत जाते. संत साहित्यात मनाची ही 'मोकळी जागा' कशी निर्माण करायची, याचे अचूक मार्गदर्शन दिले आहे. दुर्दैवाने, आपण संतांविषयी वाचतो, बोलतो आणि लिहितोही; पण जेव्हा ती शिकवण प्रत्यक्ष कृतीत आणण्याची वेळ येते, तेव्हा आपण मात्र कमी पडतो. जोपर्यंत आपण मनातील अनावश्यक कोलाहल कमी करून तिथे थोडी ‘मोकळी जागा’ निर्माण करत नाही, तोपर्यंत खऱ्या शांततेचा अनुभव घेणे अशक्य आहे. ही मोकळी जागाच आपल्याला स्वतःशी संवाद साधायला आणि जगण्याचा खरा आनंद घ्यायला मदत करते. म्हणूनच, दिवसातला थोडा वेळ का होईना, मन रिक्त करायला शिकणे ही आजच्या काळाची गरज आहे.

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठमराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.

अभिप्राय

तुमची टिप्पणी आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे!
तुमचा अभिप्राय / टिप्पणी ही आम्ही कसे कार्य करतो? त्यातील सुधारणांसाठी आणि आम्ही सातत्याने उच्च-गुणवत्तेची सेवा प्रदान करतोय की नाही हे समजून घेण्यासाठी आमच्यासाठी महत्वाची आहे.