लेखक इंद्रजित नाझरे यांची 'अबोल प्रेम – भाग ६' ही प्रेमकथा. मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराच्या नोंदणीकृत सभासदांची ही विशेष साहित्यकृती नक्की वाचा.
‘अबोल प्रेम – भाग ६’ ही कथा बालपणाच्या मैत्रीतून फुलत जाणाऱ्या त्रिकोणी प्रेमाची, वेळेच्या विषम समीकरणांची आणि मध्यमवर्गीय कौटुंबिक-सामाजिक चौकटीतील संघर्षाची एक हळवी व नाट्यमय भावगाथा आहे…
अबोल प्रेम – भाग ६
प्रस्तुत कथा युवावस्थेतील भावनिक स्थित्यंतरे, अव्यक्त प्रीतीची अस्वस्थता आणि सामाजिक-जातीय भिंतींमुळे निर्माण होणारा ताणतणाव अतिशय ओघवत्या शैलीत मांडते. तुषारचे अव्यक्त व एकाकी प्रेम, संकेत आणि हरिप्रिया यांच्यातील दृढ व उत्कट सहजीवन, तसेच कौटुंबिक चौकटीतून येणारा विरोध या त्रिगुणात्मक ताणतणावावर ही कथा आधारित आहे. संवादांमधील जिव्हाळा, प्रसंगांतील जिवंतपणा आणि पात्रांचे मानसिक द्वंद्व यामुळे कथेचा पट अधिक समृद्ध झाला आहे. मूळ कथेची शैली, भावसूर व आशय अबाधित ठेवून व्याकरण, विरामचिन्हे व शब्दलेखनाची शुद्धता साधत प्रस्तुत संपादकीय संस्कार करण्यात आले आहेत.
संकेत, तुषार आणि हरिप्रिया आता कॉलेजमध्ये तिसऱ्या वर्षाला (थर्ड इयर) असतात. तिसऱ्या वर्षाचे सहा महिने पूर्ण झाले असून तिघेही आता वयाने, शरीराने आणि मनाने प्रगल्भ झाले असतात. २१ वर्षांच्या तुषारचा अंतर्मुख स्वभाव किंचित कमी झालेला असतो व तो रुबाबदार दिसत असतो. २२ वर्षे ३ महिन्यांचा संकेत आता हँडसम आणि देखणा झालेला असतो, तर २१ वर्षांची हरिप्रिया कमालीची हुशार, खूप सुंदर व आकर्षक दिसत असते.
ग्रॅज्युएशनच्या तिसऱ्या वर्षाचे मध्यान्ह आलेले असते. ऑगस्ट महिन्याचे दिवस असल्याने बाहेर मुसळधार पाऊस कोसळत असतो. दहीहंडीच्या आदल्या रात्री संकेत नेहमीप्रमाणे अगदी निष्पाप आणि खुल्या मनाने तुषारच्या घरी जातो. तुषार आपल्या खोलीत अंथरुणावर पडून असतो, त्याचा चेहरा तापामुळे सुजलेला असतो. संकेत त्याच्या खांद्यावर हात ठेवतो.
संकेत (उत्साहाने, पाठीवर थाप मारत): “काय तुष्या! उद्या आपल्या कॉलनीची दहीहंडी आहे रे. संपूर्ण शहरात आपल्या पथकाचा दरारा आहे. तू नेहमीप्रमाणे मागे न राहता, उद्या थरावर चढायला माझ्यासोबत आघाडीवर पाहिजे बघ!”
तुषार खिन्नपणे हसतो आणि जड आवाजात नकार देतो.
तुषार (सुस्कारा सोडत, जड आवाजात): “नाही रे संकेता... शरीरात ताकदच उरलेली नाहीये रे. दोन दिवसांपासून ताप उतरत नाहीये माझा. इच्छा असूनही मी उद्या येऊ शकणार नाही. तू नीट सांभाळून दहीहंडी फोड, माझ्या शुभेच्छा तुझ्यासोबत आहेत.”
संकेत (काळजीने, त्याचा हात हातात घेत): “अरेरे! तब्येत जास्त नाजूक दिसतेय तुझी. चल, तू आराम कर. मी हरूला (हरिप्रियाला) भेटून सांगतो की तुष्या आजारी आहे, म्हणून तो उद्या उत्सवात येणार नाही.”
संकेत तिथून निघून थेट हरिप्रियाला कल्पना देतो. दुसऱ्या दिवशी दहीहंडीचा मोठा उत्सव सुरू होतो. कॉलनीच्या गेटपाशी मुलांची मोठी गर्दी असते आणि मुसळधार पाऊस पडत असतो. हरिप्रिया तिथे उपस्थित असते. ती पाहते की कॉलनीतील सगळी मुले थरावर थर रचत आहेत, पण बालपणाच्या त्या मैत्रीखातर या उत्सवात आपला जिवलग मित्र तुषार आजारी असल्यामुळे घरी एकटाच पडला आहे, याची तिला काळजी वाटते. ती मनात कोणताही संकोच न बाळगता, गर्दीतून बाजूला होऊन काळजीपोटी थेट तुषारला फोन लावते.
तिकडे आपल्या बेडरूममध्ये जड अंगाने बेडवर पडलेला तुषार अचानक मोबाईल वाजल्याचा आवाज ऐकतो. स्क्रीनवर ‘हरिप्रिया’ हे नाव पाहताच त्याला स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वास बसत नाही. गेल्या काही महिन्यांच्या दुराव्यानंतर तिने स्वतःहून फोन केल्यामुळे तुषारच्या मनात आशेचा एक मोठा किरण उमलतो आणि तो अत्यंत उत्साहात व आनंदाने फोन उचलतो.
तुषार (उत्साहाने, थरथरत्या आवाजात): “हाय प्रिया! कसा केलास गं फोन सकाळीच?”
हरिप्रिया (पलीकडून पावसाच्या आरडाओरड्यात, मऊ आवाजात बोलते): “हॅलो तुषार... तुझी तब्येत नाजूक आहे असं संकेतने सांगितलं रे काल. तू ठीक आहेस ना? औषध घेतलंस का वेळेवर?”
तुषार तिच्या या हक्काच्या चौकशीने मनातून खूप सुखावतो. तो पुढे बोलणार, इतक्यात हरिप्रियाच्या बाजूने मुसळधार पावसाच्या आवाजात लोकांचा एक प्रचंड मोठा आरडाओरडा सुरू होतो! दहीहंडीच्या सातव्या थरावर चढलेला संकेत ऐनवेळी समतोल बिघडल्यामुळे थेट खाली कोसळतो! संकेत खाली पडल्याचे पाहताच हरिप्रियाच्या काळजाचा ठोका चुकतो आणि ती तुषारशी पुढचे काहीही न बोलता, भीतीने श्वास रोखून फोनवरच प्रचंड जोरात किंचाळते!
हरिप्रिया (प्रचंड भीतीपोटी मोठ्याने ओरडते): “संकेतऽऽऽ...!”
त्या मोठ्या किंकाळीनंतर पलीकडून थेट फोन कट होतो! तुषार आपल्या कानाला फोन लावून सुन्न उभा राहतो. तो तसाच धावत आपल्या बेडरूमच्या खिडकीपाशी येतो. खिडकीतून लांबून त्याला दिसते की, गर्दीतून वाट काढत हरिप्रिया रडत धावत गेली आहे. संकेतच्या हाताला गंभीर दुखापत झाली आहे. हरिप्रिया अत्यंत काळजीने संकेतला आपल्या खांद्याचा खंबीर आधार देते, आणि त्याला सावरत गर्दीतून बाहेर काढून त्याच्या घराच्या दिशेने घेऊन जात असते. तुषार खिडकीपाशी उभा राहून हे दृश्य पाहत राहतो आणि त्याला पुन्हा एकदा आपल्या त्या रविवारच्या स्वप्नासारखी ‘एकटे पडल्याची’ तीव्र आणि गडद जाणीव होते.
ऐनवेळी संकेतची आई एका महत्त्वाच्या कामासाठी बाहेरगावी गेलेली असते, त्यामुळे घरात दुसरे कोणीच नसते. हरिप्रिया रडत रडत संकेतच्या घराचे कुलूप उघडते आणि त्याला जपून आत घेऊन येते. बाहेर पाऊस कोसळत असतो, पण घरात एक शांतता पसरलेली असते. संकेत सोफ्यावर बसतो, तो वेदनेने विव्हळत असतो.
हरिप्रिया कपाटातून मलम आणि पट्टी काढून आणते. ती अत्यंत मायेने आणि हक्काने संकेतच्या शेजारी बसते. ती स्वतःच्या नाजूक हातात त्याचा दुखापत झालेला खंबीर हात घेते आणि हळुवारपणे त्याला मलम लावायला सुरुवात करते. तिच्या डोळ्यांतून संकेतच्या वेदना पाहून अश्रू गळत असतात.
संकेत (वेदना दाबत, हलकेच हसून बोलतो): "अगं हरू... रडतीयेस का रे? एवढी लहानशी दुखापत आहे, तू उगीच डोळ्यांत पाणी आणू नकोस ना रे."
हरिप्रिया (त्याच्या हातावर फुंकर मारत, रडवेली होऊन डाफरते): "तू गप्प बस संकेत! तुला नेहमी फक्त स्वतःच्याच शहाणपणाची काळजी असते ना? एवढ्या मुसळधार पावसात सातव्या थरावर चढायची काय गरज होती रे तुला? खाली पडताना जर दुसरं काही झालं असतं तर? मला किती भीती वाटली होती, याची कल्पना आहे का तुला?"
संकेत तिच्या या रागावण्यामागचे तिचे ते वेडे प्रेम ओळखून शांत राहतो. हरिप्रिया मलम लावून झाल्यावर धावतच स्वयंपाकघरात जाते आणि कोमट दूध व हळद एकत्र करून उकळते. ती तो गरम दुधाचा ग्लास घेऊन संकेतजवळ येते आणि हक्काने त्याच्या ओठांना लावते.
हरिप्रिया (ग्लास त्याच्या ओठांना लावत, मऊ आवाजात बोलते): "चल, शहाण्यासारखं हे हळदीचं गरम दूध गुपचूप पिऊन घे आधी."
संकेत दुधाचा एक घोट घेतो. हरिप्रिया मलम आणि दुधाचे भांडे ठेवण्यासाठी सोफ्यावरून हलकीच उठते. खोलीतील त्या संपूर्ण शांततेत, तिच्या नकळत हलणाऱ्या पायातील संकेतने दिलेले ते चांदीचे पैंजण हलकेच छमछम वाजतात! त्या पवित्र आवाजाने संकेत पूर्णपणे रिलॅक्स होतो आणि तिचा नाजूक हात आपल्या हातात घट्ट पकडतो.
संकेत (तिच्या डोळ्यांत पाहत, भावूक आवाजात बोलतो): "हरू... थँक्यू रे! आज आई घरी नाहीये, पण तू जेव्हा जेव्हा अशी माझ्या पाठीशी खंबीर उभी राहतेस ना, तेव्हा मला या संपूर्ण जगात कधीच एकटं वाटत नाही रे. तू माझी खरी ताकद आहेस, हरू!"
हरिप्रिया संकेतच्या डोळ्यांत पाहते, जिथे तिच्यासाठी अथांग आदर असतो.
हरिप्रिया (त्याच्या मिठीत विसावत, घट्ट आवाजात बोलते): "संकेत, तू माझ्यासाठी काय आहेस, हे मला शब्दांत नाही सांगता येत रे. तुझ्या या खंबीर हातांमध्ये मी जगातील सर्व सुखाचा विसावा अनुभवते. तू फक्त स्वतःला कधीच माझ्यापासून लांब करू नकोस."
संकेतच्या घरातून मुसळधार पावसात पूर्णपणे भिजत आलेली हरिप्रिया थेट आपल्या बेडरूममध्ये जाते आणि कपडे बदलते. तिचे हे उघड चाललेले प्रेम, संकेतसाठी तिची ती धावपळ आणि काळजी आता घरात लपून राहिलेली नसते. स्वयंपाकघरात हरिप्रियाची आई काळजीच्या आवाजात वैशाली वहिनीजवळ हा विषय काढते.
आई (काळजीच्या आवाजात, हळूच बोलते): "वैशाली, बघितलंस का गं हरूचं वागणं? त्या संकेतला दुखापत झाली तर ही भिजत त्याच्या घरी गेली. हल्ली तिचा सगळा ओढा संकेतकडेच असतोय गं. तिच्यात झालेला हा बदल मला चिंतेत टाकतोय. तू तिची वहिनी आहेस, जरा तिच्याशी बोलून घे ना याबाबत."
वैशाली वहिनी (समजूतदारपणे हसून बोलते): "हो आई, तुम्ही काळजी नका करू. मी बोलते तिच्याशी."
वैशाली वहिनी हळूच हरिप्रियाच्या बेडरूममध्ये प्रवेश करते. हरिप्रिया पलंगावर बसून पांढऱ्या टॉवेलने आपले ओले झालेले केस पुसत असते. वहिनी तिच्या शेजारी बसते आणि तिच्या पाठीवरून प्रेमाने हात फिरवते.
वैशाली वहिनी (मऊ आवाजात बोलते): "काय गं हरू? पावसात पूर्ण भिजून आलीस. संकेत ठीक आहे ना? हरू, तू संकेतची काळजी घेतलीस यात काहीच चुकीचं नाही गं. पण विचार कर, कॉलनीतील लोक काय म्हणतील? एका तरुण मुलीने भर पावसात दुसऱ्या मुलाच्या घरी असं एकटं जाणं आपल्या मध्यमवर्गीय घरात लोकांना थोडं खटकतं रे. आई फक्त याच लोकलाजेच्या विचाराने काळजीत पडलीये."
हरिप्रिया (केस पुसणे थांबवून, खंबीर पण हळव्या आवाजात बोलते): "वहिनी... संकेतच्या हाताला खूप लागलं होतं रे दहीहंडीत. उसकी आई पण बाहेरगावी होती. मला त्याला त्या अवस्थेत एकटं सोडून येता आलंच नाही रे. वहिनी, तूच म्हणाली होतीस ना की मन ज्याच्यापाशी सर्वात जास्त सुरक्षित वाटतं, तोच आपला सोबती असतो! संकेत हा माझा तोच सोबती आहे रे! मला लोकांची परवा नाही."
वैशाली वहिनी तिच्या डोळ्यांतील ते वेडे, खंबीर प्रेम पाहून सुस्कारा सोडते आणि तिच्या डोक्यावरून हात फिरवते.
हरिप्रियाचे आता दररोज काही ना काही काम काढून संकेतच्या घरी जाणे सुरूच असते. एके दिवशी संध्याकाळी ती संकेतची सर्वात आवडती केशर काजू कतली घेण्यासाठी कॉलनीबाहेरील एका बेकरीत जाते. ती बेकरीच्या काउंटरवर उभी राहून मिठाईचा बॉक्स हातात घेते, तेवढ्यात तिथे तुषारची लहान बहीण अदिती काही सामान घेण्यासाठी येते. हरिप्रियाच्या हातात काजू कतलीचा बॉक्स पाहून अदिती तिला गाठते.
अदिती (समोर येऊन, खोचक हसत बोलते): "अरे वा, हरिप्रिया ताई! थेट केशर काजू कतलीचा बॉक्स? आज काय विशेष? दादाची तर तब्येत नाजूक आहे, तो दोन दिवसांपासून आजारी आहे. मग ही मिठाई नक्की कोणासाठी चाललीये गं?"
हरिप्रिया क्षणभर शांत होते, पण ती आपला सुजाण स्वाभिमान जपून प्रगल्भतेने अदितीला उत्तर देते.
हरिप्रिया (निखळ हसून, खंबीर आवाजात बोलते): "आदू, ही मिठाई संकेतसाठी आहे रे. दहीहंडीच्या दिवशी त्याला खूप मोठी दुखापत झाली ना, म्हणून त्याची आवडती काजू कतली घेऊन मी त्याच्याकडे चाललीये. आणि हो, तुषार आजारी आहे हे मला माहितीये. मी दहीहंडीच्या दिवशी त्याला काळजीपोटी फोनही केला होता रे."
अदिती (डोळे मोठे करून, हरिप्रियाला एक हलकासा प्रगल्भ इशारा देत बोलते): "हरिप्रिया ताई, तू संकेत दादाची आवडती काजू कतली घेतीयेस हे खूप छान आहे रे. पण लक्षात ठेव, माणसाच्या आयुष्यात फक्त आवडती मिठाई पुरेशी नसते; कधीकधी लहानपणापासून जपलेलं ते निखळ नातं आणि विश्वास जास्त मोलाचा असतो. दादा लवकरच बरा होईल आणि तो तुला स्वतःहून भेटायला येईल!"
अदिती तिथून निघते खरी, पण तिच्या मनात आपल्या भावासाठी एक मोठी काळजी दाटून येते.
दुसऱ्या बाजूला, तुषार आपल्या बेडरूममध्ये आजारपणामुळे खूप जास्त अशक्त झालेला असतो. लहान बहीण अदिती त्याच्या खोलीत येते आणि मायेने त्याच्या डोक्यावर पाण्याचा हात फिरवते. तुषार डोळे उघडतो आणि अत्यंत जड आवाजात अदितीजवळ दहीहंडीच्या दिवशी घडलेला तो संपूर्ण घटनाक्रम सांगायला सुरुवात करतो.
तुषार (खिन्न आवाजात, डोळ्यांत पश्चात्ताप आणून बोलतो): "अदित्ये... त्या दिवशी हरिप्रियाचा मला स्वतःहून फोन आला होता गं! गेल्या कित्येक महिन्यांच्या दुराव्यानंतर तिने मला हक्काने विचारलं की तू ठीक आहेस ना. मी इतक्या उत्साहात तिच्याशी बोलणार... तितक्यात पलीकडून तिचा एक भीषण किंकाळीचा आवाज आला आणि फोन कट झाला. खिडकीतून पाहिलं तर ती रडत रडत संकेतला खांद्याचा आधार देऊन त्याच्या घरात घेऊन जात होती गं. वेळेच्या त्या खेळामुळे मी पुन्हा एकदा पूर्णपणे एकटा आणि लांब पडलो, आदू!"
अदिती आपल्या भावाचे हे दुःख ऐकून थोडी काळजीत पडते, पण ती लगेच स्वतःला सावरते आणि भानावर येऊन तुषारला एका हुशार मुलीसारखा प्रगल्भ सल्ला देते.
अदिती (तुषारचा हात हातात घेऊन, खंबीरपणे बोलते): "दादा, तू आता अजिबात खचून जाऊ नकोस! हरिप्रिया ताईने तुला काळजीपोटी फोन केला होता, याचा अर्थ तिच्या मनात आजही तुझ्या नात्याचा आदर आहे. तू अजून किती वर्षे असं स्वतःला कोंडून ठेवणार आहेस? तू या आजारपणातून बाहेर ये आणि अकरावी-बारावी संपवून जसे तुम्ही तिसऱ्या वर्षाच्या अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहात, तर तू थेट हरिप्रिया ताईसमोर जा आणि तुझ्या मनातील सर्व भावना तिच्यासमोर मांड! तिला थेट प्रपोज कर, दादा! तू वेळेवर भावना सांगितल्याशिवाय तुझ्या मनातलं ओझं उतरणार नाही."
तुषार अदितीच्या शब्दांनी मनात एक नवी उमेद जागी करतो. पण दुसरीकडे, संकेतच्या मनातही आता हरिप्रियासोबतच्या या वाढत्या जवळीकीमुळे तिला थेट आपल्या कुटुंबाची सून बनवण्यासाठी, म्हणजेच लग्नाची मागणी घालण्याचा विचार पक्का होत असतो.
बेकरीतून ती केशर काजू कतली घेऊन हरिप्रिया थेट संकेतच्या घरी पोहोचते. संकेत सोफ्यावर बसलेला असतो, त्याचा हात अजूनही पट्टीने बांधलेला असतो. हरिप्रियाला दारात पाहताच तो अत्यंत आनंदाने सोफ्यावरून उठून उभा राहतो. संकेतची आई अब बाहेरगावावरून परत आलेली असते आणि ती स्वयंपाकघरात रात्रीच्या जेवणाची तयारी करत असते.
संकेत (हसून, रुबाबदार आवाजात बोलतो): "बाप रे हरू! तू पुन्हा आलीस? आणि तुझ्या हातात हा बॉक्स कसला आहे रे?"
हरिप्रिया काहीही न बोलता सोफ्यापाशी येते. ती आनंदाने तो बॉक्स उघडते. बॉक्समधील एक सुंदर काजू कतली ती आपल्या नाजूक बोटांमध्ये पकडते. ती संकेतच्या अगदी जवळ जाते. ती लाजण्याऐवजी, आपल्या त्या प्रगल्भ प्रेमाच्या हक्काने, स्वतःच्या पांढऱ्या शुभ्र दातांनी ती काजू कतली हलकीशी मधोमध मोडते आणि उरलेला अर्धा तुकडा ती अत्यंत प्रेमाने थेट संकेतच्या तोंडात भरवते.
हरिप्रिया (त्याच्या डोळ्यांत खूप खोल पाहत, प्रगल्भ आवाजात बोलते): "संकेत... ही तुझी सर्वात आवडती केशर काजू कतली आहे रे! आज आई आणि वैशाली वहिनी घरी माझ्या नात्याबद्दल बोलत होत्या. संकेत, मी माझ्या दातांनी ही मिठाई मोडलीये... कारण एका अर्थाने मला तुला ही जाणीव करून द्यायची आहे की, आपण आता लहान उरलेलो नाही. इथून पुढे माझ्या आयुष्यातील प्रत्येक गोड प्रसंग, आणि पुढे होणारं आपलं लग्न... या सगळ्यावर फक्त आणि फक्त तुझाच हक्क असणार आहे!"
नेमक्या याच भावनिक क्षणी स्वयंपाकघरातून संकेतच्या आईच्या पावलांचा आणि भांड्यांचा हलकासा आवाज येतो. त्या आवाजाने हरिप्रिया हलकीशी लाजून किंचित मागे होते, पण संकेत तिचा तो नाजूक हात आपल्या खंबीर हातांमध्ये अधिक घट्ट पकडून ठेवतो.
काळाचे चक्र फिरत राहते आणि बघता बघता ते सर्वजण चोवीस ते पंचवीस वर्षांच्या प्रगल्भ वयात येतात. सर्वांचे शिक्षण पूर्ण होऊन ते चांगल्या नामांकित पदांवर कार्यरत असतात. तुषार (२४) एका मोठ्या बँकेत ब्रांच मॅनेजर झालेला असतो, संकेत (२५) नामांकित कंपनीत चार्टर्ड अकाउंटंट म्हणून रुबाबात काम करत असतो, तर आपली हुशार हरिप्रिया (२४) एका नामांकित हॉस्पिटलमध्ये सिनिअर रिसर्च सायंटिस्ट या मोठ्या पदावर कार्यरत असते.
एका रविवारी संध्याकाळी, ते सर्वजण शहराच्या एका साध्या कॉफी शॉपमध्ये सेलिब्रेशन करण्यासाठी एकत्र जमतात. हरिप्रिया, संकेत आणि तुषार यांच्यासोबत त्यांच्या जुन्या शालेय मैत्रिणी गौरी (जिचा साखरपुडा झाला आहे) आणि मैथिली (जिचे लग्न झाले आहे) यादेखील आलेल्या असतात. टेबलवर त्यांच्या लग्नाच्या आणि साखरपुड्याच्या गप्पा रंगलेल्या असतात. मैथिली आणि गौरी शेजारच्या टेबलावरील मेनू कार्ड पाहत असताना, तुषार आणि हरिप्रिया यांच्यात मैत्रीचा एक साधा संवाद सुरू होतो.
तुषार (हळूच चहाचा कप हातात धरून, नेहमीच्या सुसंस्कृत आवाजात बोलतो): "प्रिया... खूप खूप अभिनंदन रे! तुझा तो सायन्सचा रिसर्च पेपर कालच मी इंटरनेटवर वाचला. बँक मॅनेजर म्हणून मला त्यातलं जास्त काही कळलं नाही, पण एक जिवलग मित्र म्हणून तुझा प्रचंड अभिमान वाटला रे मला."
हरिप्रिया (त्याच्याकडे पाहून अगदी निखळ आणि गोड हसून बोलते): "थँक्यू सो मच, तुषार! अरे, तू बँकेत इतका मोठा साहेब झालास, तुझा हा बदल पाहून मलाही खूप आनंद झालाय रे. तू आधीपासूनच खूप हुशार होतास, त्यामुळे तुला हे पद मिळणं अगदी योग्यच होतं. आपण सगळेच आता खूप मोठे झालो ना रे?"
तुषार आणि हरिप्रियामधील हा साध्या मैत्रीचा संवाद सुरू असतानाच, संकेत तिथे येतो आणि हरिप्रियाच्या अगदी जवळ सोफ्यावर बसतो. गौरी आणि मैथिली आपापसात गप्पा मारण्यात हरवून जातात, आणि नेमक्या याच वेळी संकेत आणि हरिप्रिया यांच्यात अगदी चोरून, अत्यंत प्रेमळ संवाद सुरू होतो. संकेत टेबलाखाली हळूच हरिप्रियाचा नाजूक हात आपल्या खंबीर हातात अत्यंत घट्ट पकडतो.
संकेत (तिच्या डोळ्यांत खूप खोल पाहत, अत्यंत संथ आणि प्रेमळ आवाजात पुटपुटतो): "हरू... आज तू या पिवळ्या ड्रेसमध्ये नेहमीपेक्षा खूप जास्त सुंदर दिसतीयेस रे. आज हा सीए गायकवाड तुझ्या या सायंटिस्टच्या रूपावर पुन्हा एकदा पूर्णपणे हरवलाय बघ."
हरिप्रिया (लाजून किंचित खाली पाहत, टेबलाखाली त्याचा हात अधिक घट्ट दाबून हळूच बोलते): "गप्प बस संकेत! काहीही काय बोलतोस? तिथे गौरी आणि मैथिली बघतायत ना. आणि तुझा तो दुखापत झालेला हात आता पूर्ण ठीक झालाय ना रे? काल रात्रीपासून मला तुझीच काळजी वाटत होती."
संकेत (तिच्या अगदी जवळ वाकून, तिच्या केसांतील त्या पांढऱ्या गजराचा सुवास घेत बोलतो): "माझा हात आणि माझं आयुष्य... हे दोन्ही आता फक्त तुझ्याच हातात सुरक्षित आहेत, हरू. तू सोबत असताना मला कोणतीच दुखापत जाणवत नाही रे."
त्या दोघांचे हे चोरून चाललेले प्रेम आणि ही कमालीची जवळीक तिथेच समोरासमोर बसलेल्या तुषारच्या तीक्ष्ण नजरेस पडते! हरिप्रिया त्याच्याशी हसून बोलली असली, तरी तिचा तो खरा सुखाचा विसावा आणि प्रेमाचा हक्क फक्त संकेतसाठीच आहे, हे पाहून तुषारच्या मनात एक तीव्र अस्वस्थता दाटून येते. तो अत्यंत खिन्न पडतो आणि निराश होऊन मान खाली घालतो.
संकेत आणि हरिप्रियाची ती जवळीक पाहून तुषार पूर्णपणे खिन्न पडलेला असतानाच, नेमक्या त्याच वेळी त्याच्या खिशातील मोबाईल हलकासा व्हायब्रेट होतो. तो अत्यंत जड अंतःकरणाने फोन बाहेर काढून स्क्रीन पाहतो, तर त्यावर त्याची लहान बहीण अदितीचा अगदी छोटा आणि काळजीने भरलेला मेसेज आलेला असतो:
"दादा... ऑल द बेस्ट...!"
बहिणीचा हा छोटा मेसेज वाचून तुषारच्या खचलेल्या मनाला एका क्षणात मोठा खंबीर धीर मिळतो. त्याच्या डोळ्यांतील ती निराशा थोडी कमी होते. अदितीने दिलेला हा पाठिंबा पाहून तो मनात एक खंबीर निर्णय घेतो की, समोरून हरिप्रियाचे उत्तर काहीही येवो, पण आपण आज या सेलिब्रेशननंतर तिला बाजूला नेऊन मनातले सगळे सांगायचेच.
टेबलवरील तो खिन्नपणा आणि भावनिक कोंडीतून स्वतःला बाजूला करण्यासाठी तुषार तिथून उठतो, आणि आपली कॉफी संपल्यामुळे पुन्हा एकदा काउंटरवर नवीन कॉफी ऑर्डर करण्यासाठी जातो. तो काउंटरसमोर शांतपणे उभा राहतो आणि ऑर्डर देतो. तो स्वतःच्याच विचारात असतो, इतक्यात पाठीमागून त्याला एक घोगरा, अत्यंत गोड मानवी आवाज ऐकू येतो:
"एक्सक्यूज मी...!"
तुषार दचकून मागे वळतो, तर समोर चोवीस वर्षांची एक अत्यंत सुंदर आणि उंच मुलगी उभी असते—काळी घट्ट जिन्स, पांढरा कोट, आतमध्ये काळा शर्ट, मोकळे सोडलेले केस आणि त्यावर लावलेला पांढरा लंबवर्तुळाकार पट्टा! ती तिथे तिच्या कॉलेजच्या मैत्रिणींसोबत आलेली असते आणि काउंटरपाशी आपली कॉफी व बर्गरची ऑर्डर घेण्यासाठी उभी असते. ती अत्यंत गोड हसत थेट तुषारच्या डोळ्यांत पाहत बोलते.
ईशी (हसत, चुलबुली आवाजात): "प्लीज... मला तो समोरचा ट्रे देता का उचलून?"
तुषार क्षणभर तिच्या त्या बिनधास्त रूपाकडे पाहतच राहतो. तो अत्यंत प्रामाणिकपणे तो ट्रे उचलून तिच्या हातात देतो.
ईशी (ट्रे हातात घेत, डोळे मिचकावून): "थँक्यू सो मच!"
नेमक्या याच वेळी तिच्यासोबत उभी असलेली तिच्या कॉलेजची जिवलग मैत्रीण शीतल तिच्या हातावर हलकेच मारते आणि खोचक आवाजात बोलते.
शीतल (कपाळाला हात लावत): "काय गं ईशी! तू खूपच आगाऊ आहेस रे. या कॅफेत सेल्फ सर्व्हिस असते, हे तुला ठाऊक आहे ना? आणि तू उगीच त्या बिचाऱ्या समोरच्या मुलाला काम लावतीयेस!"
मैत्रिणीचे हे उघड बोलणे ऐकून ती ईशी जोरात हसते. ती पुढे जाण्यासाठी वळते, पण दोन पावले पुढे गेल्यावर ती पुन्हा एकदा हलकीशी मागे वळून तुषारकडे पाहते, आणि आपल्या गालावर आलेली केसांची ती सुंदर बट अत्यंत नाजूकपणे आपल्या कानामागे सारते! आणि त्या सर्व कॉलेजच्या मैत्रिणी हसत हसत पुढे निघून जातात.
कॅफेच्या काउंटरवरून ती कॉफी घेऊन तुषार जेव्हा आपल्या मित्रांच्या टेबलापाशी परत येतो, तेव्हा बाहेर रविवारची मावळती संध्याकाळ संपत आलेली असते. कॉफी शॉपच्या मोठ्या काचेच्या खिडकीबाहेर अब रात्रीचे सात वाजत आलेले असतात. गौरी आणि मैथिली आपापली बॅग सांभाळत घड्याळाकडे पाहत उठायची गडबड करू लागतात.
मैथिली (घाईघाईने आपली पर्स हातात घेत बोलते): "बापरे! बोलण्याच्या नादात रात्रीचे सात वाजत आले की हो! घरी सासूबाई वाट पाहत असतील माझी. गौरी, चल गं... आपल्याला घरी जायला उशीर होतोय."
गौरी (उठत, हरिप्रियाकडे पाहत बोलते): "हो ना, चल हरू. आज खूप दिवसांनी भेटलो आपण, खूप मजा आली. पण आता घरी निघायलाच हवं."
त्या दोघींची ही घाई पाहून हरिप्रिया आणि संकेतदेखील आपापल्या खुर्च्यांवरून उठून उभे राहतात. संकेत बिल भरून काउंटरवरून परत येतो आणि हरिप्रियाकडे पाहून हसतो. तुषार तिथेच उभा राहून हरिप्रियाकडे पाहत असतो. अदितीच्या त्या 'ऑल द बेस्ट' मेसेजमुळे त्याच्या मनात तिला बाजूला नेऊन प्रपोज करण्याची जी प्रचंड तीव्र इच्छा आणि धाडस निर्माण झाले होते... ते या वेळेच्या घाईमुळे आणि सर्वांच्या उठण्यामुळे त्याच्या हातातून नेमके निसटून जाते! त्याला ती शेवटची संधीच मिळत नाही.
संकेत (तुषारच्या पाठीवर खंबीरपणे हात ठेवत बोलतो): "चल तुष्या, आम्ही निघतो रे. गौरी आणि मैथिलीला बस स्टॉपपर्यंत सोडायचं आहे आणि हरूला पण घरी पोहोचवायचं आहे. तू पण निघ आता, आराम कर."
हरिप्रिया (तुषारकडे पाहून अगदी निखळ आणि मैत्रिणीच्या हक्काने बोलते): "बाय तुषार! काळजी घे आणि पुन्हा एकदा बँक मॅनेजर झाल्याबद्दल खूप खूप अभिनंदन रे!"
हरिप्रिया, संकेत, गौरी आणि मैथिली हे सर्वजण तुषारला "बाय बाय..." म्हणत हसतमुखाने कॉफी शॉपच्या मुख्य काचेच्या दाराबाहेर पडतात. तुषार तिथेच टेबलपाशी कॉफीचा कप हातात धरून सुन्न उभा राहतो. त्याला तिने दिलेली ती साधी 'बाय बाय' आणि त्याच्या हातातून निसटलेली ती प्रपोजची संधी... त्याच्या मनात पुन्हा एकदा पश्चात्तापाचे एक छोटे वादळ निर्माण करणार... इतक्यात त्याच्या खिशातील मोबाईल एका मोठ्या रिंगटोनने खणखणून वाजतो!
तो भानावर येतो आणि खिशातून फोन बाहेर काढून स्क्रीन पाहतो. एका मोठ्या बँकेचा ब्रांच मॅनेजर म्हणून रविवार असला तरी त्याच्या एका अतिशय महत्त्वाच्या आणि प्रतिष्ठित ग्राहकाचा (प्रिमियम कस्टमर) तो फोन असतो. तो स्वतःच्या भावनांना एका सेकंदात बाजूला सारतो आणि एका खऱ्या जबाबदार अधिकाऱ्यासारखा गंभीर व व्यावसायिक होऊन फोन कानाला लावतो.
तुषार (अत्यंत व्यावसायिक आणि खंबीर आवाजात बोलतो): "हॅलो, गुड ईव्हनिंग सर! हो, मी बँक मॅनेजर तुषार पेंडसे बोलतोय. बोला सर, लोनच्या फाईलच्या मंजुरीबाबत काही अडचण आहे का? हो... नक्कीच, मी उद्या सोमवारी सकाळी बँकेत पोहोचताच तुमच्या त्या करंट अकाउंटच्या ऑडिटचे काम सर्वात आधी स्वतः पूर्ण करून घेतो. तुम्ही अजिबात काळजी करू नका सर. थँक्यू, हॅव अ गुड नाईट!"
तुषार फोन खाली ठेवतो आणि एक दीर्घ सुस्कारा सोडतो. एका बाजूला त्याच्या काळजावर असणारे ते प्रेमाचे अपूर्ण ओझं आणि दुसऱ्या बाजूला त्याच्या खांद्यावर असलेली ही ब्रांच मॅनेजरची मोठी व्यावसायिक जबाबदारी... या दोन गोष्टींचा मेळ घालत तो आपली बॅग हातात घेतो आणि शांत पावलांनी कॉफी शॉपबाहेर पडतो.
काही दिवसांनी गौरीचे लग्न ठरल्याची ती आनंदाची बातमी घेऊन ती स्वतःहून सर्वात आधी हरिप्रियाला फोन लावते. हरिप्रिया आपल्या लॅबमध्ये असते, फोन स्क्रीनवर गौरीचे नाव पाहून ती आनंदाने फोन उचलते.
गौरी (आनंदाने भरलेल्या आवाजात बोलते): "हॅलो हरू! अगं, खूप मोठी गुड न्यूज आहे रे. माझं लग्न ठरलंय आणि पुढच्याच महिन्यात तारीख निघालीये. तुला लॅबमधून सुट्टी काढून सर्वात आधी यावं लागेल बघ!"
हरिप्रिया (उत्साहाने हसत बोलते): "वाव गौरी! खूप खूप अभिनंदन रे तुला. तू अजिबात काळजी करू नकोस, तुझ्या लग्नासाठी मी खूप आधीपासून सुट्टी मंजूर करून ठेवेन. आपली गौरी अब नवरी होणार, मला खूप आनंद झालाय रे!"
हरिप्रियाशी बोलून झाल्यावर गौरी लगेच मैथिलीला फोन करून लग्नाचे आमंत्रण देते.
गौरी (फोनवर बोलते): "मैथिली, माझं लग्न ठरलंय गं. तू तर आधीच लग्नाचा सगळा अनुभव घेतलेली आहेस, त्यामुळे खरेदीला तुला माझ्यासोबत यावंच लागेल."
मैथिली (हसून बोलते): "गौरी, खूप छान रे! शेवटी तुझाही नंबर लागला तर! मी पूर्णवेळ तुझ्यासोबत असेन, खरेदीची सगळी तयारी आपण एकत्र करूया."
त्यानंतर गौरी आपल्या कॉमर्सच्या दोन्ही मित्रांना म्हणजे संकेत आणि तुषारला आमंत्रण देते. ती आधी संकेतशी बोलते.
गौरी (संकेतला बोलते): "काय सीए साहेब! बिझी शेड्युलमधून माझ्या लग्नासाठी वेळ काढावा लागेल बरं का. संपूर्ण कॉलनीची जबाबदारी तुझ्यावर आहे."
संकेत (रुबाबात हसून बोलतो): "गौरी, तू फक्त तारीख सांग. गायकवाड हजर राहणार तिथे! आपल्या जिवलग मैत्रिणीचं लग्न आहे, धुमधडाक्यात करायचं!"
शेवटी गौरी बँकेत मॅनेजर असलेल्या तुषारला फोन लावते.
गौरी (तुषारला बोलते): "तुषार, बँकेच्या बैठकींमधून माझ्या लग्नासाठी सुट्टी काढून नक्की ये रे. जुन्या मित्रांची मैफल जमली पाहिजे."
तुषार (नेहमीच्या नम्र आवाजात बोलतो): "नक्कीच गौरी, खूप खूप अभिनंदन! मी बँकेतून रजा मंजूर करून वेळेवर पोहोचेल, तू काळजी नको करू."
गौरीच्या लग्नाचा तो मोठा दिवस उजाडतो. संध्याकाळची वेळ असते आणि वरात अतिशय भव्य पद्धतीने निघालेली असते. कडक ढोल-ताशांचा गजर संपूर्ण वातावरणात घुमत असतो. सर्वजण लग्नाच्या थाटात आलेले असतात. पण या गर्दीत सर्वांचे डोळे एकाच व्यक्तीवर खिळलेले असतात, ती म्हणजे आपली हरिप्रिया वेलणकर! हरिप्रियाने आज गुलाबी रंगाची साडी आणि काळा ब्लाऊज घातलेला असतो, तिचे लांबसडक केस मोकळे सोडलेले असतात. या कातिल सौंदर्याला आणखी प्रगल्भ रूप देण्यासाठी तिने डोक्यावर 'भगवा फेटा' अतिशय रुबाबात बांधलेला असतो! एरवी शांत राहणारी ही सायंटिस्ट मुलगी आज आपल्या मैत्रिणीच्या सुखासाठी पूर्णपणे बिंधास्त झालेली असते. ती ढोल-ताशांच्या कडक तालावर बेधुंद होऊन, स्वतःला विसरून अत्यंत सुंदर पारंपरिक नृत्य करत असते.
तिचे हे रूप पाहून गर्दीत उभे असलेल्या संकेत आणि तुषार दोघांच्या मनातील तीव्र प्रेमाच्या भावना पुन्हा एकदा उसळून वर येतात.
नाचता नाचता हरिप्रिया जेव्हा हवेत एक सुंदर गिरकी घेते, तेव्हा तिची ती प्रगल्भ नजर थेट गर्दीत खंबीरपणे उभ्या असलेल्या संकेतकडे वळते! संकेत तिच्या त्या लावण्यावर आणि नृत्यावर पूर्णपणे घायाळ झालेला असतो. हरिप्रियाने आपल्याकडे पाहिल्याचे समजताच, संकेत गर्दीतूनच तिच्या डोळ्यांत रोखून पाहत, ओठांवर बोटे ठेवून हरिप्रियाला एक अत्यंत लाडके आणि हळवे 'फ्लाईंग किस' देतो! संकेतचे ते उघड धाडस पाहून हरिप्रिया गालातल्या गालात खूप लाजून किंचित खाली पाहते, आणि तिच्या पायातील ते चांदीचे पैंजण ढोलाच्या तालावर आणखी जोरात छमछम वाजतात.
हरिप्रिया लाजून बाजूला वळते, आणि नेमक्या त्याच सेकंदाला तिची नजर गर्दीत एका कोपऱ्यात खिन्नपणे उभ्या असलेल्या तुषारकडे जाते. तुषारच्या हातात पाण्याचा ग्लास असतो, तो अत्यंत हतबलतेने आणि बालपणीच्या त्या गाढ प्रेमाच्या आठवणीने तिच्याकडे पाहत असतो. त्या क्षणी हरिप्रिया आणि तुषार यांच्यामध्ये अत्यंत औपचारिक नजरानजर होते. हरिप्रियाच्या चेहऱ्यावरील तो नृत्याचा आनंद तुषारला पाहून क्षणभर थोडा शांत होतो. ती त्याच्याशी हसत नाही, तर आपल्या त्या सोमवारच्या सकाळच्या भेटीचा आदर ठेवून, नजरेनेच एक औपचारिक सन्मान त्याला देते. तुषार हलकीशी मान डोलावतो आणि आपली नजर वळवून घेतो.
ढोल-ताशांचा कडकडाट आणखी वाढत जातो आणि संपूर्ण वरात आनंदात पुढे निघते. पण या भव्य वरातीत संकेत आणि हरिप्रियामधील ते फ्लाईंग किस नात्याला अधिक घट्ट करते, तर तुषारची ती औपचारिक नजर त्याला पुन्हा एकदा प्रपोज करायचे धाडस देते.
गौरीचे लग्न संपून काही महिने उलटतात. १४ फेब्रुवारी म्हणजेच व्हॅलेंटाईन डे अगदी दोन दिवसांवर आलेला असतो. हरिप्रिया आपल्या हॉस्पिटलच्या लॅबमध्ये संशोधन कार्यात व्यस्त असते, तेवढ्यात तिच्या मोबाईलवर संकेतचा फोन येतो.
संकेत (अत्यंत प्रेमळ आणि खंबीर आवाजात बोलतो): "हरू... दोन दिवसांनी १४ फेब्रुवारी आहे रे. आपण कॉलेज संपल्यापासून खूप बिझी झालोय. त्या दिवशी संध्याकाळी पाच वाजता मला तुला मधुबन कॉलनीबाहेरील त्या साध्या 'रंजन बागेत' भेटायचं आहे. मी तुझी तिथे वाट पाहीन."
हरिप्रिया (लाजून, गालातल्या गालात हसून बोलते): "हो संकेत, मी माझ्या लॅबच्या कामातून वेळ काढून संध्याकाळी पाच वाजता रंजन बागेत नक्की पोहोचेन."
हरिप्रिया लॅबमध्ये संकेतशी फोनवर बोलत असतानाच, नेमकी तुषारच्या बँकेची एक महिला कर्मचारी (लोन व्हॅरिफिकेशन ऑफिसर) काही वैयक्तिक कामासाठी हरिप्रियाच्या लॅबमध्ये गेलेली असते. ती हरिप्रियाचे ते बोलणे नकळत ऐकते की, "मी १४ फेब्रुवारीला संध्याकाळी पाच वाजता रंजन बागेत पोहोचतेय." ती महिला कर्मचारी दुसऱ्या दिवशी बँकेत कामाच्या ओघात मॅनेजर असलेल्या तुषारला सहज बोलते, "सर, काल मी ज्या सायंटिस्ट मॅडमच्या लॅबमध्ये गेले होते ना, त्या १४ फेब्रुवारीला संध्याकाळी पाच वाजता रंजन बागेत कोणालातरी भेटायला जाणार आहेत." हे ऐकताच तुषारला समजते की हरिप्रिया त्या रंजन बागेत जाणार आहे, आणि तो यालाच अदितीने सांगितलेली देवाने दिलेली सर्वात मोठी संधी समजतो.
१४ फेब्रुवारीची ती संध्याकाळ उजाडते. तुषार घरी तयार होऊन निघत असतो, त्याचा चेहरा आज खूप ताजातवाना असतो. लहान बहीण अदिती त्याच्याजवळ येते आणि त्याचा खंबीर हात हातात घेते.
अदिती (विश्वासाने हसून भावाला धीर देते): "दादा... मनातली सगळी भीती काढून टाक. आज रंजन बागेत जाऊन हरिप्रिया ताईसमोर तुझ्या मनातील वर्षानुवर्षांचं पवित्र प्रेम उघड कर. ऑल द बेस्ट, दादा! पाठीशी आहे मी तुझ्या."
तुषार हसून मान डोलावतो आणि हातात एक सुंदर लाल गुलाब धरून अत्यंत उत्साहाने ठरलेल्या वेळी म्हणजेच संध्याकाळी पाच वाजता त्या रंजन बागेत पोहोचतो. बागेत हलकासा गारवा असतो. तो हरिप्रियाला शोधत पुढे जातो, पण सामनेचे दृश्य पाहताच तुषारच्या पायाखालची जमीन सरकते! त्याचा श्वास तिथेच रोखला जातो.
बागेतील एका मोठ्या झाडाखाली हरिप्रिया उभी असते. तिने संकेतचे ते लाल गुलाब आधीच हसून, मोठ्या आनंदाने स्वीकारलेले असते! इतकेच नाही, तर संकेत तिच्या अगदी जवळ उभा राहून, अत्यंत हक्काने तिच्या त्या काळ्याभोर लांबसडक केसांमध्ये पांढरा सुगंधी गजरा माळत असतो! हरिप्रिया लाजून, पूर्णपणे रिलॅक्स आणि सुरक्षित होऊन संकेतच्या डोळ्यांत पाहत असते.
त्या दोघांचे हे अथांग प्रेम आणि ही जवळीक पाहून तुषारचा हात थरथर कापतो. त्याच्या हातातून ते गुलाब गळून पडते. त्याला समजते की वेळेच्या क्रूर खेळाने त्याचा पुन्हा एकदा भावनिक घात केला आहे. त्याच्या डोळ्यांतून अश्रूंच्या धारा वाहू लागतात. तो तिथून एकही शब्द न बोलता, अत्यंत कोलमडलेल्या मनाने मागे फिरतो आणि धावत बागेबाहेर पडतो.
तुषार रडत बागेबाहेर पडतो, आणि नेमक्या त्याच वेळी रंजन बागेच्या समोरील मुख्य रस्त्यावरून हरिप्रियाची आई आणि तिची मोठी वहिनी वैशाली या दोघी बाजारातून घरचे काही सामान घेऊन पायी चालत घराच्या दिशेने निघाल्या असतात. रस्त्यावरून चालता चालता अचानक आईची नजर बागेच्या खुल्या दारातून थेट आत जाते.
बागेतील त्या झाडाखाली संकेत ज्या हक्काने हरिप्रियाच्या केसात गजरा माळत असतो आणि हरिप्रिया ज्या उत्कटतेने संकेतच्या सहवासात विसावलेली असते... हे संपूर्ण दृश्य आई आणि वैशाली वहिनीच्या डोळ्यांसमोर थेट येते!
वैशाली वहिनीच्या तोंडातून सुस्कारा निघतो, पण हरिप्रियाची आई हे समोरचे दृश्य पाहून रस्त्यावरच स्तब्ध राहते! तिच्या हातातील सामानाची पिशवी गळून पडते. आपल्या सायंटिस्ट झालेल्या मुलीचे हे उघड प्रेम आणि कॉलनीतील संकेतसोबत चाललेली ही जवळीक पाहून तिच्या पायाखालची जमीन सरकते. मध्यमवर्गीय लोकलाज आणि कौटुंबिक दडपणाचे एक वादळ आईच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट जाणवू लागते! बागेत संकेत-हरिप्रियाचे ते प्रेम बहरत असते.
बागेतील तो प्रकार पाहून हरिप्रियाची आई अत्यंत संतापलेल्या अवस्थेत तरातरा चालत घरामध्ये प्रवेश करते. तिच्या मागे काळजीयुक्त चेहऱ्याने वैशाली वहिनीदेखील येते. घरात येताच आईचा तो दाबलेला संताप एका क्षणात बाहेर पडतो. ती स्वयंपाकघरात उभ्या असलेल्या वैशाली वहिनीवर प्रचंड रागाने ओरडते.
आई (संतापाने थरथरत, मोठ्या आवाजात बोलते): "वैशाली! हे सगळं फक्त आणि फक्त तुझ्यामुळे झालंय बघ! तू तिचे नको तितके लाड केलेस, तिच्या पाठीशी खंबीर उभी राहिलीस, म्हणूनच ती आज खूप पुढे गेलीये! आज त्या रंजन बागेत ती काय उद्योग करत होती, हे मी स्वतः माझ्या डोळ्यांनी बघितलंय. आता येऊ दे तिला घरी, तिची कशी खरडपट्टी काढते ते बघाच तुम्ही!"
वैशाली वहिनी मान खाली घालून शांतपणे तिचे बोलणे ऐकून घेते, कारण तिला माहीत असते की आज आईचा राग खूप टोकाचा आहे.
काही वेळाने, रंजन बागेतील त्या आठवणीत हरवलेली हरिप्रिया प्रफुल्लित मनाने हळूच घरामध्ये प्रवेश करते. तिला घरातल्या या गंभीर वातावरणाची अजिबात कल्पना नसते. ती थेट स्वयंपाकघरात जाते, जिथे वैशाली वहिनी खिन्न मनाने काउंटरपाशी उभी असते. हरिप्रिया अगदी निष्पापपणे मागे जाते आणि आपल्या वहिनीला मागून अगदी घट्ट, प्रेमाने मिठी मारते!
हरिप्रिया (वहिनीच्या पाठीवर डोके ठेवत, अत्यंत आनंदाने हळूच बोलते): "वहिनी... आज मी खूप जास्त आनंदी आहे रे! तुला माहितीये का, आज रंजन बागेत संकेतने मला थेट प्रपोज केलं रे. उसने मला लाल गुलाब दिला आणि माझ्या केसात इतका सुंदर पांढरा सुगंधी गजरा माळला ना, की मी त्याच्या सहवासात पूर्णपणे रिलॅक्स आणि सुरक्षित झालेय, वहिनी!"
हरिप्रियाचे हे आनंदाचे शब्द ऐकून वैशाली वहिनीच्या डोळ्यांत पाणी येते, ती तिला बाजूला करायचा प्रयत्न करते, तोच तिथे वादळासारखी तिची आई स्वयंपाकघरात प्रवेश करते!
आईला अचानक दारात पाहून हरिप्रिया दचकून मागे होते. आईचा चेहरा रागाने लाल झालेला असतो. ती हरिप्रियाचा हात पकडून तिला थेट हॉलमध्ये घेऊन येते. हॉलमध्ये हरिप्रियाचे वडील आणि तिचे काका आधीच बसलेले असतात. आई सर्वांसमोर हरिप्रियावर जोराने डाफरते.
आई (सर्वांसमोर ओरडत, हरिप्रियाला बोलते): "लाज वाटते का ग हरू तुला? मोठी सायंटिस्ट झालीस म्हणजे संपूर्ण कुटुंबाची अब्रू बाजारात विकायचा परवाना मिळाला का तुला? तुमचे हे आजकालचे बदललेले वागणे मी बरेच दिवस सहन करतीये. पण आज... आज मी स्वतः रंजन बागेत या वैशालीला सोबत घेऊन गेले होते. तिथे तो संकेत तुझ्या केसात गजरा माळत होता आणि तू त्याच्या गळ्यात पडत होतीस! हेच संस्कार दिले का आम्ही तुला?"
आईने सर्वांसमोर हा प्रसंग उघड करताच हरिप्रियाच्या पायाखालची जमीन सरकते. हॉलमध्ये एक भयानक शांतता पसरते. हरिप्रियाच्या डोळ्यांतून अश्रूंच्या धारा वाहू लागतात. ती अत्यंत हतबलतेने आपल्या वडिलांकडे पाहते.
हॉलमध्ये शांत बसलेले हरिप्रियाचे वडील एक दीर्घ सुस्कारा सोडतात. ते खुर्चीवरून उठतात आणि हरिप्रियाजवळ येतात. त्यांच्या चेहऱ्यावर राग नसतो, तर एक मध्यमवर्गीय, परंपरावादी वडिलांचे दडपण असते. ते खूप शांतपणे तिला समजावून सांगायला सुरुवात करतात.
वडील (हरिप्रियाच्या खांद्यावर हात ठेवत, गंभीर आवाजात बोलतात): “प्रिया... बाळा, तू खूप शिकली आहेस, सुशिक्षित आहेस. पण एक गोष्ट लक्षात ठेव, आपण जातीने ‘ब्राह्मण’ आहोत आणि तो संकेत ‘ब्राह्मणेतर’ (दुसऱ्या जातीचा) आहे! आपला समाज, आपले नातेवाईक आणि आपले हे कुटुंब या गोष्टी कधीच स्वीकारणार नाहीत, बाळा. दोन वेगवेगळ्या संस्कृती जेव्हा एकत्र येतात, तेव्हा आयुष्यभर फक्त संघर्ष करावा लागतो. तुझ्या या एका चुकीच्या निर्णयामुळे आपल्या संपूर्ण कुटुंबाची समाजात मान खाली जाईल, हरू. आम्ही तुझ्या सुखाचे शत्रू नाही आहोत, पण या सामाजिक भिंती आपण ओलांडू शकत नाही. संकेत खूप चांगला मुलगा असेल, पण तो आपल्या जातीचा नाही, हे वास्तव तू जितक्या लवकर पटवून घेशील, तितकं तुझ्या भविष्यासाठी चांगलं आहे.”
वडिलांचे हे अत्यंत जड, जातीय अडसराचे आणि खंबीर शब्द ऐकून हरिप्रिया पूर्णपणे सुन्न होते. ती रडत रडत आपल्या वडिलांच्या पायापाशी बसते. एका बाजूला तिचे संकेतवर असलेले ते उत्कट प्रेम आणि दुसऱ्या बाजूला कुटुंबाची ही जात व लोकलाजेची मोठी भिंत... या दोन चक्रांत तिचे मन आता पूर्णपणे भरडले जाते.
वडिलांचे ते जातीय अडसराचे जड शब्द ऐकल्यानंतर हरिप्रिया हळूच उठून उभी राहते. ती अब रडणारी किंवा घाबरणारी मुलगी उरलेली नसते. ती आपल्या हाताने डोळ्यांतील पाणावलेले अश्रू खंबीरपणे पुसून काढते, आणि आपल्या कुटुंबातील काका, वडील व आई यांच्या अगदी मधोमध ताठ मानेने खंबीरपणे उभी राहते!
हरिप्रिया (अत्यंत धीट, स्पष्ट आणि खंबीर आवाजात बोलते): “बाबा... तुम्ही मला समाज, जात आणि नातेवाईक यांच्या भीतीबद्दल सांगताय ना? पण मला माफ करा, बाबा... मी लहानपणापासून आजपर्यंत फक्त आणि फक्त संकेतलाच माझा रक्षणकर्ता मानलं आहे. संकटसमयी जेव्हा मला एका खंबीर आधाराची गरज होती, तेव्हा जात पाहून नाही, तर मनाच्या हक्काने संकेत माझ्या पाठीशी उभा राहिला होता. मी तुमच्या या जातीच्या भिंतीसाठी माझ्या पवित्र प्रेमाचा बळी नाही देऊ शकत. मी सर्वांसमोर आज ठामपणे सांगतेय... मी लग्न करेन तर फक्त आणि फक्त संकेतशीच, अन्यथा मी आयुष्यभर कुणाशीही विवाह करणार नाही!”
हरिप्रियाचे हे बंडखोर आणि खंबीर शब्द ऐकून तिची आई संतापाने पूर्णपणे आंधळी होते. ती ओरडत हरिप्रियाच्या दिशेने धावते.
आई (जोरात किंचाळत): “तुझी एवढी हिंमत? वडिलांच्या समोर तोंडावर उलट बोलतेस?”
आई संतापाच्या भरात हरिप्रियावर थेट हात उगारते! आईचा तो हात हरिप्रियाच्या गालावर पडणार... इतक्यात तिथे मध्ये येऊन वैशाली वहिनी खंबीरपणे आईचा तो हात हवेतच पकडून ठेवते आणि तिला थांबवते!
वैशाली वहिनी (आईचा हात धरून, मऊ पण खंबीर आवाजात बोलते): “आई... पुरे करा! हात नका उगारू तिच्यावर. ती रागात आणि भावनिक होऊन बोलतेय. चला हरू, तू माझ्यासोबत चल बेडरूममध्ये.”
वैशाली वहिनी हरिप्रियाला घट्ट पकडते आणि तिचे सामान घेऊन तिला हॉलमधून थेट तिच्या बेडरूममध्ये घेऊन जाते.
हरिप्रिया बेडरूममध्ये गेल्यावर हॉलमध्ये एक शांतता पसरते. हरिप्रियाचे वडील आणि काका हतबल होऊन सोफ्यावर बसून राहतात. आईचा संताप अजूनही शांत झालेला नसतो. ती हॉलमध्ये येरझारा घालत, दोन्ही हात कमरेवर ठेवून पती आणि काकांसमोर आपला अंतिम, कठोर मध्यमवर्गीय निर्णय ठामपणे जाहीर करते.
आई (संतापाने दात ओठ खात, खंबीर आवाजात बोलते): “बघितलीत का आपके लाडक्या सायंटिस्ट मुलीची लक्षणं? हिची ही रग मी एका दिवसात मोडते की नाही बघाच तुम्ही! उद्या सोमवार उजाडताच... उद्यापासूनच मी हिच्यासाठी आपल्याच जातीतील हुशार मुलांचे फोटो आणि मॅट्रिमोनी प्रोफाईल्स पाहायला सुरुवात करणार! या पुढच्या आठवड्यातच हिला लग्नासाठी मुलांसमोर उभी करणार मी! आणि हो... आजपासून हिच्या या घराबाहेर जाण्यावर, त्या हॉस्पिटलच्या लॅबमध्ये जाण्यावर पूर्णपणे बंदी असेल! ही या उंबरठ्याच्या बाहेर एक पाऊलही टाकणार नाही. हिचा तो मोबाईल फोनसुद्धा आत्ताच जप्त करा!”
आईच्या या कठोर मध्यमवर्गीय दडपणामुळे आणि हुकूमशाहीमुळे कुटुंबातील कोणीच काही बोलू शकत नाही. बेडरूममध्ये बेडवर पडलेली हरिप्रिया खिडकीबाहेर शून्यात नजर ठेवून असते. एका बाजूला आईने घातलेली ही घराबाहेर पडण्याची बंदी आणि लग्नाची सक्ती... आणि दुसऱ्या बाजूला संकेतचे ते वेडे प्रेम... या दोन चक्रांत हरिप्रिया अडकलेली असते.
रंजन बागेतील तो हृदय पिळवटून टाकणारा देखावा पाहून तुषार अत्यंत जड अंतःकरणाने आणि पाणावलेल्या डोळ्यांनी आपल्या घरात प्रवेश करतो. त्याचा चेहरा कमालीचा खचलेला असतो आणि डोळ्यांतून अश्रू पुसल्याच्या खुणा स्पष्ट दिसत असतात. दारापाशी उभी असलेली त्याची लहान बहीण अदिती मोठ्या उत्साहाने आणि आशेने त्याच्याकडे धावत येते.
अदिती (उत्साहाने, भावाचा हात पकडत बोलते): “दादा...! काय झालं रे रंजन बागेत? तू हरिप्रिया ताईला मनातलं सगळं बोललास ना रे? काय म्हणाली ती?”
तुषार तिच्या एकाही प्रश्नाला उत्तर देऊ शकत नाही. तो अत्यंत हतबलतेने, शून्यात नजर लावून केवळ नकारात्मकतेने आपली मान डावी-उजवीकडे हलवतो. त्याच्या डोळ्यांतून पुन्हा एकदा पाण्याचा थेंब गालावर घसरतो. तो आपले दफ्तर पलंगावर फेकतो आणि तसाच मान खाली घालून बेडरूमच्या दिशेने निघून जातो. हॉलमध्ये बसलेली त्याची आई तुषारची ही अवस्था पाहून काळजीने अदितीला विचारते.
आई (काळजीच्या आवाजात बोलते): “अदित्ये, काय झालं गं तुझ्या दादाला? आज रविवार असूनही बँक मॅनेजर म्हणून ऑफिसच्या कामाचा जास्त ताण आलाय का रे त्याला? असा चेहरा पाडून थेट बेडरूममध्ये का गेला तो?”
अदिती आपल्या मोठ्या भावाचे हे दुःख आईसमोर उघड होऊ नये म्हणून, एका समजूतदार मध्यमवर्गीय मुलीसारखी तिथे लगेच वेळ मारून नेते.
अदिती (स्वतःला सावरत, आईला समजावून सांगते): “काही नाही आई, तू काळजी नको करू. बँकेत एका मोठ्या लोनच्या फाईलच्या मंजुरीबाबत काहीतरी तांत्रिक अडचण आलीये, त्यामुळे दादा जरा वैतागला आहे. तो थोडा वेळ आराम करेल ना की त्याचा मूड आपोआप फ्रेश होईल. तू जेवणाची तयारी कर, मी बघते त्याच्याकडे.”
क्रमशः
अभिप्राय