आनंदाचं शेत‌

लेखन: | प्रकाशन: संपादक मंडळ | ११ जून २०१४

आनंदाचं शेत‌ | Anandach Shet

मोठ्या कष्टाने लाल मातीत फुललेली हिरवळ पाहून आज राहुल आणि संपदालाही आपल्या शेताकडे वळण्याच्या निर्णयाचा अभिमान वाटतो.

महाराष्ट्र ही पूर्वापार कृषीवलांची भूमी! आपल्या महाराष्ट्रात हवामान, पाणी, माती यांमध्ये कमालीचे वैविध्य! बहुतेक सर्व प्रकारची अन्नधान्ये, फळे, फुले, भाजीपाला यांचे उत्पादन महाराष्ट्रात घेतले जाते. त्यामुळेच देशाच्या कृषी व्यवसायात महाराष्ट्राचे आगळे स्थान निर्माण झाले आहे. एका अर्थाने महाराष्ट्रात पूर्णान्न शेती केली जाते असे विधान केल्यास ते अतिशयोक्तीचे वाटणार नाही. कष्टकरी शेतकरी, संशोधन करत नवनवे प्रयोग करणारे शेतकरी यांच्या अपार कष्टांच्या माध्यमातून आपले राज्य शेती व शेतीपूरक उद्योग या क्षेत्रांत प्रगती साधत आहे.

ग्रामीण महाराष्ट्रातील लोकांचा प्रमुख व्यवसाय अर्थातच शेती हाच आहे. पण आता शहरी लोकही शेती करताना दिसतायत याला आपण आधुनिक शेती असही म्हणू शकतो. मनात काय असा प्रश्न पडला असेल पण मी जे काही सांगणार आहे ते सगळं खरं आहे. सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने आधुनिकतेची कास धरणार्‍या महाराष्ट्रात शेती क्षेत्रातही सातत्याने नवनवीन उपक्रम, तंत्रज्ञान यांचा अवलंब करून दर्जेदार उत्पादन वाढीसाठी प्रयत्न केले जात आहेत. वयाच्या ३० वर येउन पोहचलेले जोडपे या धका -धकीच्या जीवनात एक सोपा मार्ग स्वीकारतो तो म्हणजे ‘आनंदाचं शेत’.

कधीकाळी मल्टीनॅशनल कंपनीमध्ये बसून एखाद्या ब्रँडला देशाच्या कानाकोपर्‍यात पोहोचविणारा राहुल कुलकर्णी सध्या कोकणातल्या लाल मातीत राबतो आहे. राहुल कुलकर्णीला मुंबईत बक्कळ पगार होता; पण गावाकडच्या पोफळीच्या बागा, लाल माती आणि चिर्‍यांची घरं त्याला खुणावत होती. राहुलची पत्नी संपदा मालिकांमधून घराघरात पोहोचली होती; पण तिलाही कोकण हाक मारत होते.

सात वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. राहुल आणि संपदाने मुंबई सोडली आणि रत्नागिरीतल्या आपल्या मूळ गावी फुणगुसमध्ये आले. दोघांनी गावाच्या शेतात घाम गाळला आणि आज उभे राहिलं आनंदाचं शेत. गावाकडे राहुलची वडिलोपार्जित शेती होती. त्यातच नांगर फिरला आणि उत्पादन सुरू झाले. सुरुवातीला भाज्या गावातच विकल्या. आता राहुल आणि संपदाच्या शेतातला भाजीपाला मुंबईपर्यंत पोहोचला आहे. हळूहळू घराचे काम सुरू झाले. कोकणाला शोभेल असा चिरेबंदी वाडाच जणू. अंगण, पडवीत झोपाळा आणि कोकणातल्या घरातले प्रत्येक वैशिष्ट्य राहुल आणि संपदाच्या घरात सापडते.

लाईट्स, कॅमेरा, अ‍ॅक्शन या तिहेरी आदेशावर काम करणार्‍या संपदा यांचे हात आज मातीत माखलेले आहेत; पण त्यात तोंडदेखल्या प्रसिद्धीपेक्षा नवनिर्मितीचे समाधान आहे. आपल्या या शेतीच्या माध्यमातून राहुल आणि संपदा कृषी पर्यटन सुरू करण्याच्या विचारात आहेत. एक आनंदी भविष्यासाठी उपाय शोधत त्यांनी तेथे एक निसर्ग रिसॉर्ट सोबत इमारतची एक कल्पना मांडली, त्यांच्या मुळ स्थानी फुणगुसमध्ये तयार केली. विशेषत: तरुणांना अधिक अधिक विश्वास देऊन आम्ही एक उदाहरण म्हणून स्वतःला पुढे ठेवण्याचे ठरविले. ज्यामुळे लोकांनाही शेतीचे महत्त्व आणि निसर्गातील सौंदर्य न्याहाळता येईल, असा त्यांना विश्वास आहे. आम्ही सुखाने जगण्याचा आनंदाचा शोध लावला आहे आणि आम्हाला अधिक आणि अधिक लोकांपर्यंत पोहचून उद्योजित करायचं आहे.

शेताची येथे पर्यटन ओळख नसून आम्ही कृषीची जगाला जादू आणि नैसर्गिक शेती संकल्पनेची एक वेगळी ओळख करून देत आहोत. मोठ्या कष्टाने लाल मातीत फुललेली हिरवळ पाहून आज राहुल आणि संपदालाही आपल्या शेताकडे वळण्याच्या निर्णयाचा अभिमान वाटतो. शेतातली ताजी भाजी काढून जेवणाच्या ताटात वाढण्याची मजा काही औरच असल्याचे संपदा म्हणते. त्यामुळे उच्चशिक्षित आणि आज चांगलं करियर समजला जाणारे आपला पगारी व्यवसाय सोडून गावात आलेले हे दोघे चांगलेच समाधानी आहे. तसा कृषी पर्यटनाचा हा पॅटर्न नवा नाही.

‘‘राकट देशा, कणखर देशा, दगडांच्या देशा’’ असे वर्णन असणार्‍या आपल्या महाराष्ट्रात राहुल आणि संपदाने घेतलेला निर्णय अतिशय धाडसाचा होता; पण त्याचे फळ आज आपण सहज पाहू शकतो. आमराईमध्ये टुमदार घर, घरातल्या ताटात आपल्याच शेतातली भाजी, चुलीवर शिजवलेले स्वादिष्ट जेवण आणि महाराष्ट्रातील शाकाहारी पाककृती मन तृप्त होते. घराशेजारी मचाण आणि मचाणावरून होणारे गावाचे दर्शन. संध्याकाळी मस्तपैकी बैलगाडी राईड करायची आणि ‘येवा कोकण, आनंदाचो शेत आपलोच आसा’, असे म्हणत राहुल आणि संपदा इतरांनाही शेतीकडे वळण्यासाठी प्रोत्साहन देत आहेत.

वेगळ्या वाटेने जाण्यासाठी हिंमत लागते. हातात असलेले सगळे सोडून नव्याने सगळे उभे करणे फार कठीण असते; पण जिद्द असेल तर काहीच अशक्य नाही हे राहुल आणि संपदा कुलकर्णी जोडीने दाखवून दिले आहे.