MarathiMati.com - Android App on Google Play Store

मनाचे श्लोक - श्लोक ५४

प्रकाशन: संपादक मंडळ | २४ मार्च २००८

मनाचे श्लोक - श्लोक ५४ | Manache Shlok - Shlok 54

मनाचे श्लोक - श्लोक ५४ - [Manache Shlok - Shlok 54] समर्थ रामदास स्वामींनी रचलेले मनाचे श्लोक, श्लोकाचा अर्थ, संस्कृत रुपांतर आणि चित्र/Graphic/Photo/Image स्वरूपात.

श्लोक ५४


सदा सेवि आरण्य तारुण्यकाळीं ।
मिळेना कदा कल्पनेचेनि मेळी ॥
चळेना मनीं निश्चयो दृढ ज्याचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५४॥समर्थ रामदास स्वामी

संस्कृत रुपांतर


सदाऽरण्यसंस्थो भवेद्यो युवाऽपि ।
विकल्पस्य चित्ते मलो यस्य नैव ॥
दृढः प्रत्ययो यस्य चितत्तान्न याति ।
स धन्योऽस्ति दासो हि सर्वोत्तमस्य ॥५४॥समर्थ रामदास स्वामी

अर्थ


श्रीसमर्थ या श्लोकात सांगतात की, श्रीरामाचा दास आपले तारुण्य सर्वकाळ अरण्याच्या सेवनात घालवतो. अरण्यात एकांत असतो आणि एकांतात चाळणा होऊन ज्ञान प्राप्त होते म्हणून अरण्यवास श्रेष्ठ.

चाळणा करावी सर्वे ।
येकांती राहातां बरें ।
येकांत मानला ज्याला ।
त्याला साधे हळु हळु ॥

संवाद वेवाद होतों ।
वेवादें युद्ध होतसे ।
म्हणोनि लोक सोडावे ।
आरण्य धरिता बरें ॥

असा श्रेष्ठ अरण्यवास वृद्धपणी कोठून होणार ?

देह्याचा भर्वसा नाहीं ।
तारुण्य चळतें जनी ।
वृधापी विटंबे काया ।
रूप विद्रूप होतसे ॥

असे सांगून स्फुट प्रकरणांपैकी नव्या प्रकरणात वृद्धावस्थेच्या आपदा निवेदन करून समर्थ म्हणतात -

ऐसें हें दुःख वृधापीं ।
कळलें पाहिजे जना ।
परत्र साधणें आधीं ।
तारुणीं च उठाउठी ॥

समर्थ म्हणतात -

एवं कल्पितां कल्पेना ।
ना तर्कितां हि तर्केना ।
कदापि भावितां भावेना ।
योगेश्वर ॥

लोक संकल्प विकल्प करिती ।
ते अवघे चि निर्फळ होती ।
जनाची जना लाजवी वृत्ति ।
तेव्हां योगेश्वर ॥

समर्थ म्हणतात की ब्रम्हांड कोसळले असताही ज्याचे मन श्रीरामचिंतना पासून भरकटत नाही असा तो भक्त सर्वोत्तमाचा दास असून जगात सर्वाधिक धन्य आहे.

विषईं धांवे वासना ।
परी तो कदा डळमळिना ।
ज्याचें धारिष्ट चळेना ।
तो सत्वगुण ॥

MarathiMati.com - Android App on Google Play Store