Loading ...
/* Dont copy */ body{user-select:none;-moz-user-select:none;-ms-user-select:none;-khtml-user-select:none;-webkit-user-select:none;-webkit-touch-callout:none} pre, code, kbd, .cmC i[rel=pre]{user-select:text;-moz-user-select:text;-ms-user-select:text;-khtml-user-select:text;-webkit-user-select:text;-webkit-touch-callout:text}

सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य)

सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य) - सिझेरियन म्हणजे काय? कोणत्या परिस्थितीत करावे लागते? याबद्दल विस्तृत माहिती देणारा लेख.

सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य)
सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य), छायाचित्र: मराठीमाती अर्काईव्ह.
सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य) - डॉक्टर लोक कारण नसतानाही सिझेरियन करून पेशंटचा खिसा कापतात. अशा तऱ्हेचे बोलले जात असते. पण खरोखर सिझेरियन म्हणजे काय? कोणत्या परिस्थितीत करावे लागते? याची माहिती फारच थोड्यांना असते.

नैसर्गिकरित्या प्रसूती होणे जेव्हा अशक्य असते किंवा आई अथवा मुलाच्या जिवालाच जेथे धोका निर्माण होतो अशाच परिस्थितीत ‘सिझेरियन सेक्शन’ (सिझेरियन) ही शस्त्रक्रिया केली जाते.

या शस्त्रक्रियेचा इतिहासही मोठा रंजक आहे. रोमच्या प्राचीन कायद्यान्वये एखादी गर्भवती मृत झाल्यास तिच्या पोटातील मूल बाहेर काढल्याखेरीज तिच्यावर अत्यंसंस्कार करण्याची परवानगी नसल्याने तेथे ख्रिस्तपूर्व सातव्या शतकापासून ही शस्त्रक्रिया करण्यात येत असल्याचे उल्लेख सापडतात.

या कायद्यालाच सिझरच्या काळामध्ये ‘सिझरचा कायदा’ असे म्हणू लागले आणि बहूतेक यामुळेच या शस्त्रक्रियेचे नाव सिझेरियन शस्त्रक्रिया असे पडले असावे.

डुकरांचा व्यवसाय करणाऱ्या याओब नूफेर (जेकब न्यूकर) नावाच्या स्वित्झर्लंडमधील व्यापाऱ्याने इ. स. १५०० मध्ये यशस्वीपणे स्वतःच्या पत्नीवर केलेली सिझेरियन शस्त्रक्रिया हे जिवंत व्यक्तीवर करण्यात आलेल्या अशा प्रकारच्या शस्त्रक्रियेचे, नोंदविण्यात आलेले पहिलेच उदाहरण होय.

प्रसूतीशास्त्रातील ग्रंथांमधून यानंतर मात्र सिझेरियनचा उल्लेख दिसून येत असला, तरी त्यात मृत्यूचे प्रमाण बरंच जास्त असल्याने क्वचितच, अगदी शेवटचा उपाय म्हणूनच ती केली जाई.

शस्त्रक्रिया करण्यात येणाऱ्या बहुतेक स्त्रिया जंतुबाधेने अथवा रक्तस्त्राव होऊन मृत्युमुखी पडत, कारण गर्भाशयला देण्याट आलेला छेद (जखम) शिवला जात नसे, तसेच निर्जंतुकरणाची औषधेही त्याकाळी ज्ञात नव्हती.

झांगेर (सेजर) या जर्मन प्रसूतीशास्त्रज्ञाने १८८२ मध्ये गर्भाशयाचा छेद दोन स्तरांवर शिवण्याची पद्धत शोधून एकप्रकारे क्रांती घडवून आणेपर्यंत जुनीच पद्धत चालू होती.

तसेच या शतकाच्या सुरुवातीत निर्माण झालेली निर्जंतुकरणाची व जंतिविरोधी विविध औषधे, भूल देण्याची औषधे, रक्त देण्याची झालेली सोय, त्याचप्रमाणे प्रथमतः सल्फा, नंतर पेनिसिलीन आणि इतर जंतुविनाशक औषधांचा लागलेला शोध या सर्वांमुळे तज्ज्ञ डॉक्टर आणि योग्य त्या सोयी उपलब्ध असल्यास या शस्त्रक्रियेमधील मृत्यूचे प्रमाण ०.३ % ते ०.५% इतके खाली आहे.

पूर्वीच्या पद्धतीत गर्भाशयाच्या वरच्या भागाला उभा छेद देऊन मूल बाहेर काढण्यात येई. त्यालाच जुनी पद्धत असे म्हणत. आता गर्भाशयाच्या खालच्या भागामध्ये आडवा छेद घेऊन सध्या करण्यात येणाऱ्या शस्त्रक्रिय्ला ‘लोअर सेगमेंट सिझेरिअन सेक्शन’ असे म्हणतात.

या पद्धतीमध्ये जंतुबाधेचा धोका तर कमी होतोच, परंतु जखम एकदा शिवल्यानंतर पुढील गर्भधारणेमध्ये टाके पुन्हा तुटण्याची शक्यताही फारच कमी होते. या दुहेरी फायद्यांमुळे या नवीनपद्धतीच्या शस्त्रक्रियेने जुन्या पद्धतीची जागा घेतली आहे.

सिझेरियन शस्त्रक्रियेमधील मृत्यूचा धोका कमी झाल्यामुळे आता त्याचा दुरुपयोगही होऊ लागला असून कित्येकदा अगदी क्षुल्लक, किरकोळ कारणांसाठीसुद्धा ही शस्त्रक्रिया केली जाते. आता आपण प्रथमतः ही शस्त्रक्रिया करायला आवश्यक ठरणारी कारणे पाहू.


सिझेरियनची प्रमुख कारणे

बाळंतपण होताना कित्येकदा मूल संपूर्ण सुखरूपपणे बाहेर येईल इतपत प्रसूतीमार्ग विस्तृत नसतो आणि जेव्हा हे प्रमाण फारच विपरित असेल, तेव्हातर बाळंतपण नीट पार पडून मूलही जिवंतपणे नीट जन्माला येण्यासाठी सिझेरियन शस्त्रक्रिया हाच एकमेव उपाय असतो. अशामुळेच निरपेक्ष कारण मानले जाते.

क्वचित प्रसंगी प्रसूतीमार्ग अतहवा कटिभागामध्ये ग्रंथी (ट्यूमर) निर्माण झाल्याने मूल बाहेर येण्याच्या मार्गात अडथळा निर्माण झाल्याससुद्धा ही शस्त्रक्रिया करावी लागते.

सुरळीत प्रसूतीच्या सीमारेषेवर अथवा किंचित अवघड प्रसूतीची शक्यता असताना एकदमच शस्त्रक्रिया न करता प्रथम प्रयोगादाखल कृत्रिमरित्या कळा आणवून पाहिले जाते.

अशावेळी अनेकदा नैसर्गिक पद्धतीनेच प्रसूती घडून येते, किंवा चिमट्यांचा वापर करावा लागतो. त्यामुळे शस्त्रक्रिया टळते.

कित्येकदा मात्र कळा जोरात येऊनही मूल व्यवस्थितपणे बाहेर येत नाही, अथवा मुलाला वा मातेला दुखापत होण्याचा संभव असतो. अशावेळी, अशावेळी कृत्रिम कळा आणताना होणाऱ्या प्रसूतीमधील जंतुबाधेचा धोका टाळण्यासाठी प्रसूतीमार्गाची शक्य तेवढी कमी वारंवार तपासणी करावी लागते आणि एकदा पाणवट फुटल्यावर शस्त्रक्रिया करण्याचा निर्णयही त्वरीत घ्यावा लागतो.

या उल्लेखलेल्या कारणांव्यतिरिक्तही अनेक इतर कारणांसाठीही सिझेरियन शस्त्रक्रिया हल्ली करण्यात येते. अशा कारणांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे.

पहिलटकरणीच्या प्रसंगी (तिचे वय ३० पेक्षा जास्त असल्यास) जर मूल पायाळू असेल तर अशी शस्त्रक्रिया करतात. कारण अशा प्रसूतीमध्ये मूल मृत वा विकृत निपजण्याची शक्यता जास्त असते आणि म्हणुनच अशावेळी ही शस्त्रक्रिया केली जाते.

कळा सुरू होण्याआधी अंगावरून रक्त जातं आणि ‘प्लॅसेंट प्रिव्हिया’ म्हणजे खालच्या भागात वार असल्यास (नेहमी ती वरच्या भागात असते) ती गर्भारपणाच्या शेवटच्या काळात (१२ आठवड्यात) सुटून रक्तस्त्राव होऊ लागतो.

नैसर्गिकरित्या प्रसूती अशा प्रसंगी कठीण असते आणि सिझेरियन शस्त्रक्रियेचा उपयोग सुरू होण्याआधीच्या काळात अशा परिस्थितीमध्ये मुले आणि आया बाळंतपणात हमखास दगावत असत.

सध्यामात्र पहिल्यांदा रक्त जाताच गर्भारणीला इस्पितळामध्ये दाखल केले जाऊन सदतीसाव्या आठवड्यामध्ये गर्भ जगण्याची खात्री होईपर्यंत जरूर पडेल तेव्हा रक्त दिले जाते. गंभीर परिस्थितीमध्ये तर बाळंतिणीला अपाय न होता मूल वाचावे म्हणून याचवेळी शस्त्रक्रिया केली जाते.

प्लॅसेंटा प्रिव्हियाच्या साध्या परिस्थितीत फक्त आवरण फाटण्याचीच अवश्यकता असते. परंतु कठीण प्रसूतीमध्ये बहुतांश अशावेळी सिझेरियन शस्त्रक्रियेचाच अवलंब केला जातो.


सिझेरियनची इतर कारणे

बाळंतपणात चक्कर येत असल्यास किंवा अपस्माराची लक्षणे दिसू लागताच ते थांबविण्यासाठी ही शस्त्रक्रिया केली जाते.

गर्भाशयाचे मुख पूर्णपणे प्रसरण न पावताच जर नाळ बाजूला सरकलेली असेल, तर मूल वाचविण्याकरिता शस्त्रक्रिया करतात.

एखाद्या स्त्रीची मुले जर आधीच्या बाळंतपणात मृतच निपजली असल्यास (गर्भाशयामध्येच मृत झाली असल्यास) कळा सुरु होण्यापूर्वीच ही शस्त्रक्रिया केल्यास मूल सुखरूपपणे हाती लागते.

कित्येकदा गर्भाशयाचे मुख उशीरा प्रसरण पावल्याने गर्भाशयतील  इतर क्रियांशी असणारा त्याचा मेळ चूकून बराच काळपर्यंत नुसत्याच कळा येत राहतात. तेव्हाही ही शस्त्रक्रिया करण्यास हरकत नसते.

मधुमेह असणाऱ्या मातांच्या प्रसूतीच्या वेळी, तसेच उशिरा प्रसूती होण्याची सवय असणाऱ्या मातांच्या बाबतीत, कळा उत्पन्न करणाऱ्या नेहमीच्या वैद्यकीय उपायांचा अवलंब करूनही कळा येत नसल्या तरीही, या शस्त्रक्रियेचा उपयोग केला जातो.

त्याचप्रमाणे मूत्रमार्ग, मलाशयाला जोडणारा मार्ग आणि शरिराच्या त्या जवळच्या भागातील जखमावर (अंग फाटणे) घातलेले टाके प्रसूतीमध्ये उसवण्याचा धोका असण्याच्या तुरळक उदाहरणांमध्येही ही शस्त्रक्रिया केली जाते.


मृत्यूप्रमाणात घट

सिझेरियन शस्त्रक्रिया करवून घेणाऱ्यांच्या प्रमाणात गेल्या काही वर्षांमध्ये सर्वत्र वाढ झालेली असून आई आणि मूल (सातव्या महिन्यापासून ते जन्मापर्यंतच्या काळात) यांच्या मृत्यूच्या तसेच विकृतीच्या प्रमाणात चांगलीच घट झालेली आहे.

ही शस्त्रक्रिया जरी उपयुक्त असली, तरी जरुरीशिवाय करण्यात येऊ नये, कारण अगदी उत्कृष्ट शस्त्रक्रियातज्ञ, भूल देण्याची औषधे व उपकरणे वापरूनही केलेल्या या शस्त्रक्रियेतील धोका कितीही कमी असला तरी नैसर्गिक प्रसूतीपेक्षा तो केव्हाही जास्तच असतो.

नेमक्या याच गोष्टीकडे दुर्लक्ष करून आपल्या सोयीनुसार प्रसूती करणारे काही शस्त्रक्रियातज्ञ ही शस्त्रक्रिया करत राहतात.

एकदा अशी शस्त्रक्रिया केल्यानंतर त्या स्त्रीला पुन्हा प्रसूती होणे अशक्य असते. या कल्पनेमध्येही काहीच तथ्य नसले आणि नवीनपद्धतीच्या शस्त्रक्रियेमध्ये जखम पुन्हा उसविण्याची भीती पूर्वीपेक्षा अगदी कमी असली तरी ती थोडीफार असते आणि म्हणूनच अगदी प्लॅसेंटा प्रिव्हियासारख्या दुर्मिळ उदाहरणात म्हणुन का होईना, पण केव्हातरी एकदा सिझेरियन शस्त्रक्रिया झालेल्या स्त्रीची पुढील सर्व बाळंतपणे दवाखान्यातच होणे जरुरीचे असते.

मूल जन्मतःच मृत निपजण्याचे वा लगेच मृत होण्याचे प्रमाण या शस्त्रक्रियेमध्ये नैसर्गिक प्रसूतीइतकेच कमी असते. तसेच उपकरणे वापरून अथवा असामान्य परिस्थितीमधील कळानंतर होणाऱ्या मुलाच्या मृत्यूच्या प्रमाणापेक्षा तर ते फारच कमी असते.

बाळंतिणीच्या बाबतीमध्ये मात्र भूल देणे आणि शस्त्रक्रिया यामधील धोक्यामुळे, तसेच शस्त्रक्रियेपूर्वी वारंवार कराव्या लागणाऱ्या गर्भपरिक्षेमुळे जंतुबाधा होण्याच्या शक्यतेने जास्त धोका संभवतो; तसेच तातडीने कराव्या लागणाऱ्या शस्त्रक्रियात तर कळांना लागणाऱ्या वेळाच्या प्रमाणात हा धोका वाढत जातो.

एखाद्या स्त्रीवर एकदाही सिझेरियन शस्त्रक्रिया केल्यास त्यानंतरच्या प्रसूतीमध्येसुद्धा सिजेरियन शस्त्रक्रियाच करावी लागते, हासुद्धा लोकात प्रचलित असलेला एक गैरसमज आहे.

वर उल्लेख केलेल्या ‘निरपेक्ष’ कारणांव्यतिरिक्त (Absolute Indications), पुन्हा न उद्भवणाऱ्या ‘प्लॅसेंटा प्रिव्हिया’ सारख्या कारणासाठी जर शस्त्रक्रिया केली असेल, तर नंतर नैसर्गिकरित्या प्रसूती होऊ शकते, परंतु नवीन पद्धतीमध्ये टाके उसविण्याचे प्रमान १.२ % इतके कमी असले, तरीसुद्धा खबरदारी म्हणून प्रसूती इस्पितळामध्ये होणे आवश्यक आहे.

मात्र जुन्या सिझेरियन शस्त्रक्रिया पद्धतीत हेच प्रमान ८.९ % इतके जास्त असल्याने त्या जुन्या पद्धतीने एखाद्या स्त्रीवर पूर्वी शस्त्रक्रिया करण्यात आल्याची निश्चित माहिती असेल, तर सुरक्षिततेसाठी पुढील प्रसूतीसुद्धा पुन्हा शस्त्रक्रियेनेच करणे आवश्यक असते.

ज्या स्त्रीची प्रसूती फक्त सिझेरियन शस्त्रक्रियेनेच होऊ शकते, अशा स्त्रीवर तिसऱ्यांदा सिझेरियन शस्त्रक्रिया केल्यानंतर (तिसऱ्या बाळंतपणावर) पुढच्या कोणताही धोका टाळण्याकरता संतती नियमनाची शस्त्रक्रिया करण्याची पद्धत आहे.

वरील विवेचनावरून सिझेरियन शस्त्रक्रिया हा शाप नसून स्त्री आणि मुलाच्या दृष्टीने ते एक वरदानच आहे; असेच म्हणणे योग्य ठरते.

- डॉ. (मिस) अ‍ॅमी डी. इंजिनिअर

नाव

अंधश्रद्धेच्या कविता,5,अकोला,1,अजय दिवटे,1,अजित पाटणकर,18,अनंत दळवी,1,अनिकेत शिंदे,1,अनिल गोसावी,2,अनुभव कथन,14,अनुराधा फाटक,39,अनुवादित कविता,1,अपर्णा तांबे,7,अब्राहम लिंकन,2,अभंग,3,अभिव्यक्ती,1066,अमन मुंजेकर,7,अमरश्री वाघ,2,अमरावती,1,अमित पडळकर,4,अमित पवार,1,अमित पापळ,31,अमित बाविस्कर,3,अमुक-धमुक,1,अमोल देशमुख,1,अमोल वाघमारे,1,अमोल सराफ,2,अरविंद थगनारे,1,अर्थनीति,3,अश्विनी तातेकर-देशपांडे,1,अहमदनगर,1,अक्षय वाटवे,1,अक्षरमंच,827,आईच्या कविता,21,आईस्क्रीम,3,आकाश पवार,2,आकाश भुरसे,8,आज,4,आजीच्या कविता,1,आठवणींच्या कविता,17,आतले-बाहेरचे,3,आतिश कविता लक्ष्मण,1,आत्मविश्वासाच्या कविता,11,आदित्य कदम,1,आनंद दांदळे,8,आनंद प्रभु,1,आनंदाच्या कविता,23,आभिजीत टिळक,2,आमट्या सार कढी,18,आर समीर,1,आरती गांगन,2,आरती शिंदे,4,आरत्या,82,आरोग्य,20,आशिष खरात-पाटील,1,इंदिरा संत,3,इंद्रजित नाझरे,26,इंद्रजीत भालेराव,1,इतिहास,7,इसापनीती कथा,46,उदय दुदवडकर,1,उन्मेष इनामदार,1,उपवासाचे पदार्थ,15,उमेश कानतोडे,1,उमेश कुंभार,12,उस्मानाबाद,1,ऋग्वेदा विश्वासराव,5,ऋचा पिंपळसकर,10,ऋचा मुळे,18,ऋषिकेश शिरनाथ,2,एच एन फडणीस,1,एप्रिल,30,एहतेशाम देशमुख,2,ऑक्टोबर,31,ऑगस्ट,31,ऑडिओ कविता,12,ओंकार चिटणीस,1,ओम ढाके,8,औरंगाबाद,1,कपिल घोलप,11,करमणूक,60,कर्क मुलांची नावे,1,कविता शिंगोटे,1,कवितासंग्रह,40,कवी बी,1,कार्यक्रम,9,कालिंदी कवी,2,कि का चौधरी,1,किल्ले,97,किल्ल्यांचे फोटो,5,किशोर चलाख,6,कुठेतरी-काहीतरी,2,कुणाल खाडे,2,कुसुमाग्रज,7,कृष्णाच्या आरत्या,5,के के दाते,1,के तुषार,8,केदार कुबडे,40,केदार नामदास,1,केदार मेहेंदळे,1,केशवकुमार,1,केशवसुत,2,कोल्हापूर,1,कोशिंबीर सलाड रायते,14,कौशल इनामदार,1,खंडोबाची स्थाने,1,खंडोबाच्या आरत्या,2,खरगपूर,1,ग दि माडगूळकर,1,ग ह पाटील,1,गडचिरोली,1,गणपतीच्या आरत्या,5,गणपतीच्या गोष्टी,24,गणेश तरतरे,16,गणेश पाटील,1,गण्याचे विनोद,1,गाडगे बाबा,1,गावाकडच्या कविता,12,गुरूच्या आरत्या,2,गुलझार काझी,1,गोकुळ कुंभार,8,गोड पदार्थ,58,ग्रेस,1,घरचा वैद्य,2,घाट,1,चंद्रकांत जगावकर,1,चंद्रपूर,1,चटण्या,3,चातुर्य कथा,6,चित्रपट समीक्षा,1,चैतन्य म्हस्के,1,जयश्री मोहिते,1,जळगाव,1,जाई नाईक,1,जानेवारी,31,जालना,1,जितेश दळवी,1,जिल्हे,31,जीवनशैली,424,जुलै,31,जून,30,ज्योती मालुसरे,1,टीझर्स,1,ट्रेलर्स,3,ठाणे,1,डिसेंबर,31,डॉ मानसी राजाध्यक्ष,1,डॉ. दिलीप धैसास,1,तनवीर सिद्दिकी,1,तरुणाईच्या कविता,6,तिच्या कविता,52,तुकाराम गाथा,4,तेजस्विनी देसाई,1,दत्ताच्या आरत्या,5,दर्शन जोशी,2,दादासाहेब गवते,1,दिनदर्शिका,366,दिनविशेष,366,दिनेश बोकडे,1,दिनेश लव्हाळे,1,दिनेश हंचाटे,1,दिपक शिंदे,2,दिवाळी फराळ,26,दीप्तीदेवेंद्र,1,दुःखाच्या कविता,70,देवीच्या आरत्या,3,देशभक्तीपर कविता,2,धनराज बाविस्कर,51,धार्मिक स्थळे,1,धुळे,1,धोंडोपंत मानवतकर,11,ना धों महानोर,1,ना वा टिळक,1,नांदेड,1,नागपूर,1,नाशिक,1,निखिल पवार,3,निमित्त,3,निराकाराच्या कविता,10,निवडक,2,निसर्ग कविता,23,नोव्हेंबर,30,न्याहारी,49,पथ्यकर पदार्थ,2,परभणी,1,पराग काळुखे,1,पल्लवी माने,1,पांडुरंग वाघमोडे,3,पाककला,319,पाककृती व्हिडिओ,2,पालकत्व,7,पावसाच्या कविता,31,पी के देवी,1,पुडिंग,10,पुणे,12,पूनम राखेचा,1,पोस्टर्स,5,पोळी भाकरी,26,पौष्टिक पदार्थ,20,प्र श्री जाधव,12,प्रजोत कुलकर्णी,1,प्रतिक बळी,1,प्रतिभा जोजारे,1,प्रतिक्षा जोशी,1,प्रफुल्ल चिकेरूर,10,प्रभाकर लोंढे,3,प्रवास वर्णन,1,प्रवासाच्या कविता,11,प्रविण पावडे,13,प्रवीण राणे,1,प्रसन्न घैसास,2,प्रज्ञा वझे-घारपुरे,13,प्राजक्ता गव्हाणे,1,प्रिती चव्हाण,15,प्रिया जोशी,1,प्रियांका न्यायाधीश,3,प्रेम कविता,88,प्रेरणादायी कविता,15,फेब्रुवारी,29,फोटो गॅलरी,9,बहीणाबाई चौधरी,2,बा भ बोरकर,2,बा सी मर्ढेकर,4,बातम्या,8,बाबा आमटे,1,बाबाच्या कविता,2,बायकोच्या कविता,4,बालकविता,14,बालकवी,3,बाळाची मराठी नावे,1,बाळासाहेब गवाणी-पाटील,1,बिपीनचंद्र नेवे,1,बीड,1,बुलढाणा,1,बेकिंग,9,भंडारा,1,भक्ती कविता,14,भरत माळी,1,भा रा तांबे,2,भाज्या,29,भाताचे प्रकार,16,भूमी जोशी,1,मंगळागौरीच्या आरत्या,2,मंजुषा कुलकर्णी,2,मंदिरांचे फोटो,2,मंदिरे,1,मधल्या वेळेचे पदार्थ,40,मनाचे श्लोक,205,मनिषा दिवेकर,3,मराठी उखाणे,2,मराठी कथा,100,मराठी कविता,707,मराठी गझल,19,मराठी गाणी,2,मराठी गोष्टी,67,मराठी चारोळी,1,मराठी चित्रपट,14,मराठी टिव्ही,41,मराठी नाटक,1,मराठी पुस्तके,5,मराठी प्रेम कथा,23,मराठी भयकथा,41,मराठी मालिका,14,मराठी रहस्य कथा,2,मराठी लेख,36,मराठी विनोद,1,मराठी साहित्य,49,मराठी साहित्यिक,1,मराठी सुविचार,2,मराठीमाती,181,मसाले,12,महात्मा फुले,1,महाराष्ट्र,307,महाराष्ट्र फोटो,9,महाराष्ट्राचा इतिहास,32,महाराष्ट्रीय पदार्थ,22,महालक्ष्मीच्या आरत्या,2,महेश बिऱ्हाडे,3,मांसाहारी पदार्थ,17,माझं मत,3,माझा बालमित्र,87,मातीतले कोहिनूर,16,मारुतीच्या आरत्या,2,मार्च,31,मीना तालीम,1,मुंबई,9,मुंबई उपनगर,1,मुकुंद शिंत्रे,35,मुक्ता चैतन्य,1,मुलांची नावे,1,मुलाखती,1,मे,31,मैत्रीच्या कविता,5,मोहिनी उत्तर्डे,1,यवतमाळ,1,यशपाल कांबळे,2,यशवंत दंडगव्हाळ,21,यादव सिंगनजुडे,2,योगा,1,योगेश कर्डिले,5,योगेश सोनवणे,2,रंजना बाजी,1,रजनी जोगळेकर,5,रत्नागिरी,1,रागिनी पवार,1,राजकीय कविता,7,राजकुमार शिंगे,1,राजेंद्र भोईर,1,राजेश पोफारे,1,राजेश्वर टोणे,3,रामचंद्राच्या आरत्या,5,रायगड,1,राहुल अहिरे,3,रेश्मा जोशी,2,रेश्मा विशे,1,रोहित काळे,7,रोहित साठे,14,लघुपट,3,लता मंगेशकर,2,लक्ष्मण अहिरे,2,लातूर,1,लिलेश्वर खैरनार,2,लोकमान्य टिळक,3,लोणची,9,वर्धा,1,वा भा पाठक,1,वात्रटिका,2,वासुदेव कामथ,1,वाळवणाचे पदार्थ,6,वि सावरकर,1,विंदा करंदीकर,2,विचारधन,211,विठ्ठलाच्या आरत्या,5,विद्या कुडवे,4,विद्या जगताप,2,विनायक मुळम,1,विरह कविता,55,विराज काटदरे,1,विलास डोईफोडे,4,विवेक जोशी,3,विशेष,4,विष्णूच्या आरत्या,4,विज्ञान तंत्रज्ञान,2,वृषाली काकडे,2,वृषाली सुनगार-करपे,1,वेदांत कोकड,1,वैभव सकुंडे,1,वैशाली झोपे,1,व्यंगचित्रे,48,व्रत-वैकल्ये,1,व्हिडिओ,23,शंकराच्या आरत्या,4,शशांक रांगणेकर,1,शांततेच्या कविता,6,शांता शेळके,3,शारदा सावंत,4,शाळेचा डबा,13,शाळेच्या कविता,10,शितल सरोदे,1,शिक्षकांवर कविता,3,शुभम बंबाळ,2,शुभम सुपने,2,शेतकर्‍याच्या कविता,11,शेती,1,शैलेश सोनार,1,श्याम खांबेकर,1,श्रद्धा नामजोशी,9,श्रावणातल्या कहाण्या,27,श्रीधर रानडे,1,श्रीनिवास खळे,1,श्रीरंग गोरे,1,संघर्षाच्या कविता,28,संजय पाटील,1,संजय बनसोडे,2,संजय शिंदे,1,संजय शिवरकर,5,संजय सावंत,1,संत एकनाथ,1,संत तुकडोजी महाराज,1,संत तुकाराम,8,संत नामदेव,2,संत ज्ञानेश्वर,4,संतोष झोंड,1,संतोष सेलुकर,30,संदिप खुरुद,5,संदेश ढगे,39,संपादक मंडळ,1,संपादकीय,9,संपादकीय व्यंगचित्रे,2,संस्कार,2,संस्कृती,131,सचिन पोटे,12,सचिन माळी,1,सण-उत्सव,20,सणासुदीचे पदार्थ,32,सतिश चौधरी,1,सदाशिव गायकवाड,2,सनी आडेकर,10,सप्टेंबर,30,समर्थ रामदास,206,समर्पण,9,सरबते शीतपेये,8,सलिम रंगरेज,1,सांगली,1,सागर बनगर,1,सागर बाबानगर,1,सातारा,1,सामाजिक कविता,113,सामान्य ज्ञान,7,सायली कुलकर्णी,7,साहित्य सेतू,1,साक्षी खडकीकर,9,सिंधुदुर्ग,1,सिद्धी भालेराव,1,सिमा लिंगायत-कुलकर्णी,1,सीमा लिंगायत-कुलकर्णी,1,सुदेश इंगळे,4,सुनिल नागवे,1,सुनिल नेटके,2,सुनील गाडगीळ,1,सुभाष कटकदौंड,2,सुमती इनामदार,1,सुमित्र माडगूळकर,1,सुरेश भट,2,सुशील दळवी,1,सुशीला मराठे,1,सुहास बोकरे,1,सैनिकांच्या कविता,3,सैरसपाटा,127,सोपानदेव चौधरी,1,सोमकांत दडमल,1,सोलापूर,1,स्तोत्रे,1,स्फूर्ती गीत,1,स्वप्नाली अभंग,5,स्वाती खंदारे,318,स्वाती गच्चे,1,स्वाती दळवी,9,स्वाती नामजोशी,31,स्वाती पाटील,1,स्वाती वक्ते,2,ह मुलांची नावे,1,हमार्टिक समा,1,हरितालिकेच्या आरत्या,1,हर्षद खंदारे,41,हर्षदा जोशी,3,हर्षवर्धन घाटे,1,हर्षाली कर्वे,2,हसनैन आकिब,3,हेमंत जोगळेकर,1,हेमंत सावळे,1,हेमा चिटगोपकर,8,होळी,5,
ltr
item
मराठीमाती । माझ्या मातीचे गायन: सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य)
सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य)
सिझेरियन शाप की वरदान? (आरोग्य) - सिझेरियन म्हणजे काय? कोणत्या परिस्थितीत करावे लागते? याबद्दल विस्तृत माहिती देणारा लेख.
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiDagzWxdIgSCMQopGphm5EIu3dK2NbrnEbhMknszZe-a107AwEdflk454GDOSWOLF-_cRA2noxMmtc2fUadxD5x0CAhnUdlIEeNDOEycq-wr4szpTpKBO0yHabaZ56iXB6nyKO9ySr5bR_Rjy5oQmHWmpYCuGL3erl9XadyjChy77vkXmXyoDB5blhmw/s1600/caesarean-shaap-ki-vardan.png
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiDagzWxdIgSCMQopGphm5EIu3dK2NbrnEbhMknszZe-a107AwEdflk454GDOSWOLF-_cRA2noxMmtc2fUadxD5x0CAhnUdlIEeNDOEycq-wr4szpTpKBO0yHabaZ56iXB6nyKO9ySr5bR_Rjy5oQmHWmpYCuGL3erl9XadyjChy77vkXmXyoDB5blhmw/s72-c/caesarean-shaap-ki-vardan.png
मराठीमाती । माझ्या मातीचे गायन
https://www.marathimati.com/2022/07/caesarean-shaap-ki-vardan.html
https://www.marathimati.com/
https://www.marathimati.com/
https://www.marathimati.com/2022/07/caesarean-shaap-ki-vardan.html
true
2079427118266147504
UTF-8
सर्व पोस्ट लोड केल्या आहेत कोणत्याही पोस्ट आढळल्या नाहीत सर्व पहा अधिक वाचा उत्तर द्या उत्तर रद्द करा हटवा द्वारे स्वगृह पाने पाने सर्व पहा तुमच्यासाठी सुचवलेले विभाग संग्रह शोधा सर्व पोस्ट आपल्या विनंतीसह कोणतीही पोस्ट जुळणी आढळली नाही स्वगृहाकडे रविवार सोमवार मंगळवार बुधवार गुरुवार शुक्रवार शनिवार रवी सोम मंगळ बुध गुरु शुक्र शनी जानेवारी फेब्रुवारी मार्च एप्रिल मे जून जुलै ऑगस्ट सप्टेंबर ऑक्टोबर नोव्हेंबर डिसेंबर जाने फेब्रु मार्च एप्रि मे जून जुलै ऑग सप्टें ऑक्टो नोव्हें डिसें आत्ताच १ मिनिटापूर्वी $$1$$ मिनिटांपूर्वी १ तासापूर्वी $$1$$ तासांपूर्वी काल $$1$$ दिवसांपूर्वी $$1$$ आठवड्यांपूर्वी ५ आठवड्यांपेक्षा अधिक पूर्वी अनुयायी अनुसरण करा हे दर्जेदार साहित्य अवरोधीत केले आहे १: सामायिक करा २: सामायिक केलेल्या दुव्यावर क्लिक करून वाचा सर्व कोड कॉपी करा सर्व कोड कॉपी करा सर्व कोड आपल्या क्लिपबोर्डवर कॉपी केला आहे Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy विषय सूची