जीवनाचे रंग - मराठी कविता (विलास डोईफोडे)

मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराचे नोंदणीकृत सभासद कवी प्राध्यापक विलास डोईफोडे यांची ‘जीवनाचे रंग’ ही मराठी कविता.

जीवनातील परस्परविरोधी अनुभवांचे आणि मानवी भावनांचे यथार्थ चित्रण करणारी ही एक संवेदनशील भावकविता आहे...

जीवनाचे रंग

विलास डोईफोडे (सावनेर, नागपूर, महाराष्ट्र)

प्रस्तावना

प्रस्तुत कवितेत कवीने मानवी जीवनातील स्थित्यंतरे, चढ-उतार आणि विविध छटांचे अत्यंत प्रभावीपणे दर्शन घडवले आहे. सुख-दुःख, आशा-निराशा, आणि यशापयशाची द्वंद्वे ज्या प्रकारे जीवनात एकापाठोपाठ येत असतात, त्याचे भावविश्व या रचनेतून उलगडते. कवीने जीवनप्रवासातील विविध अवस्थांचे वास्तव मांडताना मानवी मनाची होणारी उलघाल आणि त्यातून मिळणारे तत्त्वज्ञान अत्यंत साध्या, पण टोकदार शब्दांतून व्यक्त केले आहे.

क्षणोक्षणी बदलती जीवनाचे रंग, कधी स्वप्नपूर्ती तर कधी स्वप्नभंग. कधी सापडते वाट, कधी धुके घनदाट, कधी समोर संकट, कधी सोनेरी पहाट. क्षणोक्षणी बदलती... कधी विश्वास अपार, कधी संशयाचा धूर, कधी आसवांचा पूर, कधी आनंदाची बहार. क्षणोक्षणी बदलती... कधी जगण्यास बळ, कधी सोसवेना कळ, कधी मेहनतीस फळ, कधी कोसळे आभाळ. क्षणोक्षणी बदलती... कधी नभांगणाला साद, कधी असे मौन संवाद, कधी मैत्रीचा हो नाद, कधी जाहीर विवाद. क्षणोक्षणी बदलती... कधी जगण्याची हौस, कधी नैराश्याचा फास, कधी लाटांचा तो सोस, कधी किनाऱ्याची आस. क्षणोक्षणी बदलती...

संपादकीय विश्लेषण

मध्यवर्ती कल्पना या कवितेची मध्यवर्ती कल्पना जीवनाचे परिवर्तनशील स्वरूप आणि मानवी मनाची विविध आव्हानांना सामोरी जाण्याची वृत्ती ही आहे. प्रत्येक कडव्यात जीवनाचे दोन परस्परविरोधी पैलू मांडून, जीवन म्हणजे सुख-दुःखाचा अखंड प्रवाह असल्याचे कवीने अधोरेखित केले आहे. भावगती कवितेतील भावगती ही सहज आणि प्रवाही आहे. प्रत्येक ओळीगणिक बदलणाऱ्या भावना कवीने लयबद्धतेने टिपल्या आहेत. पहिल्या दोन ओळींमधील 'क्षणोक्षणी बदलती जीवनाचे रंग' हे आवर्तन कवितेला एक वेगळेच गतिमान स्वरूप देते. शैलीवैशिष्ट्ये व प्रतीकात्मकता कवीची भाषाशैली अत्यंत सुगम, लयबद्ध आणि आलंकारिक आहे. ‘धुके घनदाट’, ‘सोनेरी पहाट’, ‘आसवांचा पूर’ आणि ‘आनंदाची बहार’ यांसारख्या प्रतीकात्मक प्रतिमांचा वापर करून कवीने मानवी अनुभूती दृश्यमान केली आहे. यमक जुळवून आणल्यामुळे कवितेला एक विशिष्ट गेयता प्राप्त झाली असून, भाषेची सहजता तिचे मुख्य बलस्थान आहे. परिणामकारकता कवितेच्या शेवटच्या कडव्यात जगण्याची हौस आणि नैराश्याचा फास यांमधील संघर्ष चित्रित करून कवीने मानवी जीवनाचे अंतिम सत्य प्रभावीपणे मांडले आहे. वाचक या भावविश्वाशी सहज जोडला जातो, कारण यात प्रत्येकाच्याच दैनंदिन जगण्याचा व संघर्षाचा पदर गुंफलेला आहे. सारांश: मानवी जीवनातील सुख-दुःखांच्या चढ-उतारांचे आणि निसरड्या वाटांचे अत्यंत वास्तववादी व कलात्मक दर्शन या कवितेतून घडते.

— हर्षद खंदारे (निर्माते-मुख्य संपादक, मराठीमाती डॉट कॉम)

विलास डोईफोडे यांचे इतर लेखन वाचा:

विषयानुसार कविता

आईच्या कवितानिसर्ग कवितापावसाच्या कवितागावाकडच्या कविताआत्मविश्वासाच्या कविताआनंदाच्या कवितादुःखाच्या कविताप्रेम कविताप्रेरणादायी कविताबाबाच्या कविताबायकोच्या कविताबालकवितामैत्रीच्या कविताविरह कविताशांततेच्या कविताशाळेच्या कविताशिक्षकांवर कवितासामाजिक कविताअंधश्रद्धेच्या कवितादेशभक्तीपर कवितासैनिकांच्या कविताशेतकऱ्याच्या कविताप्रवासाच्या कवितातिच्या कवितासंघर्षाच्या कविताआठवणीच्या कविताराजकीय कवितातरुणाईच्या कविता

मराठीमाती डॉट कॉमवरील निवडक मराठी कविता आता श्राव्य स्वरूपात उपलब्ध. सर्व ऑडिओ कविता येथे ऐका.

अक्षरमंच - मुक्त विचारपीठ

मराठीमाती डॉट कॉमच्या मुक्त विचारपीठाचा भाग बना — लेखक, संकलक, स्वयंसेवक किंवा इंटर्न म्हणून सामील होण्यासाठी आजच नोंदणी करा.
अधिक माहितीसाठी आम्हाला +९१ ९३२ ६०५ २५५२ येथे संपर्क साधा.