Maharashtra | महाराष्ट्र

आजकालचे वाङ्‍मय - मं. वि. राजाध्यक्ष

Marathi Sahitya

कथालेखानातील अन्य आशयाकृती

कथा-कादंबरीक्षेत्रातील काही प्रयोगवंतांना प्रस्थापित ढाचाच ठीक वाटला. त्यांची मुख्य बांधिलकी आशयाची होती. कवी शरच्चंद्र मुक्तिबोध यांनी लिहिलेल्या तीन राजकीय कादंबऱ्याच्या मालिकेमध्ये ही गोष्ट जाणवते. स्वातंत्र्यसंग्रामातील एका अवस्थेचे चित्रण ही कादंबरीमालिक करते. अलीकडच्या काळात अरुण साधूंनी आपल्या काही कादंबऱ्यातून सत्तेसाठी हपापलेल्या आणि तिच्यासाठी उलाढाली करणाऱ्या राजकारण्यांच्या जगाचे दर्शन घडवले. इतरही अनेक लेखकांच्या काही कादंबऱ्या व्यापक अर्थाने राजकीय आहेत. विजय तेंडुलकर, रत्नाकर मतकरी, गोविंद पुरुषोत्तम देशपांडे यांची काही नाटकेसुद्धा राजकारणांचे चित्रण करणारी आहेत. स्वातंत्र्यपूर्व काळातील लेखकांना काही राजकीय लिहिताना सावधगिरी बाळगावी लागे; त्यामुळे त्यासाठी त्यांना आडवळणाचा, तिरकसपणाचा आडोसा घ्यावा लागे. ते एक आव्हानच होते. त्यामागे, समता, समृद्धी, प्रगती आणणाऱ्या स्वतंत्र राष्ट्राचे एक स्थिर स्वप्न तरळत होते. हे स्वप्न भंगले त्यामुळे चीड, वैफल्य, नकारबाजी यांच्या विविध छटा असलेला स्वप्नभंग- हे आशयरूप लेखकांना प्रस्तुत वाटते. जुन्या भ्रमांची मोडतोड करण्यात एक विकृत आनंद वाटतांना दिसतो. नवी स्वप्ने फारशी अस्तित्वातच नाहीत.
मात्र अशी काही स्वप्ने असतात की त्यांना काळ स्पर्श करत नाही. हे स्वप्ने भविष्यकाळाबद्दलची नसतात; भूतकाळातील असतात. मराठीपुरते बोलायचे तर हा भूतकाळ म्हणजे महाराष्ट्राचा सतराव्या-अठराव्या शतकांतील इतिहासकाळ, साहित्यातील नव्या जाणिवांशी विसदृश असणारी ही लोकप्रिय स्वप्ने मावळण्याच्या मार्गावर आहेत. असे एक काळ वाटू लागले होते. परंतु पुढे त्यांना एकदम उजळा मिळाला आणि त्यांनी ना, स. इनामदार, रणजित देसाई यांच्यासारख्या ऐतिहासिक कादंबरीकारांना आणि बाबासाहेब पुरंदऱ्यासारख्या इतिहासनिष्ठाला स्फूर्ती दिली. बाबासाहेब पुरंदरे इतिहासातील घटनाप्रसंगाचे, विशेषतः छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या चरित्रांचे, जाहीर कथन करतात. त्यांची कथनशैली ओघवती आणि नाट्यपूर्ण आहे. या ऐतिहासिक कथा ऐकण्यात हजारोंच्या श्रोतृसभा दंग होऊन जातात.

MarathiMati.com - Android App on Google Play Store


मराठी कविता

नुसताच प्रवास गांडुगिरीचा

लाटाच लाटा
आणि समुद्र टिंगल करतोय
येडझव्या प्रवाशांची
तू ही रे! तू ही रे! गाण्यावर
मुले हिंदकळताहेत
लॉंचच्या तोंडाशी
वर खाली उभे आडवी
एक लाट येते
मी ओक ओक ओकतोय
रात्रीच्य भर समुद्रात
आदल्या रात्रीचं अजीर्ण संमेलन.

Nashik Diary - Nashik City Explorer