MarathiMati.com - Android App on Google Play Store

सार्वजनिक गणेशोत्सव - काल आणि आज

लेखन: | प्रकाशन: संपादक मंडळ | ४ सप्टेंबर २०१५

सार्वजनिक गणेशोत्सव - काल आणि आज - मराठी लेख | Sarvajanik Ganeshotsav Kaal Aani Aaj - Marathi Article - Page 2

पुढे १८९३ साली लोकमान्य टिळकांनी‘केसरी’ या वर्तमानपत्रातुन सार्वजनिक गणेशोत्सवाची संकल्पना लोकांसमोर मांडली. १८९४ साली पुण्यातील ‘केसरी वाडा’ येथे टिळकांनी गणपतीच्या मातीच्या मुर्तीची स्थापना केली. त्यांनी सार्वजनिक गणेशोत्सवाचा प्रसार करायला सुरुवात केल्यावर हळुहळु गणेशोत्सवाला पुन्हा एका सार्वजनिक उत्सवाचे स्वरुप प्राप्त झाले. आज हा उत्सव सर्व भारतात उत्साहाने साजरा केला जातो पण महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि तेलंगणामध्ये या उत्सवाला विशेष महत्त्व आहे. भारताबाहेर नेपाळमधील तराई भाग आणि इतर देश जसे अमेरिका, कॅनडा, मॉरिशस, सिंगापुर, इंडोनेशिया, मलेशिया, थायलंड, कंबोडिया, बर्मा, फिजी, न्युझिलंड, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो येथील हिंदु लोक हा उत्सव उत्साहात साजरा करतात.

लोकांच्या एकत्रीकरणाच्या उद्देशाने पुढे ‘एक गाव एक गणपती’ ही संकल्पना पण रुजली. आज मात्र सगळे चित्र पालटले आहे. टिळकांनी मांडलेली मुळ संकल्पना बाजुला पडुन केवळ एक प्रथा बनुन राहिली आहे. उत्सव साजरा करण्याच्या पद्धतीतही अमुलाग्र बदल झाला आहे. एक गाव एक गणपती जाऊन आता एक रस्ता दहा गणपती हा प्रकार सुरु झाला आहे. चौका-चौकात गणेश मंडळे स्थापन झाली आहेत. सर्व मंडळं मोठमोठे देखावे मांडुन, कर्कश्य आवाजात DJ (Disc Jockey) वाजवुन आणि सेलिब्रिटींना बोलवुन लोकांना आकर्षित करण्याचा आटापीटा करताना दिसतात. मंडळांच्या सभासदांनी वर्गणीच्या नावाखाली सामान्य जनतेची लुट करणे हे तर नित्याचेच झाले आहे. आजकाल शाडूच्या मातीच्या मुर्त्या जाऊन प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मुर्त्यांना प्राधान्य दिले जाते कारण त्या वजनाने हलक्या आणि किमतीने स्वस्त पडतात पण पर्यावरणावर होणाऱ्या दुष्परिणामांचा विचार करायला वेळ कोणाकडे आहे? विसर्जनाच्या दुसऱ्या दिवशी नदी आणि समुद्र किनारी जाऊन पाहिले असता आपल्या लाडक्या गणरायाच्या भग्नावस्थेतील मुर्त्यांची होणारी विटंबना पाहून डोळे पाणावतात.

कर्णकटु आवाजातील बिभत्स गाणी आणि DJ (Disc Jockey) हा आजकाल सर्वांच्याच जिव्हाळ्याचा विषय झाला आहे. त्या आवाजामुळे तान्ही मुले आणि जेष्ठ नागरिकांना होणारा त्रास तर कोणाच्या खिजगणतीतही नसतो. स्पिकरच्या भिंतीसमोर कानठळ्या बसवणाऱ्या गाण्यांच्या तालावर अंगविक्षेप करत नाचणारी लहान मुले पाहिली की त्यांचे कौतुक करणाऱ्या त्यांच्या आई-बापांची कीव करावीशी वाटते. एवढ्या मोठ्या डेसिबल्सच्या आवाजाचे आपल्या लहानग्यांच्या ऐकण्याच्या क्षमतेवर किती दुरगामी परिणाम होतील हेही त्यांच्या लक्षात येऊ नये, याचेच आश्चर्य वाटते. ऐन गणेशोत्सवात मंडपामागे दारुच्या बाटल्यांचे ढिग सापडल्याच्या येणाऱ्या बातम्या तसेच कार्यक्रम आटपल्यावर श्रमपरिहाराच्या नावावर गुपचुप चालणाऱ्या नॉनव्हेज आणि ओल्या पार्ट्यांच्या बातम्या मन विषण्ण करतात. आपण काय करतोय याचेही भान आजच्या युवा वर्गाला असु नये?

MarathiMati.com - Android App on Google Play Store